«Μέσα στο μπαρ επικρατούσε κόλαση. Θερμοκρασίες άνω των 1.000 βαθμών. Δεν υπήρχε τρόπος διαφυγής», δήλωσε ο Ιταλός πρέσβης
Συγκλονίζουν, δέκα ημέρες μετά το τραγικό δυστύχημα, οι μαρτυρίες εκείνης της «νύχτας αποκάλυψης», όπου έχασαν τη ζωή τους 40 νέοι άνθρωποι, από τη φωτιά που ξέσπασε στο μπαρ του Κραν Μοντανά, ενώ διασκέδαζαν.
Χθες Παρασκευή, λίγα μέτρα μακριά από το μπαρ όπου οι 40 νέοι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, οι καμπάνες των εκκλησιών ήχησαν στη μνήμη τους. Ο ήχος τους ακούστηκε σε όλη την Ελβετία, σηματοδοτώντας την ημέρα εθνικού πένθους. Λίγα λεπτά αφότου έσβησαν οι τελευταίες νότες της ειδικής επιμνημόσυνης τελετής, έγινε γνωστό ότι ένας από τους ιδιοκτήτες του μπαρ τέθηκε υπό κράτηση.
Οι ελβετικές εισαγγελικές αρχές ανακοίνωσαν ότι ο Ζακ Μορέτι, Γάλλος υπήκοος, θεωρείται ύποπτος φυγής. Ο ίδιος και η σύζυγός του, Τζέσικα, επίσης Γαλλίδα, κατηγορούνται για ανθρωποκτονία από αμέλεια, πρόκληση σωματικής βλάβης από αμέλεια και εμπρησμό από αμέλεια.
Πολλές οικογένειες θυμάτων ζητούσαν από την πρώτη στιγμή τέτοιες εξελίξεις. Περισσότερο από μία εβδομάδα μετά την πυρκαγιά, η οργή στην τοπική κοινωνία συνεχίζει να μεγαλώνει.
«Ήταν χειρότερο από εφιάλτη»
Στην κεντρική τελετή στο Martigny, στην κοιλάδα, συγγενείς των θυμάτων βρέθηκαν δίπλα σε επιζώντες – κάποιοι από αυτούς είχαν μεταφερθεί απευθείας από το νοσοκομείο. Οι παρευρισκόμενοι κρατούσαν λευκά τριαντάφυλλα και έσφιγγαν ο ένας το χέρι του άλλου για στήριξη.
«Οι εικόνες που αντικρίσαμε ήταν ανυπόφορες. Μια σκηνή χειρότερη από εφιάλτη. Κραυγές μέσα στο παγωμένο κρύο, μυρωδιά καμένου. Ήταν νύχτα αποκάλυψης», είπε στο ακροατήριο μια νεαρή γυναίκα, η Μαρί.
Βρισκόταν σε μπαρ απέναντι από το Le Constellation όταν ξέσπασε η φωτιά και ξαφνικά βρέθηκε να βοηθά τραυματίες που έτρεχαν να σωθούν από τις φλόγες.
Όπως είπε, δεν θα ξεχάσει ποτέ όσα είδε.
Στην πρώτη σειρά των καθισμάτων παρακολουθούσαν οι πρόεδροι της Γαλλίας και της Ιταλίας, καθώς πολίτες των χωρών τους συγκαταλέγονται μεταξύ των νεκρών και τραυματιών. Και οι δύο χώρες έχουν ξεκινήσει δικές τους έρευνες.
Στη Ρώμη, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι δεσμεύτηκε ότι όλοι οι υπεύθυνοι θα εντοπιστούν.
«Αυτό δεν ήταν ατύχημα. Ήταν το αποτέλεσμα ανθρώπων που δεν έκαναν τη δουλειά τους», δήλωσε, θέτοντας σειρά ερωτημάτων: «Γιατί δεν σταμάτησε αμέσως η μουσική; Γιατί κανείς δεν είπε στους νέους να βγουν έξω; Γιατί ο δήμος δεν έκανε τους απαραίτητους ελέγχους; Υπάρχουν πάρα πολλά “γιατί”.»
Τα ίδια ερωτήματα κυριαρχούν και στο Κραν Μοντανά.
Υπό κράτηση ο ένας ιδιοκτήτης – Σοβαρές παραλείψεις ασφαλείας στο μπαρ
Μέχρι στιγμής, οι μόνοι επίσημοι ύποπτοι είναι οι συνιδιοκτήτες του Le Constellation, Ζακ και Τζέσικα Μορέτι. Την Παρασκευή κλήθηκαν από τους εισαγγελείς και ερευνώνται για πρόκληση θανάτου και τραυματισμών από αμέλεια, χωρίς ωστόσο να έχουν απαγγελθεί κατηγορίες.
