Πού «σκοντάφτει» το σχέδιο Τραμπ και η γεωπολιτική ισχύς, ως πραγματικό διακύβευμα γύρω από το παγωμένο νησί
Το ακραίο φυσικό περιβάλλον της Γροιλανδίας, η έλλειψη βασικών υποδομών και η ιδιαίτερα δύσκολη γεωλογία έχουν μέχρι σήμερα αποτρέψει την ανάπτυξη ορυχείων για την εξόρυξη σπάνιων γαιών – δηλαδή, των κρίσιμων πρώτων υλών για πλήθος προϊόντων υψηλής τεχνολογίας. Ακόμη και αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, καταφέρει να επιβάλει τον έλεγχο του αρκτικού νησιού, τα εμπόδια αυτά δεν πρόκειται να εξαφανιστούν.
Ο Τραμπ έχει θέσει ως προτεραιότητα τη μείωση της εξάρτησης της Δύσης από την Κίνα στην παγκόσμια αγορά σπάνιων γαιών, ιδίως μετά τους αυστηρούς περιορισμούς που επέβαλε το Πεκίνο στις εξαγωγές τους, ως απάντηση στους εκτεταμένους αμερικανικούς δασμούς της περασμένης άνοιξης. Η αμερικανική κυβέρνηση έχει επενδύσει εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια και έχει αποκτήσει συμμετοχές σε εταιρείες του κλάδου, με τον Τραμπ να επαναφέρει την ιδέα ότι η απόσπαση της Γροιλανδίας από τη Δανία θα μπορούσε να προσφέρει λύση και θα μπορούσε να επιτευχθεί ακόμη και με «αποζημίωση» έως και 100.000 δολαρίων προς κάθε κάτοικο.
«Θα κάνουμε κάτι με τη Γροιλανδία, είτε τους αρέσει είτε όχι», δήλωσε ο Τραμπ την Παρασκευή.
Γροιλανδία: Οι σπάνιες γαίες ίσως να μην έρθουν ποτέ
Ωστόσο, η Γροιλανδία ενδέχεται να μην μπορέσει να παράγει σπάνιες γαίες για πολλά χρόνια – αν ποτέ αυτό γίνει εφικτό, τελικά. Παρά τις προσπάθειες ορισμένων εταιρειών, η αξιοποίηση των περίπου 1,5 εκατ. τόνων σπάνιων γαιών που βρίσκονται εγκλωβισμένοι σε πετρώματα στο νησί δεν έχει προχωρήσει πέρα από το στάδιο της έρευνας.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το έντονο ενδιαφέρον του Τραμπ για τη Γροιλανδία σχετίζεται περισσότερο με τον περιορισμό της ρωσικής και κινεζικής επιρροής στην Αρκτική παρά με την άμεση πρόσβαση σε στοιχεία όπως το νεοδύμιο και το τέρβιο, που χρησιμοποιούνται σε ισχυρούς μαγνήτες για ηλεκτρικά οχήματα, ανεμογεννήτριες, ρομπότ και μαχητικά αεροσκάφη.
«Η εμμονή με τη Γροιλανδία είχε πάντα περισσότερο να κάνει με γεωπολιτική επίδειξη ισχύος – στρατιωτικό και στρατηγικό ενδιαφέρον – παρά με μια ρεαλιστική λύση εφοδιασμού για τον τεχνολογικό τομέα», δήλωσε η Τρέισι Χιουζ, ιδρύτρια και εκτελεστική διευθύντρια του Critical Minerals Institute. «Η επικοινωνιακή υπερβολή ξεπερνά κατά πολύ την επιστημονική και οικονομική πραγματικότητα».
Ο ίδιος ο Τραμπ επιβεβαίωσε αυτές τις γεωπολιτικές ανησυχίες στον Λευκό Οίκο: «Δεν θέλουμε η Ρωσία ή η Κίνα να πάνε στη Γροιλανδία. Αν δεν πάρουμε εμείς τη Γροιλανδία, τότε θα έχετε τη Ρωσία ή την Κίνα ως γείτονες. Αυτό δεν πρόκειται να συμβεί», δήλωσε.
Γροιλανδία: Ένα εξαιρετικά δύσκολο πεδίο για εξόρυξη
Η μεγαλύτερη πρόκληση για την εξόρυξη στη Γροιλανδία είναι η απομόνωση. «Ακόμη και στο νότιο τμήμα, όπου υπάρχει πληθυσμός, υπάρχουν ελάχιστοι δρόμοι και καθόλου σιδηρόδρομοι, οπότε κάθε μεταλλευτικό εγχείρημα θα έπρεπε να δημιουργήσει εξ αρχής τις απαραίτητες υποδομές», εξηγεί ο Ντιόγκο Ρόζα, ερευνητής οικονομικής γεωλογίας στη Γεωλογική Υπηρεσία Δανίας και Γροιλανδίας. Παράλληλα, θα απαιτούνταν τοπική παραγωγή ενέργειας και μεταφορά εξειδικευμένου προσωπικού.
Ένα ακόμη ζήτημα είναι ο περιβαλλοντικός κίνδυνος σε ένα εύθραυστο αρκτικό οικοσύστημα, τη στιγμή που η Γροιλανδία προσπαθεί να αναπτύξει τον τουρισμό, επισημαίνει ο Πάτρικ Σρέντερ, ανώτερος ερευνητής στο πρόγραμμα Περιβάλλοντος και Κοινωνίας του think tank Chatham House στο Λονδίνο.
