Ευκαιρίες για εξαγωγές και δικλείδες προστασίας για τους Έλληνες αγρότες
Η μεγαλύτερη εμπορική συμφωνία στην ιστορία της Ευρώπης πήρε το «πράσινο φως» την Παρασκευή, έπειτα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Χρειάστηκαν βασανιστικές συζητήσεις για να επιτευχθεί, όμως τα κράτη-μέλη της ΕΕ στήριξαν τελικά τη συμφωνία με το μπλοκ της Mercosur, ανοίγοντας τον δρόμο για τη δημιουργία μιας ζώνης ελεύθερου εμπορίου που θα καλύπτει πάνω από 700 εκατομμύρια ανθρώπους σε Ευρώπη και Λατινική Αμερική.
Η συμφωνία, που αναμένει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, θα καταργήσει πάνω από το 90% των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ. Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές θα μπορούν να απολαμβάνουν βοδινό κρέας ελευθέρας βοσκής από την Αργεντινή ενώ οι Βραζιλιάνοι οδηγοί θα δουν τους δασμούς εισαγωγής στα γερμανικά αυτοκίνητα να μειώνονται.
Όσο για τον οικονομικό αντίκτυπο της συμφωνίας, αυτός ωχριά μπροστά στις επικές μάχες που προηγήθηκαν: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι θα προσθέσει 77,6 δισ. ευρώ (ή 0,05%) στην οικονομία της ΕΕ έως το 2040.
Όπως σε κάθε συμφωνία, υπάρχουν κερδισμένοι και χαμένοι.
Η εμπορική συμφωνία της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τις χώρες της Mercosur θα υπογραφεί στην Παραγουάη στις 17 Ιανουαρίου, δήλωσε σήμερα ο υπουργός Εξωτερικών της Αργεντινής.
“Θα υπογράψουμε στις 17 Ιανουαρίου στην Παραγουάη μια ιστορική συμφωνία, την πιο φιλόδοξη μεταξύ των δύο ενώσεων”, έγραψε στην πλατφόρμα Χ ο Αργεντινός υπουργός Πάμπλο Κουίρνο.
Από την πλευρά του, ο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, πρόεδρος της Βραζιλίας, πρώτη οικονομία της Νότιας Αμερικής, χαιρέτισε, με ανάρτησή του επίσης στην πλατφόρμα Χ, το πράσινο φως που δόθηκε από την ΕΕ για την υπογραφή της συμφωνίας ως “μια ιστορική ημέρα για την πολυμέρεια”.
“Σε ένα διεθνές περιβάλλον όπου αυξάνεται ο προστατευτισμός και η μονομέρεια, η συμφωνία αποτελεί ένα σημάδι υπέρ του διεθνούς εμπορίου ως μοχλού της οικονομικής ανάπτυξης, με οφέλη για τις δύο ενώσεις”, δήλωσε ο Λούλα.
“Το κείμενο της συμφωνίας διευρύνει τις δυνατότητες για τις βραζιλιάνικες εξαγωγές και τις ευρωπαϊκές επενδύσεις και απλοποιεί τους εμπορικούς κανόνες για τα δύο μέρη”, πρόσθεσε ο Βραζιλιάνος πρόεδρος, χαιρετίζοντας τη “νίκη του διαλόγου” έπειτα από περισσότερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων.
Η συμφωνία αυτή δημιουργεί μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο, με περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Ο Λούλα είναι ένθερμος υποστηρικτής της, καθώς η Βραζιλία είναι μεγάλη γεωργική δύναμη.
Η συμφωνία ΕΕ- Mercosur θα επιτρέψει στους Ευρωπαίους να εξάγουν περισσότερα αυτοκίνητα, μηχανές, κρασιά και οινοπνευματώδη στη Νότια Αμερική.
Από την άλλη πλευρά, θα διευκολύνει την εισαγωγή στην Ευρώπη κρέατος, ζάχαρης, ρυζιού, μελιού και σόγιας από τη Νότια Αμερική, μια εξέλιξη που ανησυχεί τους ενδιαφερόμενους τομείς.
