Αναφορές για εκατοντάδες έως χιλιάδες νεκρούς διαδηλωτές, συγκρούσεις σε μεγάλες πόλεις και ενδείξεις διεθνούς στρατιωτικής κινητικότητας
Σοβαρές συγκρούσεις έλαβαν χώρα χθές το βράδυ στη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη του Ιράν, το Μασχάντ, ανάμεσα σε διαδηλωτές κατά του καθεστώτος και στις δυνάμεις ασφαλείας. Σύμφωνα με πληροφορίες από το πεδίο, πολίτες στήνουν οδοφράγματα σε κεντρικά σημεία της πόλης, επιχειρώντας να προστατεύσουν το πλήθος από πυρά που φέρονται να χρησιμοποιούν οι δυνάμεις ασφαλείας.
Την ίδια ώρα, μαρτυρίες και βίντεο που κυκλοφορούν στα κοινωνικά δίκτυα κάνουν λόγο για εκτεταμένη χρήση βίας. Αναρτήσεις με την ένδειξη #Breaking αναφέρουν ότι ο αριθμός των δολοφονημένων διαδηλωτών σε ολόκληρο το Ιράν εκτιμάται ότι ξεπερνά τους 400, με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) να φέρεται να χρησιμοποιεί ελεύθερους σκοπευτές στην Τεχεράνη.
Το ιρανικό καθεστώς προσπάθησε να σταματήσει τις διαμαρτυρίες στην Τεχεράνη κόβοντας το ρεύμα. Έτσι, ο λαός έκανε κάτι ακόμα πιο ισχυρό. Άναψε τους φακούς των κινητών του και φώτισε τους δρόμους.
Ρωγμές στις δυνάμεις ασφαλείας
Παρά τη σκληρή γραμμή, πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι οι διαδηλώσεις στο Ιράν δοκιμάζουν τη συνοχή των δυνάμεων ασφαλείας. Η υπηρεσία πληροφοριών των IRGC ανακοίνωσε στις 10 Ιανουαρίου ότι «αντιμετωπίζει πιθανά κρούσματα εγκατάλειψης», αφήνοντας να εννοηθεί φόβος λιποταξιών.
Αξιωματικός της αστυνομίας από κουρδική πόλη της βορειοδυτικής χώρας δήλωσε στο TIME στις 7 Ιανουαρίου ότι υπάρχουν σοβαρές διαφωνίες εντός των σωμάτων ασφαλείας για το αν μια «μαζική» καταστολή θα περιορίσει τις κινητοποιήσεις ή θα προκαλέσει νέο κύμα αναταραχής. Όπως είπε, όλοι στο τμήμα του πιστεύουν ότι το καθεστώς καταρρέει, προσθέτοντας ότι εργάζεται «για τα χρήματα, όχι για να σκοτώνει ανθρώπους». Κουρδική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων ανέφερε ότι στις 8 Ιανουαρίου συνελήφθησαν δεκάδες μέλη των δυνάμεων ασφαλείας στην Κερμανσάχ επειδή αρνήθηκαν να πυροβολήσουν διαδηλωτές.
Από αστυνομικό σε στρατιωτικό ζήτημα
Οι διαδηλώσεις στο Ιράν αντιμετωπίζονται πλέον ως στρατιωτικό πρόβλημα και όχι ως ζήτημα δημόσιας τάξης. Ο τακτικός στρατός (Artesh) εξέδωσε στις 10 Ιανουαρίου ανακοίνωση ότι δεσμεύεται να προστατεύσει τα εθνικά συμφέροντα, τις στρατηγικές υποδομές και τη δημόσια περιουσία, υιοθετώντας το αφήγημα ότι οι κινητοποιήσεις αποτελούν σχέδιο των αντιπάλων του Ιράν, κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ.
Η ανακοίνωση αυτή συνοδεύτηκε από μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες για ανάπτυξη μονάδων του Artesh στην πόλη Καράτζ, στην επαρχία Αλμπόρζ. Η πιθανή εμπλοκή του τακτικού στρατού θεωρείται αξιοσημείωτη, καθώς ιστορικά είχε περιορισμένο ρόλο στην καταστολή εσωτερικών αναταραχών. Παραμένει ασαφές ποιος θα είναι ο ακριβής ρόλος του και αν τα στελέχη του θα δείξουν την ίδια προθυμία καταστολής με τα ιδεολογικά φορτισμένα σώματα όπως οι IRGC και οι Basij.
