Ανακαλύφθηκε στα τέλη του 2025, ο κομήτης C/2025 R3 (PanSTARRS) ενδέχεται να γίνει ορατός με γυμνό μάτι την άνοιξη και να αποτελέσει το αστρονομικό θέαμα της χρονιάς
Ένας νέος εντυπωσιακός κομήτης ενδέχεται να χαρίσει ένα σπάνιο θέαμα στον ουρανό μέσα στο 2026.
Ο λόγος για τον C/2025 R3 (PanSTARRS), έναν κομήτη μεγάλης περιόδου που ανακαλύφθηκε στις 8 Σεπτεμβρίου 2025 και πλέον κατευθύνεται με ταχύτητα προς το εσωτερικό του Ηλιακού Συστήματος, με ορισμένους επιστήμονες να εκτιμούν ότι ίσως γίνει ορατός ακόμη και με γυμνό μάτι.
Η ανακάλυψη έγινε από το σύστημα Pan-STARRS, ένα δίκτυο ισχυρών τηλεσκοπίων στο ηφαίστειο Haleakalā της Χαβάης. Αυτή την περίοδο ο κομήτης βρίσκεται περίπου 348 εκατομμύρια χιλιόμετρα μακριά από τη Γη, σε μια περιοχή ανάμεσα στις τροχιές του Άρη και του Δία, ωστόσο επιταχύνει συνεχώς καθώς πλησιάζει τον Ήλιο.
Ένας επισκέπτης από τα άκρα του Ηλιακού Συστήματος
Ο C/2025 R3 ανήκει στην κατηγορία των κομητών μεγάλης περιόδου, με τροχιά που πιθανότατα ξεπερνά τα 1.000 χρόνια. Οι αστρονόμοι εκτιμούν ότι προέρχεται από το Νέφος του Όορτ, μια τεράστια «δεξαμενή» παγωμένων σωμάτων στα όρια του Ηλιακού Συστήματος. Η ακριβής τροχιά του δεν έχει ακόμη πλήρως καθοριστεί, ωστόσο όλα δείχνουν ότι δεν έχει πλησιάσει τη Γη εδώ και δεκάδες χιλιάδες χρόνια.
Η πιο κρίσιμη στιγμή της πορείας του θα είναι στις 20 Απριλίου 2026, όταν θα φτάσει στο περιήλιο, δηλαδή στο κοντινότερο σημείο του από τον Ήλιο. Τότε θα περάσει σε απόσταση περίπου 76 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από το άστρο μας, ανάμεσα στις τροχιές του Ερμή και της Αφροδίτης.
Μία εβδομάδα αργότερα, στις 27 Απριλίου, θα πραγματοποιηθεί η κοντινότερη προσέγγιση στη Γη, σε απόσταση περίπου 70,8 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, απόλυτα ασφαλής και πάνω από 180 φορές μεγαλύτερη από την απόσταση Γης–Σελήνης.
Το μεγάλο ερώτημα της φωτεινότητας
Το αν ο κομήτης θα μείνει στην ιστορία εξαρτάται από τη φωτεινότητά του. Οι εκτιμήσεις διίστανται. Συντηρητικά μοντέλα μιλούν για φαινόμενο μέγεθος γύρω στο 8, που σημαίνει ότι θα είναι ορατός μόνο με τηλεσκόπια ή κιάλια. Πιο αισιόδοξες προβλέψεις, όμως, ανεβάζουν τη φωτεινότητα έως και το 2,5, επίπεδο που επιτρέπει καθαρή παρατήρηση με γυμνό μάτι. Στην αστρονομία, όσο μικρότερος είναι ο αριθμός του μεγέθους, τόσο πιο φωτεινό είναι το αντικείμενο.
Καθοριστικό ρόλο θα παίξει η συμπεριφορά του παγωμένου πυρήνα του καθώς δέχεται έντονη ηλιακή ακτινοβολία. Καθώς πλησιάζει τον Ήλιο, ο κομήτης απελευθερώνει αέρια και σκόνη, σχηματίζοντας την χαρακτηριστική κόμη και ουρά. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το φαινόμενο της πρόσθιας σκέδασης, όταν ο κομήτης βρεθεί ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, καθώς μπορεί να ενισχύσει θεαματικά τη φωτεινότητά του.
Πότε και πού θα φαίνεται
Η καλύτερη περίοδος παρατήρησης αναμένεται γύρω στις 17 Απριλίου 2026, λίγο πριν από το περιήλιο, όταν η νέα Σελήνη θα σκοτεινιάσει τον ουρανό. Αργότερα, κατά την κοντινότερη προσέγγιση στη Γη, το έντονο ηλιακό φως ενδέχεται να δυσκολέψει την παρατήρηση. Οι παρατηρητές στο νότιο ημισφαίριο ίσως έχουν μια δεύτερη ευκαιρία στις αρχές Μαΐου.
Κατά τη διέλευσή του, ο C/2025 R3 θα βρίσκεται στον αστερισμό των Ιχθύων, κάτω από το γνωστό Μεγάλο Τετράγωνο του Πηγάσου, μια περιοχή του ουρανού σχετικά εύκολη στον εντοπισμό.
Ο επόμενος «Μεγάλος Κομήτης»;
Τα τελευταία χρόνια ο ουρανός έχει προσφέρει εντυπωσιακά φαινόμενα, από τον «κομήτη του διαβόλου» 12P/Pons-Brooks έως τον Tsuchinshan-ATLAS και τους φωτεινούς Lemmon και SWAN. Το 2025 απασχόλησε τη διεθνή κοινότητα και ο διαστρικός κομήτης 3I/ATLAS, πριν απομακρυνθεί γρήγορα από το Ηλιακό Σύστημα.
Με δεδομένο ότι δεν αναμένονται άλλες σημαντικές διελεύσεις κομητών μέσα στο 2026, πολλοί αστρονόμοι θεωρούν ότι ο C/2025 R3 (PanSTARRS) μπορεί να δικαιώσει τον άτυπο τίτλο του «Μεγάλου Κομήτη της χρονιάς». Όπως πάντα όμως στην αστρονομία, μία βεβαιότητα παραμένει: ο ουρανός μπορεί ανά πάσα στιγμή να επιφυλάξει νέες, ακόμη πιο λαμπρές εκπλήξεις.