Κερδισμένοι από τη συμφωνία με τη Mercosur
Τζόρτζια Μελόνι
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας το έκανε ξανά. Η Τζόρτζια Μελόνι διέκρινε προς τα πού φυσούσαν οι πολιτικοί άνεμοι και απέσπασε επιδέξια παραχωρήσεις της τελευταίας στιγμής για τους Ιταλούς αγρότες, αφού απείλησε να στηρίξει τη γαλλική αντίθεση στη συμφωνία, όπως μεταδίδει στην ανάλυσή του το Politico.
Το αποτέλεσμα; Σε αντάλλαγμα για τη στήριξη της Ρώμης, η Ιταλία εξασφάλισε δικλείδες ασφαλείας για τις αγορές αγροτικών προϊόντων και υποσχέσεις για νέα χρηματοδότηση της γεωργίας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, νίκες που η κυβέρνηση μπορεί να προβάλει στους ψηφοφόρους στο εσωτερικό.
Παράλληλα, η Μελόνι εμφανίζεται ξανά να έχει επιλέξει τη σωστή πλευρά, προβάλλοντας ως «ομαδική παίκτρια» παρά το μπλόκο της τελευταίας στιγμής. Συνολικά, άλλη μία δάφνη στο στεφάνι της Ρώμης.
Η γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία
Το Das Auto δεν είχε πολλούς λόγους για πανηγυρισμούς τελευταία, όμως η Mercosur δίνει επιτέλους αφορμή για χαμόγελα. Ο εμβληματικός γερμανικός κλάδος αυτοκινήτου θα αποκτήσει ευκολότερη πρόσβαση στους καταναλωτές της Λατινικής Αμερικής. Οι χαμηλότεροι δασμοί σημαίνουν, θεωρητικά, περισσότερες πωλήσεις και ενίσχυση των κερδών για εταιρείες όπως η Volkswagen και η BMW.
Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένες παγίδες. Οι δασμοί, που σήμερα φτάνουν το 35%, δεν θα μειωθούν μονομιάς. Κατόπιν αιτήματος της Βραζιλίας, που διαθέτει και η ίδια αυτοκινητοβιομηχανία, η άρση των εμπορικών φραγμών θα γίνει σταδιακά. Τα ηλεκτρικά οχήματα θα τύχουν προνομιακής μεταχείρισης, ένας τομέας στον οποίο η Ευρώπη υστερεί.
Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν
Η Mercosur αποτελεί μια γλυκόπικρη νίκη για την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Από τότε που έδωσε τα χέρια με τους ηγέτες της Mercosur πριν από περισσότερο από έναν χρόνο, η ομάδα της έκανε τα πάντα για να ικανοποιήσει τους σκεπτικιστές και να συγκροτήσει την κρίσιμη ειδική πλειοψηφία που επιτεύχθηκε την Παρασκευή. Αναμένεται «γύρος θριάμβου» την επόμενη εβδομάδα, όταν η επικεφαλής του Berlaymont θα ταξιδέψει στην Παραγουάη για την υπογραφή της συμφωνίας.
Σε διεθνές επίπεδο, η συμφωνία ενισχύει το κύρος των Βρυξελλών σε μια περίοδο που η ΕΕ μοιάζει με δυσκίνητο δεινόσαυρο, συχνά ξεπερασμένο από τις ΗΠΑ και την Κίνα. Μια μεγάλης κλίμακας εμπορική συμφωνία δείχνει ότι η διεθνής τάξη βασισμένη σε κανόνες, την οποία η ΕΕ τόσο εκτιμά, παραμένει ζωντανή, ακόμη κι αν οι ΗΠΑ μετέφεραν έναν νοτιοαμερικανό ηγέτη δεμένο με αλυσίδες.
Το κόστος, όμως, ήταν υψηλό: η φον ντερ Λάιεν χρειάστηκε να υποσχεθεί 45 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις στους αγρότες της ΕΕ, κάνοντας πίσω στις προσπάθειες περιορισμού της αγροτικής στήριξης στον κοινοτικό προϋπολογισμό και μετατόπισης πόρων προς την καινοτομία και την ανάπτυξη.
Οι Ευρωπαίοι αγρότες
Αν κρίνει κανείς από τους τίτλους, θα νόμιζε ότι η Mercosur είναι καταστροφή. Θα πλημμυρίσουν, άραγε, οι αγορές με τόνους φθηνών νοτιοαμερικανικών προϊόντων που θα εκτοπίσουν τον Γάλλο ή τον Πολωνό αγρότη;
Η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Η συμφωνία περιλαμβάνει αυστηρές ποσοστώσεις για κατηγορίες από το βοδινό έως τα πουλερικά, επισημαίνεται στην ανάλυση.