«Οι τοξικές χημικές ουσίες που απαιτούνται για τον διαχωρισμό των ορυκτών από το πέτρωμα μπορούν να προκαλέσουν σοβαρή ρύπανση, τόσο στο στάδιο της εξόρυξης όσο και της επεξεργασίας», σημειώνει, προσθέτοντας ότι οι σπάνιες γαίες συχνά συνυπάρχουν με ραδιενεργό ουράνιο.
Πέρα από το σκληρό κλίμα, όπου μεγάλα τμήματα της Γροιλανδίας παραμένουν παγωμένα και καλυμμένα από πάγο για το μεγαλύτερο μέρος του έτους, οι σπάνιες γαίες εντοπίζονται κυρίως σε ένα πολύπλοκο πέτρωμα που ονομάζεται ευδιαλύτης. Μέχρι σήμερα, δεν έχει αναπτυχθεί κερδοφόρα μέθοδος εξόρυξης σπάνιων γαιών από αυτό το υλικό. Αντιθέτως, σε άλλες περιοχές του κόσμου τα στοιχεία αυτά βρίσκονται σε ανθρακίτες, για τους οποίους υπάρχουν δοκιμασμένες τεχνικές εξόρυξης.
Γροιλανδία, σπίτια στο Νουούκ
AP
«Αν βρισκόμαστε σε αγώνα δρόμου για κρίσιμους πόρους, τότε πρέπει να εστιάζουμε σε εκείνους που μπορούν να φτάσουν πιο εύκολα και γρήγορα στην αγορά», τονίζει ο Ντέιβιντ Έιμπραχαμ, ειδικός στις σπάνιες γαίες και συγγραφέας του βιβλίου The Elements of Power.
Χαρακτηριστικό είναι ότι η μετοχή της Critical Metals υπερδιπλασιάστηκε αυτή την εβδομάδα, μετά την ανακοίνωση σχεδίων για πιλοτική μονάδα στη Γροιλανδία εντός του έτους. Ωστόσο, τόσο η ίδια όσο και περισσότερες από δώδεκα άλλες εταιρείες απέχουν ακόμη πολύ από την κατασκευή ορυχείου και θα χρειαστούν επενδύσεις εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων.
Σπάνιες γαίες: Μια αγορά με υψηλό ρίσκο
Η παραγωγή σπάνιων γαιών παραμένει ιδιαίτερα δύσκολη και επισφαλής επιχειρηματικά. Ακόμη και τα πιο υποσχόμενα έργα συχνά δυσκολεύονται να είναι κερδοφόρα, ειδικά όταν η Κίνα διοχετεύει επιπλέον ποσότητες στην αγορά για να πιέσει τις τιμές και να εκτοπίσει ανταγωνιστές – πρακτική που έχει εφαρμόσει επανειλημμένα στο παρελθόν.
Παράλληλα, η επεξεργασία των περισσότερων κρίσιμων ορυκτών εξακολουθεί να γίνεται σχεδόν αποκλειστικά στην Κίνα.
Οι ΗΠΑ επιχειρούν να ενισχύσουν την παραγωγή εκτός Κίνας κατά τη διάρκεια της μονοετούς περιόδου χαλάρωσης των περιορισμών, την οποία, σύμφωνα με τον Τραμπ, συμφώνησε τον Οκτώβριο ο Σι Τζινπίνγκ. Ωστόσο, αρκετές εταιρείες διεθνώς μπορούν να παραδώσουν πολύ ταχύτερα από οποιοδήποτε εγχείρημα στη Γροιλανδία — την οποία ο Τραμπ έχει απειλήσει ακόμη και να καταλάβει στρατιωτικά, αν η Δανία αρνηθεί να την πουλήσει.
«Όλοι τρέχουν να φτάσουν στο τέλος της διαδρομής. Αν όμως πας στη Γροιλανδία, είναι σαν να επιστρέφεις στην αρχή», σχολιάζει ο Ίαν Λανγκ, καθηγητής Οικονομικών στο Colorado School of Mines.
Πολλοί στον κλάδο εκτιμούν ότι οι ΗΠΑ θα έπρεπε να επικεντρωθούν στη στήριξη αποδεδειγμένων εταιρειών, αντί να επενδύουν σε νέες και αβέβαιες εξορύξεις στη Γροιλανδία, την Ουκρανία, την Αφρική ή αλλού. Αρκετά έργα στις ΗΠΑ και σε φιλικές χώρες, όπως η Αυστραλία, βρίσκονται σε πολύ πιο προχωρημένο στάδιο και σε σαφώς πιο προσβάσιμες περιοχές.
Η αμερικανική κυβέρνηση έχει ήδη επενδύσει στην MP Materials, που διαχειρίζεται το μοναδικό ορυχείο σπάνιων γαιών στις ΗΠΑ, καθώς και σε εταιρείες λιθίου και ανακύκλωσης μπαταριών και προϊόντων που περιέχουν σπάνιες γαίες.
Ο Σκοτ Νταν, διευθύνων σύμβουλος της Noveon Magnetics, σημειώνει ότι τέτοιες επενδύσεις μπορούν να μειώσουν την κινεζική επιρροή, αν και παραδέχεται ότι είναι δύσκολο να αλλάξει γρήγορα η εικόνα, όταν πάνω από το 90% της παγκόσμιας παραγωγής σπάνιων γαιών προέρχεται από την Κίνα.
«Υπάρχουν ελάχιστοι παίκτες με αποδεδειγμένο ιστορικό παράδοσης αποτελεσμάτων, και εκεί ακριβώς θα έπρεπε να ξεκινήσουμε – ειδικά αν μιλάμε για την αμερικανική κυβέρνηση», καταλήγει.
Γροιλανδία
AP