Μεγάλη δημοσκόπηση σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ιαπωνία με 20.000 συμμετέχοντες δείχνει τους κινδύνους για παγκόσμια διαταραχή
Εγκλωβισμένοι στην ταχύτερη, πιο εκτεταμένη και συνεχή αναδιάταξη της πολιτικής, της τεχνολογίας και των επιχειρήσεων παγκοσμίως. Όλα διαταράσσονται παντού. Στην πραγματικότητα, όμως, βιώνουμε τους μετασεισμούς και ενδεχομένως τα απόνερα, μιας οικονομικά ταραχώδους δεκαετίας στην Αμερική και όχι μόνο.
Η εποχή που ακολουθεί της αναταραχής, η μετα-αναταραχή, μόλις ξεκίνησε. Αυτή η νέα εποχή που ξεδιπλώνεται, χαρακτηρίζεται από τις αυξανόμενες ανισότητες, τη μαζική μετανάστευση, την άνοδο του λαϊκισμού, την εξασθένηση της εμπιστοσύνης στους θεσμούς και την εκρηκτική ανάδυση της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Τα καλά νέα είναι ότι αν καταφέρουν οι παγκόσμιοι ηγέτες, αλλά και όλος ο κόσμος να κατανοήσουν αυτή τη νέα εποχή, μπορεί και να μη χρειαστεί να κολυμπήσουν σε τόσο βαθιά νερά. Έτσι φαίνεται, τουλάχιστον από δημοσκοπήσεις που διενεργήθηκαν σε περισσότερα από 20.000 άτομα σε ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδά, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ιαπωνία, σε συνδυασμό με ατομικές συνεντεύξεις 175 ηγετών αυτών των χωρών, σύμφωνα με έρευνα της εταιρίας στρατηγικής συμβουλευτικής FGS Global, με τίτλο «Global Radar 2026», τα αποτελέσματα της οποίας δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα Axios.
Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς αυτές οι μετατοπίσεις σε παγκόσμιο επίπεδο θα καταστούν βιώσιμες και βατές. Και μάλλον η απάντηση είναι πως πρέπει να σταματήσουμε να τις σκεφτόμαστε ως μία αναστάτωση ή σύντομη υποχώρηση από την «κανονικότητα» ή σαν μια μοναδικά αμερικανική ή τραμπική στιγμή και να ξεκινήσουμε να τις αντιμετωπίζουμε ως μια ζωντανή αναδιαμόρφωση των κοινωνιών, των επιχειρήσεων και του τρόπου ζωής μας.
Οι μεγάλες αλλαγές
Υπάρχουν τέσσερις βασικές αλλαγές που μας ωθούν σε αυτή την κατεύθυνση:
– Η πτώση μιας κοινής πραγματικότητας, βασισμένης σε ευρέως αποδεκτά γεγονότα. Οι άνθρωποι δεν εμπιστεύονται όλους όσους έχουν εξουσία.
– Η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης ως μια ασυναγώνιστη, αλλά πολωτική, οικονομική και πολιτική δύναμη.
– Η μεγάλη άνοδος της απαισιοδοξίας του κόσμου με τις κυβερνήσεις, την οικονομία και την πολιτική.
– Οι γρήγορες αλλαγές στο τι πρέπει να γνωρίζουν, να κάνουν και να πετύχουν οι ηγέτες για να επιβιώσουν.
Το πιο εντυπωσιακό, πάντως, είναι το πώς αυτές οι τάσεις πλήττουν τους λαούς με αρκετά παρόμοιους τρόπους. Και το πιο τρανταχτό παράδειγμα για αυτό είναι πως το κορυφαίο πολιτικό ζήτημα που αναδείχτηκε από τη δημοσκόπηση της FGS σε όλες τις χώρες είναι ο πληθωρισμός και το κόστος ζωής.
Η υγειονομική περίθαλψη ήταν δεύτερη παντού εκτός από την Ιαπωνία, στην οποία κεντρικό πρόβλημα αναδείχθηκε το στεγαστικό και τον Καναδά που ήταν οι φόροι. Όπως ακριβώς η ανισότητα, η μετανάστευση και η θεσμική παρακμή αποτρέπουν την έκρηξη του λαϊκισμού σε όλη την Αμερική και την Ευρώπη, οι επιπτώσεις προσγειώνονται με παρόμοιους τρόπους σε όλα τα έθνη που συμμετείχαν στην έρευνα.
Για να καταλάβουμε καλύτερα τον τρόπο που αλλάζει ο κόσμος, είναι χρήσιμο να ρίξουμε μια πιο προσεκτική ματιά στις τέσσερις μεγάλες αλλαγές που αναφέρθηκαν παραπάνω.
1. Η πραγματικότητα καταρρέει
Η Αμερική δεν είναι η μόνη χώρα που βιώνει μια μαζική καταστροφή της κοινής της πραγματικότητας. Το ίδιο χάος παρατηρείται σε όλη την Ευρώπη, τον Καναδά και την Ιαπωνία.