Στην πράξη, οι Λατινοαμερικανοί παραγωγοί θα περιοριστούν σε εξαγωγές που αντιστοιχούν περίπου σε δύο φιλέτα κοτόπουλου ανά Ευρωπαίο καταναλωτή ετησίως. Παράλληλα, αναγνωρίζονται ειδικές προστασίες για ευρωπαϊκά Προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης, όπως η ιταλικό παρμεζάνα, η ελληνική φέτα ή το γαλλικό κρασί, που αναμένεται να ωφεληθούν από τη διεύρυνση της αγοράς.
Προσθέστε, όπως τονίζεται στην ανάλυση του Politico, και τα 45 δισ. ευρώ επιδοτήσεων που θα καταλήξουν στις τσέπες των αγροτών, και γίνεται δύσκολο να μην καταλήξει κανείς στο συμπέρασμα ότι παρά τις διαμαρτυρίες με τρακτέρ και κοπριά στις Βρυξέλλες, η συμφωνία τελικά «δεν μυρίζει και τόσο άσχημα».
Χαμένοι
Εμανουέλ Μακρόν
Κανένας υψηλόβαθμος πολιτικός δεν αντιτάχθηκε τόσο σταθερά στη συμφωνία όσο ο πρόεδρος της Γαλλίας. Υπό έντονη εσωτερική πολιτική πίεση, ο Μακρόν εναντιώθηκε διαχρονικά στη Mercosur. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι η Γαλλία ενώθηκε με την Πολωνία, την Αυστρία, την Ιρλανδία και την Ουγγαρία σε μια αποτυχημένη προσπάθεια να την καταψηφίσουν.
Ο πρώην τραπεζίτης μπορεί να είναι στην καρδιά του υπέρμαχος του ελεύθερου εμπορίου, γνωρίζει όμως ότι στο εσωτερικό η συμφωνία θεωρείται «μαχαιριά» για τους Γάλλους αγρότες. Ο Μακρόν, που «καίει» πρωθυπουργούς με ρυθμούς που άλλοτε χαρακτήριζαν πολιτικά ασταθείς χώρες, είχε ελάχιστες πρόσφατες νίκες. Η τορπίλιση ή έστω η περαιτέρω καθυστέρηση της συμφωνίας θα αποδείκνυε ότι ο Γάλλος πρόεδρος διατηρεί ακόμη επιρροή στην ευρωπαϊκή σκηνή.
Έκανε μια αξιόλογη προσπάθεια να συσπειρώσει δυνάμεις την τελευταία στιγμή και φάνηκε για λίγο ότι θα μπορούσε να μπλοκάρει τη διαδικασία, προσεγγίζοντας τη Μελόνι. Όλα αυτά κατέληξαν στο κενό. Μετά την ήττα, αναμένεται νέος γύρος επικρίσεων από τα γαλλικά ΜΜΕ, καθώς ο Μακρόν συνεχίζει την αργή πτώση του από τα ολύμπια ύψη των Ηλυσίων.
Ντόναλντ Τραμπ
Λίγες ημέρες μετά την αμερικανική επιχείρηση σύλληψης του Νικολάς Μαδούρο και μεταφοράς του στη Νέα Υόρκη, η συμφωνία Mercosur δείχνει ότι η Ευρώπη διαθέτει «ήπια ισχύ» για να συνεργάζεται εποικοδομητικά με ομοϊδεάτες εταίρους, αρκεί να ξέρει να τη χρησιμοποιεί.
Κάθε εμπορική συμφωνία είναι, θεωρητικά, μια κατάσταση win-win. Αυτό όμως δεν συνάδει με τον τρόπο με τον οποίο ο πρόεδρος των ΗΠΑ αντιλαμβάνεται τη γεωπολιτική διαπραγμάτευση.
Επιπλέον, η συμφωνία ενισχύει τους αντιπάλους του, μεταξύ των οποίων και τον πρόεδρο της Βραζιλίας και επικεφαλής της Mercosur, Λούλα ντα Σίλβα, ο οποίος επέδειξε αξιοσημείωτη υπομονή περιμένοντας την ΕΕ να αποφασίσει, ενώ διατηρούσε και δημόσια «χημεία» με τον Μακρόν, ακόμη και όταν οι συνομιλίες είχαν παγώσει.