Ο Ζακ Μορέτι τέθηκε πλέον υπό προσωρινή κράτηση. Σύμφωνα με ανακοίνωση της εισαγγελίας, η απόφαση ελήφθη έπειτα από «νέα εκτίμηση του κινδύνου φυγής».
«Σκέφτομαι συνεχώς τα θύματα και όσους παλεύουν να επιβιώσουν», δήλωσε η σύζυγός του μπροστά στις τηλεοπτικές κάμερες, μετά από πολύωρη κατάθεσή της.
«Πρόκειται για μια αδιανόητη τραγωδία. Συνέβη στο κατάστημά μας και θέλω να ζητήσω συγγνώμη».
Τι συνέβη στο υπόγειο μπαρ
Εννέα ημέρες μετά, το Le Constellation παραμένει κρυμμένο πίσω από λευκά πλαστικά καλύμματα, με έναν αστυνομικό να φρουρεί το σημείο μέσα στο αδιάκοπο χιόνι.
Σταδιακά γίνεται πιο σαφές τι εκτυλίχθηκε στο υπόγειο του κτιρίου – μια καταστροφή που, όπως όλα δείχνουν, θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί.
Βίντεο από κινητά τηλέφωνα δείχνουν βεγγαλικό δεμένο σε μπουκάλι σαμπάνιας να προκαλεί τη φωτιά, όταν αγγίζει την οροφή. Η οροφή ήταν καλυμμένη με ηχομονωτικό αφρό που δεν είχε ποτέ ελεγχθεί για θέματα ασφάλειας και άρπαξε φωτιά ακαριαία.
Όταν το πλήθος προσπάθησε πανικόβλητο να διαφύγει, δημιουργήθηκε ασφυκτικός συνωστισμός στις σκάλες, ενώ φαίνεται πως οι έξοδοι κινδύνου ήταν μπλοκαρισμένες.
Βίντεο έξι ετών δείχνει ότι ο κίνδυνος ήταν γνωστός: σε αυτό, ένας σερβιτόρος ακούγεται να προειδοποιεί ότι το υλικό της οροφής είναι εύφλεκτο.
Ωστόσο, τα ερωτήματα δεν αφορούν μόνο τους ιδιοκτήτες.
Οι τοπικές αρχές παραδέχθηκαν αυτή την εβδομάδα ότι δεν είχαν πραγματοποιήσει τους υποχρεωτικούς ελέγχους ασφαλείας στο μπαρ για πέντε χρόνια – χωρίς να δώσουν καμία εξήγηση.
«Ήταν κόλαση»
«Μέσα στο μπαρ επικρατούσε κόλαση. Θερμοκρασίες άνω των 1.000 βαθμών. Δεν υπήρχε τρόπος διαφυγής», δήλωσε στο BBC ο Ιταλός πρέσβης στην Ελβετία, Τζαν Λορέντσο Κορνάδο, κάνοντας λόγο για σωρεία παραβιάσεων.
Έξι Ιταλοί έχασαν τη ζωή τους. «Η Ιταλία θέλει δικαιοσύνη. Η κυβέρνηση, ο λαός και οι οικογένειες των θυμάτων θέλουν δικαιοσύνη», υπογράμμισε.
Το περιφερειακό νοσοκομείο του Σιόν δέχθηκε το πρώτο κύμα τραυματιών, με την πίεση να είναι τεράστια, καθώς πολλοί γιατροί γνώριζαν ότι τα ίδια τους τα παιδιά γιόρταζαν στο Κραν Μοντανά εκείνο το βράδυ. «Φοβούνταν ότι το επόμενο φορείο θα έφερνε το δικό τους παιδί», θυμάται ο διευθυντής του νοσοκομείου, Ερίκ Μπονβέν.
Πολλοί τραυματίες μεταφέρθηκαν σε εξειδικευμένα κέντρα εγκαυμάτων στην Ελβετία και την Ευρώπη, με ορισμένους να παραμένουν σε κρίσιμη κατάσταση. «Η αποκατάσταση μοιάζει με “επανεκκίνηση” της ζωής τους», λέει ο καθηγητής Μπονβέν. «Πρώτα το σώμα πρέπει να προστατευθεί, σαν έμβρυο στη μήτρα. Μετά θα πρέπει να επανέλθουν στον κόσμο και να ξαναβρούν την ταυτότητά τους».
Σε όλα αυτά προστίθεται και το ψυχικό βάρος της επιβίωσης. «Στην αρχή ένιωθαν τυχεροί που ζουν. Τώρα κάποιοι βασανίζονται από ενοχές, αναρωτιούνται γιατί αυτοί σώθηκαν και όχι ο φίλος ή ο αδελφός τους», εξηγεί.
Στο κέντρο του Κραν Μονατά, ο σωρός με τα λουλούδια και τα μηνύματα στη μνήμη των νεκρών μεγαλώνει καθημερινά. Πολλοί στέκονται σιωπηλοί μπροστά στα ερείπια του μπαρ, αποτίοντας φόρο τιμής.