Το 61% των ερωτηθέντων στην έρευνα απαντά ότι δεν μπορούν να εμπιστευτούν τα συστημικά ΜΜΕ. Ένα 22% απαντά ότι οι πολιτικοί αποτελούν τη λιγότερο αξιόπιστη πηγή αλήθειας, ποσοστό που τους κατατάσσει χαμηλότερα μέχρι και από το ChatGPT που αποσπά το 34%. Την ίδια ώρα, όλο και περισσότεροι άνθρωποι παγκοσμίως στρέφονται σε influencers, δημιουργώντας ένα εξατομικευμένο οικοσύστημα μέσων ενημέρωσης, επιλέγοντας έτσι μία εκδοχή της πραγματικότητας, γεγονός που τους αφήνει έρμαια στη χειραγώγηση και την παραπληροφόρηση.
2. Η Τεχνητή Νοημοσύνη φοβίζει
Η έρευνα εντόπισε ένα τεράστιο χάσμα στις απόψεις για την Τεχνητή Νοημοσύνη μεταξύ των ανθρώπων που βρίσκονται στην εξουσία και όλων των άλλων. Οι ελίτ τείνουν να είναι πιο αισιόδοξες για την Τεχνητή Νοημοσύνη και πιο επιφυλακτικές απέναντι σε περιορισμούς της, ενώ οι πολίτες τάσσονται υπέρ των ρυθμίσεων για το AI (Artificial Intelligence). Οι νέοι, ειδικότερα, φοβούνται επικείμενες απειλές για την εργασία τους. Πρόσφατη έρευνα στις Ηνωμένες Πολιτείες έδειξε ότι η εισαγωγή του AI επέφερε μείωση των προσλήψεων ατόμων στις μικρότερες ηλικίες -αμέσως μετά την αποφοίτηση από το πανεπιστήμιο- αφού ειδικώς για τις θέσεις που προορίζονται οι νέοι εργαζόμενοι τα προσφερόμενα εργαλεία της Τεχνητής Νοημοσύνης επελαύνουν με τέτοιο ρυθμό που περιορίζουν τις προσλήψεις «junior» υπαλλήλων.
Ένα ενδιαφέρον -και ίσως τρομακτικό- γεγονός, πάντως, είναι ότι το 35% πιστεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη «θα ελέγχει» στο μέλλον τους ανθρώπους.
3. Στα ύψη η απαισιοδοξία
Βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια παγκόσμια εκκολαπτόμενη κρίση. Τεράστιες πλειοψηφίες σε όλες τις χώρες πιστεύουν ότι τα πράγματα γίνονται πιο δύσκολα (73%) και είναι απελπιστικά στημένα για τους πλούσιους (74%), ενώ η εθνική τους ταυτότητα (62%) και οι δημοκρατίες (69%) εξαφανίζονται. «Η απαισιοδοξία σε αυτή την κλίμακα, που αναπαράγεται σε όλες τις δημοκρατίες, δεν είναι φυσιολογική και μπορεί να μην είναι βιώσιμη», γράφει χαρακτηριστικά το FGS.
Παράλληλα, υπάρχει μια ισχυρή και εντυπωσιακή επιθυμία του κόσμου, με ποσοστό άνω του 75%, να διατηρηθεί και να προστατευθεί ο παραδοσιακός πολιτισμός. Το λυπηρό είναι ότι η πλειοψηφία της Gen Z και των millennials βλέπουν με τα κυάλια την κοινωνική κινητικότητα, πιστεύοντας ότι είναι αδύνατο για ορισμένους ανθρώπους να πετύχουν, ανεξάρτητα από τη σκληρή δουλειά.
4. Αλλαγές στις ηγεσίες
Οποιοσδήποτε ηγείται πρέπει να επανεξετάσει τις απόψεις του, αλλά και την προσέγγισή του. Οι ηγέτες λειτουργούν σε ένα υπερ-ασταθές περιβάλλον όπου οι άνθρωποι είναι ανήσυχοι, δύσπιστοι σχεδόν απέναντι σε όλους και σε όλα όσα αφορούν την εξουσία, απαισιόδοξοι για το παρόν και το μέλλον και φοβούνται ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη θα κάνει τα πάντα χειρότερα. Οι ηγέτες χρειάζονται επειγόντως νέα συστήματα για να κατανοήσουν τις διάφορες πραγματικότητες, να έρθουν σε επαφή με τους γύρω τους σχετικά με την Τεχνητή Νοημοσύνη -και την επίδρασή της σε συγκεκριμένες θέσεις εργασίας- και να προετοιμαστούν για την επιτάχυνση της υπερ-μεταβλητότητας.
Η FGS τονίζει ότι Διευθύνοντες Σύμβουλοι (CEO) μεγάλων επιχειρήσεων εμπλέκονται ολοένα και περισσότερο σε κυβερνητικές υποθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και σε κορυφαία ζητήματα, εξαιτίας των σχέσεων που έχουν με ανώτερους αξιωματούχους του Λευκού Οίκου, οι οποίες είναι ασυνήθιστες.
Και τώρα; Αυτή τη στιγμή, η αναγνώριση, η προσαρμογή, ακόμα και η επιβίωση σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, μπορεί να φαίνεται αδύνατη. Δεν είναι, όμως. Το θέμα είναι να ξεκινήσουμε τη διεύρυνση της σκέψης μας, ώστε ώστε να ταιριάζει με τη νέα πραγματικότητα. Η απαισιοδοξία δεν είναι μια μόνιμη κατάσταση. Μένει να δούμε αν σε αυτό τον νέο κόσμο υπάρχει χώρος για εμπιστοσύνη και αυθεντικότητα, δύο έννοιες που δεν ήταν ποτέ πιο σημαντικές, αλλά και πιο άπιαστες ταυτόχρονα.