Κίνα
Η Κίνα έχει επεκτείνει τις εξαγωγές της στη Λατινική Αμερική, ιδίως στη Βραζιλία, κατά τις δεκαετίες που η ΕΕ διαπραγματευόταν τη Mercosur. Η συμφωνία δίνει στην Ευρώπη την ευκαιρία να ανακτήσει μερίδιο αγοράς, ιδιαίτερα σε ανταγωνιστικούς κλάδους, όπως η αυτοκινητοβιομηχανία, τα μηχανήματα και η αεροναυπηγική.
Παράλληλα, ενισχύει τη θέση της ΕΕ στις άμεσες επενδύσεις, όπου οι ευρωπαϊκές εταιρείες εξακολουθούν να υπερέχουν έναντι των κινεζικών.
Σε πολιτικό επίπεδο, η Κίνα έχει καταφέρει σε κάποιο βαθμό να απομακρύνει χώρες όπως η Βραζιλία από δυτικές θέσεις, μέσω σχημάτων όπως οι BRICS. Επειδή η συμφωνία δεν αφορά μόνο το εμπόριο αλλά και βαθύτερη πολιτική συνεργασία, ο Λούλα και οι εταίροι του στη Mercosur συνδέονται πλέον στενότερα με την Ευρώπη.
Το τροπικό δάσος του Αμαζονίου
Δυστυχώς, για το παγκόσμιο οικοσύστημα, η Mercosur σημαίνει ένα πράγμα: «κάψτε τα όλα».
Οι βοσκότοποι που τροφοδοτούν τα κοπάδια της Βραζιλίας δημιουργούνται εις βάρος του άλλοτε εκτεταμένου, σήμερα συρρικνούμενου τροπικού δάσους. Με απλά λόγια, περισσότερο βοδινό για την Ευρώπη σημαίνει λιγότερα δέντρα για τον πλανήτη.
Δεν είναι όλα αρνητικά για το κλίμα: η συμφωνία περιλαμβάνει υποχρεωτικές δικλείδες κατά της παράνομης αποψίλωσης, καθώς και δέσμευση των συμβαλλόμενων μερών στη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα.
Ευκαιρίες για εξαγωγές και δικλείδες προστασίας για τους Έλληνες αγρότες
Η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των χωρών της Mercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη και Παραγουάη) ανοίγει νέες προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις, ενισχύει την προστασία των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και προβλέπει ισχυρές δικλείδες ασφαλείας για τους Ευρωπαίους παραγωγούς σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών, σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Όπως τονίζεται η Ελλάδα ψήφισε υπέρ της συμφωνίας, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις που διασφαλίζουν τα συμφέροντα των Ελλήνων αγροτών και δημιουργούν νέες δυνατότητες για τα ελληνικά προϊόντα. Σύμφωνα με την ίδια επιχειρηματολογία, η τελική έγκριση της συμφωνίας δεν θα επηρεαζόταν από τη στάση της χώρας, καθώς απαιτούνταν ειδική πλειοψηφία που είχε ήδη εξασφαλιστεί από άλλα Κράτη-Μέλη. Υπενθυμίζεται ότι το πλαίσιο της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur είχε διαμορφωθεί ήδη από το 2019, επί κυβερνήσεως ΣΥΡΙΖΑ.
Παράλληλα, την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε δέσμη μέτρων για τη συνοδευτική προστασία των πιο ευαίσθητων γεωργικών τομέων της Ένωσης. Τα μέτρα υπερψηφίστηκαν με ευρεία πλειοψηφία (421 ψήφοι υπέρ και 161 κατά). Υπέρ τάχθηκαν όλες οι πολιτικές ομάδες -Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι, Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές- με εξαίρεση την Αριστερά και τους Πατριώτες, που καταψήφισαν.
Σύμφωνα με το ΥΠΑΑΤ, από την χώρα μας, υπέρ των μέτρων προστασίας ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της Νέας Δημοκρατίας, ενώ οι υπόλοιποι Έλληνες ευρωβουλευτές τα καταψήφισαν. Σημειώνεται ότι οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ ήταν οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν συμμετείχαν στην υπερψήφιση, ενώ η ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών (ECR), όπου ανήκουν οι ευρωβουλευτές της Ελληνικής Λύσης τάχθηκε υπέρ της συμφωνίας και των σχετικών ρυθμίσεων.
