Σημαντικές προκλήσεις για το μέλλον της Δήλου αναδεικνύουν τα πρώτα αποτελέσματα του Κλιματικού Παρατηρητηρίου που λειτουργεί στο νησί
Ένα εκατοστό τον χρόνο χάνει σε υψόμετρο η Δήλος, σύμφωνα με τα ευρήματα του Κλιματικού Παρατηρητηρίου που λειτουργεί στο νησί, με τους επιστήμονες να προειδοποιούν ότι η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι γεωλογικές διεργασίες εντείνουν την απειλή για τον μοναδικό αρχαιολογικό χώρο. Τα στοιχεία παρουσίασε ο καθηγητής Κωνσταντίνος Συνολάκης, κατά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων του «Δικτύου Παρακολούθησης των Θαλάσσιων Παραμέτρων στη Δήλο», σύμφωνα με δημοσίευμα του «Ελεύθερου Τύπου».
Η βύθιση της Δήλου και η άνοδος της θάλασσας
Σύμφωνα με τον κ. Συνολάκη, το φαινόμενο οφείλεται στον συνδυασμό της ανόδου της στάθμης της θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής και των γεωλογικών διεργασιών που προκαλούν είτε βύθιση είτε ανύψωση των ακτών.
Οι προβλέψεις της μελέτης είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές. Έως το 2050, η σχετική στάθμη της θάλασσας στη Δήλο εκτιμάται ότι θα αυξηθεί κατά 21 εκατοστά στο αισιόδοξο σενάριο και κατά 28 εκατοστά στο δυσμενές. Για το 2100, οι εκτιμήσεις ανεβάζουν την άνοδο στα 48 και 87 εκατοστά αντίστοιχα, γεγονός που εντείνει τις ανησυχίες για το μέλλον του μοναδικού αρχαιολογικού χώρου.
Τα στοιχεία προέρχονται από το Κλιματικό Παρατηρητήριο που αναπτύχθηκε στη Δήλο στις αρχές του 2024 με στόχο την προστασία του αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος έχει αναγνωριστεί ως μνημείο Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Το πρωτοποριακό δίκτυο παρακολούθησης
Για δύο χρόνια στο ιερό νησί του Απόλλωνα και της Αρτέμιδος, όπου υπάρχουν ίχνη κατοίκησης που φτάνουν έως την 3η χιλιετία π.Χ., λειτουργεί ένα πρωτοποριακό δίκτυο ατμοσφαιρικών, ωκεανογραφικών και σεισμολογικών οργάνων.
Όπως αναφέρεται στο δημοσίευμα του Ελεύθερου Τύπου, το δίκτυο καταγράφει σε πραγματικό χρόνο δεδομένα για το φυσικό περιβάλλον και τα μνημεία του νησιού. Παράλληλα, είναι συνδεδεμένο με τις υπερυπολογιστικές υποδομές της Ακαδημίας Αθηνών, επιτρέποντας τη συστηματική παρακολούθηση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής σε έναν από τους σημαντικότερους αρχαιολογικούς χώρους της Μεσογείου.
Το εγχείρημα υλοποιήθηκε από το Κέντρο Έρευνας Φυσικής της Ατμόσφαιρας και Κλιματολογίας (ΚΕΦΑΚ) της Ακαδημίας Αθηνών, με τη στήριξη της πρωτοβουλίας «21» και τη συνεργασία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων.
Συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού
Με την ολοκλήρωση του δικτύου και την παρουσίαση των πρώτων αποτελεσμάτων του, στην Ακαδημία Αθηνών παρουσιάστηκε μια πιο ολοκληρωμένη και επιστημονικά τεκμηριωμένη εικόνα για τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Δήλος απέναντι στην κλιματική κρίση.
Στο πλαίσιο της εκδήλωσης υπογράφηκε και μνημόνιο συνεργασίας μεταξύ της Ακαδημίας Αθηνών και της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων του Υπουργείου Πολιτισμού.
«Πρωτότυπα συμπεράσματα και σημαντικά αποτελέσματα»
Σε μαγνητοσκοπημένο μήνυμά του, καθώς δεν μπόρεσε να παραστεί για λόγους υγείας, όπως σημειώνεται στο δημοσίευμα, ο Χρήστος Ζερεφός, εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή, επόπτης του ΚΕΦΑΚ και επιστημονικός υπεύθυνος του έργου, έκανε λόγο για ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα.
Όπως τόνισε, από το πρόγραμμα προέκυψαν πρωτότυπα συμπεράσματα και πολύτιμα αποτελέσματα, τα οποία θα επιτρέψουν τη συνεχή παρακολούθηση της υποθαλάσσιας, θαλάσσιας και επίγειας συμπεριφοράς της περιοχής, καθώς και την παρατήρησή της μέσω δορυφόρων, παρέχοντας μια ολοκληρωμένη εικόνα για τη Δήλο και τα μνημεία της.
Οι εργασίες προστασίας και οι γεωδυναμικοί κίνδυνοι
Ο διευθυντής της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων, Δημήτρης Αθανασούλης, αναφέρθηκε στη διαδικασία υλοποίησης του πρωτοποριακού έργου, καθώς και στις παράλληλες δράσεις προστασίας και ανάδειξης που αναπτύσσει το Υπουργείο Πολιτισμού στη Δήλο.
Από την πλευρά του, ο διευθυντής Ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου, Νικόλαος Μελής, παρουσίασε εισήγηση με θέμα «Οι γεωδυναμικοί κίνδυνοι στη Δήλο: Παρακολούθηση της σεισμικότητας». Κατά την παρουσίαση αναλύθηκαν τα διαθέσιμα δεδομένα και οι μέθοδοι καταγραφής της σεισμικής δραστηριότητας στο νησί.
Ο κ. Μελής υπογράμμισε ότι για την προστασία των μνημείων είναι ιδιαίτερα σημαντικές οι μελέτες σχετικά με τις επιταχύνσεις που αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια μιας σεισμικής δόνησης και τον τρόπο με τον οποίο αυτές επιδρούν στα αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Ανησυχία για το αλατονέφος
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Κωνσταντίνος Συνολάκης στις επιπτώσεις του αλατονέφους, το οποίο χαρακτήρισε έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες φθοράς των αρχαιολογικών καταλοίπων της Δήλου.
Τόνισε ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη ενδέχεται να εξελιχθεί ταχύτερα από ό,τι εκτιμάται σήμερα. Όπως εξήγησε, το ολοκληρωμένο σύστημα παρακολούθησης που έχει εγκατασταθεί στο νησί παρέχει πλέον ακριβείς μετρήσεις, δίνοντας στους επιστήμονες τη δυνατότητα να διαμορφώσουν πιο αξιόπιστες προβλέψεις για τις μελλοντικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής τόσο στα μνημεία όσο και στο φυσικό περιβάλλον της Δήλου.
Για τον λόγο αυτό υπογράμμισε την ανάγκη συστηματικής καταγραφής και μελέτης των κυμάτων μέσω εξειδικευμένων οργάνων μέτρησης, ώστε να ενισχυθεί η προστασία ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Πηγή: Εφημερίδα «Ελεύθερος Τύπος»