Την ίδια ώρα, υπάρχουν πολλαπλές αναφορές για συνεχιζόμενη ανάπτυξη δυνάμεων των IRGC. Πολίτης από την πόλη Μπουκάν, στη δυτική επαρχία Αζερμπαϊτζάν, ανέφερε στις 10 Ιανουαρίου σε κουρδική οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων ότι μονάδες των IRGC αναπτύχθηκαν στην περιοχή. Μέλη της μονάδας Nabi Akram των χερσαίων δυνάμεων των IRGC συμμετείχαν επίσης στην καταστολή στην Κερμανσάχ. Αυτόπτης μάρτυρας στη δυτική χώρα δήλωσε στο Reuters ότι οι IRGC άνοιξαν πυρ κατά διαδηλωτών.
Οι εικόνες από το Καχριζάκ
Σύμφωνα με αυτόπτες μάρτυρες, που κατέγραψαν υλικό στο Ιατροδικαστικό Κέντρο Καχριζάκ, νότια της Τεχεράνης, τα σώματα περισσότερων από 100 διαδηλωτών είχαν στοιβαχθεί εκεί από το πρωί της ίδιας ημέρας. Βίντεο από την περιοχή δείχνουν πάνω από δύο δωδεκάδες σάκους με πτώματα σε σημείο συγκέντρωσης, οι οποίοι, όπως υποστηρίζεται, ανήκουν σε διαδηλωτές που σκοτώθηκαν τις τελευταίες δύο νύχτες από τις δυνάμεις ασφαλείας. Πηγές στο έδαφος μιλούν για τουλάχιστον 200 νεκρούς μόνο σε αυτό το χρονικό διάστημα.
Αντικρουόμενες εκτιμήσεις και αμερικάνικες «ενισχύσεις»
Το δίκτυο Visegrád 24 μετέδωσε ότι, σύμφωνα με το Iran International, ακόμη και οι πιο συντηρητικές εκτιμήσεις δείχνουν πως τουλάχιστον 2.000 αντικαθεστωτικοί διαδηλωτές έχουν σκοτωθεί από τις ισλαμικές δυνάμεις ασφαλείας τις τελευταίες 48 ώρες. Οι αριθμοί αυτοί δεν μπορούν να επαληθευτούν ανεξάρτητα, αποτυπώνουν όμως την κλίμακα των διαδηλώσεων στο Ιράν και της καταστολής που ακολουθεί.
Κι όμως, οι εξελίξεις δεν περιορίζονται στο εσωτερικό της χώρας. Σύμφωνα με πληροφορίες, δώδεκα μαχητικά F-15E Strike Eagle της Πολεμικής Αεροπορίας των Ηνωμένων Πολιτειών, από την 4η Πτέρυγα Μάχης, βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Μέση Ανατολή και αναμένεται να φτάσουν τη Δευτέρα.
Η κατάσταση παραμένει ρευστή, με τις διαδηλώσεις στο Ιράν να συνεχίζονται και τις αναφορές για θύματα να αυξάνονται. Οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες, τόσο για την εξέλιξη των κινητοποιήσεων στο εσωτερικό όσο και για τις διεθνείς αντιδράσεις, σε ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια και η σταθερότητα της περιοχής δοκιμάζονται εκ νέου.
«Τρομοκράτες» οι διαδηλωτές
Σύμφωνα με το ISW tο ιρανικό καθεστώς περνά σε νέα φάση σκληρής αντιπαράθεσης με τους διαδηλωτές, εγκαταλείποντας τον χαρακτηρισμό «ταραχοποιοί» και υιοθετώντας ανοιχτά τον όρο «τρομοκράτες». Η αλλαγή στη ρητορική δείχνει αδιάλλακτη στάση απέναντι στις διαδηλώσεις και δημιουργεί το πολιτικό και επιχειρησιακό πλαίσιο για πιο βίαιη καταστολή.
Στις 9 Ιανουαρίου, ο γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Αλί Λαριτζανί, διαχώρισε όσους προβάλλουν «νόμιμα οικονομικά αιτήματα» από «αστικούς ημι-τρομοκράτες» που, όπως είπε, προχωρούν σε ένοπλες επιθέσεις. Την ίδια ώρα, μέσα ενημέρωσης που συνδέονται με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC) παρομοιάζουν επανειλημμένα τους διαδηλωτές με μαχητές του Ισλαμικού Κράτους (ISIS), παρουσιάζοντας τις κινητοποιήσεις ως υπαρξιακή απειλή για την εθνική ασφάλεια.
Την ίδια ώρα, σύμφωνα με τη Wall Street Journal, Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκάλυψαν στις 10 Ιανουαρίου ότι έχουν πραγματοποιηθεί «προκαταρκτικές συζητήσεις» στις Ηνωμένες Πολιτείες για το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης κατά του ιρανικού καθεστώτος. Όπως διευκρίνισαν, δεν υπάρχουν ενδείξεις για επικείμενη επίθεση, ωστόσο το γεγονός ότι το σενάριο συζητείται υπογραμμίζει τη διεθνή ανησυχία για την κλιμάκωση της κρίσης στο Ιράν.