Οι ελληνικές εξαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων προς τις χώρες της Mercosur παραμένουν περιορισμένες, στα 34,3 εκατ. ευρώ, ωστόσο η συμφωνία εκτιμάται ότι μπορεί να τις ενισχύσει, ανοίγοντας μια ενιαία αγορά περίπου 270 εκατ. καταναλωτών σε χώρες όπως η Βραζιλία, η Αργεντινή, η Ουρουγουάη και η Παραγουάη.
Προστασία προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη
Παράλληλα το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων τονίζει πως η εν λόγω συμφωνία προβλέπει την προστασία 344 προϊόντων τροφίμων και ποτών σε επίπεδο ΕΕ από απομιμήσεις, εκ των οποίων τα 21 είναι ελληνικά.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, η Κορινθιακή σταφίδα, ο κρόκος Κοζάνης, το μανούρι, η κεφαλογραβιέρα, η μαστίχα Χίου, ελαιόλαδα περιοχών όπως η Σητεία και το Λυγουριό, καθώς και οίνοι και αποστάγματα με κατοχυρωμένη ονομασία προέλευσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη πωλούνται σε τιμές δύο έως τρεις φορές υψηλότερες από τα αντίστοιχα μη πιστοποιημένα.
Η συμφωνία περιλαμβάνει, για πρώτη φορά σε εμπορική συμφωνία της ΕΕ, ρήτρα διασφάλισης για την αντιμετώπιση αιφνίδιων αυξήσεων εισαγωγών, ακόμη και σε προϊόντα που υπόκεινται ήδη σε ποσοστώσεις.
Παράλληλα, τίθενται ανώτατα όρια στις εισαγωγές αγροδιατροφικών προϊόντων από τη Mercosur που επωφελούνται από μειωμένους δασμούς, όπως το βοδινό, το χοιρινό κρέας και τα πουλερικά. Τα πρότυπα ασφάλειας τροφίμων της ΕΕ παραμένουν αμετάβλητα, με υποχρέωση συμμόρφωσης όλων των εισαγόμενων προϊόντων στους ισχύοντες κανονισμούς.
Τα μέτρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προβλέπουν επίσης υποχρέωση αμοιβαιότητας στα περιβαλλοντικά και υγειονομικά πρότυπα, αυστηρότερη νομική προστασία των προϊόντων με γεωγραφική ένδειξη και ειδική μεταχείριση για 14 ευαίσθητα αγροδιατροφικά προϊόντα, μέσω ποσοστώσεων και μηχανισμών παρέμβασης. Σε περίπτωση αύξησης εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωσης της μέσης τιμής εισαγωγής άνω του 5%, ενεργοποιούνται μέτρα όπως η επαναφορά δασμών ή ο περιορισμός εισαγωγών.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσε την κινητοποίηση πόρων ύψους 45 δισ. ευρώ για τον πρωτογενή τομέα, στο νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο, μέτρο που ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης χαρακτήρισε ουσιαστική στήριξη για τους Έλληνες και Ευρωπαίους αγρότες.
Ενίσχυση και των εξαγωγών υπηρεσιών
Πέρα από τα αγροτικά προϊόντα, η συμφωνία αναμένεται να δώσει ώθηση και στις ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τη Mercosur, που ανέρχονται σε 1,6 δισ. ευρώ ετησίως.
Όπως γνωστοποίησε το ΥΠΑΑΤ το 2023, κυριάρχησαν οι μεταφορές με 1,5 δισ. ευρώ, ακολουθούμενες από τον τουρισμό με 67 εκατ. ευρώ και τον πολιτισμό με 2 εκατ. ευρώ. Η διεύρυνση της αγοράς υπηρεσιών αφορά τομείς όπως οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, οι ταχυμεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, το ψηφιακό εμπόριο και το περιβάλλον.
Τέλος, δεδομένου ότι το 97% των Ελλήνων εξαγωγέων είναι μικρές επιχειρήσεις, η συμφωνία εκτιμάται ότι θα μειώσει το κόστος και το διοικητικό βάρος για την πρόσβασή τους σε αγορές εκτός ΕΕ, μέσω κατάργησης δασμών, απλοποίησης τελωνειακών διαδικασιών και ευκολότερης πιστοποίησης προϊόντων.