Από τις αρχές Απριλίου, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επιδοθεί σε ένα πρωτοφανές διπλωματικό…σλάλομ, ανακοινώνοντας ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν βρίσκονται «μια ανάσα» από την επίτευξη ιστορικής συμφωνίας. Την ίδια ακριβώς περίοδο απείλησε επίσης αρκετές φορές ότι ο στρατός των ΗΠΑ θα πλήξει με σφοδρότητα την Τεχεράνη
Από τις πρώτες αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις που σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, ο πόλεμος έχει αναδιαμορφώσει τη Μέση Ανατολή σε πραγματικό χρόνο, με διαμάχες για τα Στενά του Ορμούζ και μια διαρκή προσπάθεια για να επιτευχθεί βιώσιμη κατάπαυση του πυρός. Υπό την απειλή των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου στις ΗΠΑ, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ισορροπεί ανάμεσα στις εξαγγελίες ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει τον πόλεμο και τις απειλές για νέα στρατιωτικά πλήγματα αν δεν συμμορφωθεί το Ιράν. Στο μεσοδιάστημα ανακοινώνει χρονοδιαγράμματα για τη λήξη του πολέμου και ανακοινώνει οτι η πολυαναμενόμενη συμφωνία με το Ιράν είναι σε απόσταση αναπνοής.
Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ, φαίνεται να υπονόησε πρόσφατα ότι θα μπορούσε να υπάρχει ένα τακτικό πλεονέκτημα στην φαινομενική ρευστότητα. Απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων είπε: «Μην λες στον εχθρό σου τι είσαι διατεθειμένος να κάνεις ή να μην κάνεις και μην του λες πότε είσαι διατεθειμένος να σταματήσεις».
O πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου
AP
«[Ο Τραμπ] είπε τέσσερις έως έξι εβδομάδες, έξι έως οκτώ εβδομάδες, τρεις εβδομάδες», πρόσθεσε «Θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε συγκεκριμένος αριθμός, αλλά δεν θα αποκαλύψουμε ποτέ ακριβώς ποιος είναι, επειδή θέλουμε να ολοκληρώσουμε αυτούς τους στόχους και είμαστε σε καλό δρόμο».
Η πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στην Τεχεράνη χαρακτηρίζεται από μια έντονη εναλλαγή ανάμεσα στις απειλές και τη διπλωματία. Από τις αρχές Απριλίου, με φόντο την πολεμική σύρραξη που ξέσπασε στο τέλος Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει επιδοθεί σε ένα πρωτοφανές διπλωματικό σλάλομ. Συνολικά πέντε φορές έχει δηλώσει δημόσια ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται «μια ανάσα» από την επίτευξη συμφωνίας, ενώ την ίδια ακριβώς περίοδο έχει προειδοποιήσει τουλάχιστον τρεις φορές ότι οι ΗΠΑ είναι απόλυτα έτοιμες για άμεσα, καταστροφικά στρατιωτικά πλήγματα.
Το γαϊτανάκι των αντιφάσεων ξεκίνησε την 1η Απριλίου, όταν ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν ζήτησε απεγνωσμένα ανακωχή, θέτοντας όμως αμέσως το πρώτο πολεμικό τελεσίγραφο. Ο πρόεδρος Τραμπ είπε οτι οι ΗΠΑ θα εξετάσουν το αίτημα μόνο αν το Στενά του Ορμούζ είναι «ανοιχτά και ελεύθερα», σπεύδοντας να συμπληρώσει απειλητικά: «μέχρι τότε, θα βομβαρδίζουμε το Ιράν μέχρι αφανισμού ή, όπως λένε, πίσω στην Εποχή του Λίθου!»
Η πρώτη επίσημη στροφή προς τη διπλωματία έγινε στις 7 Απριλίου. Μετά τη μεσολάβηση του Πακιστάν για μια προσωρινή εκεχειρία δύο εβδομάδων, ο Τραμπ έκανε στο Truth Social την πρώτη του δήλωση περί επικείμενης ειρήνης, αναφέροντας ότι συμφώνησε στην κατάπαυση του πυρός και ότι το Ιράν θα ανοίξει αμέσως τα Στενά και θα εργαστεί «για την οριστικοποίηση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας».
Η αισιοδοξία που προκάλεσε εκείνο το διάστημα κατέρρευσε στα μέσα του μήνα με την αποτυχία των συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ. Στις 13 Απριλίου, ο Τραμπ έκανε τη δεύτερη επιθετική του δήλωση, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι «δεν με νοιάζουν πλέον οι διαπραγματεύσεις» και κηρύσσοντας αμέσως μετά ναυτικό αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια.
Παρά την πολεμική ρητορική, στις 21 Απριλίου προχώρησε σε νέο ελιγμό, ανακοινώνοντας μονομερώς τη δεύτερη δήλωση προσέγγισης, παρατείνοντας την εκεχειρία επ’ αόριστον για να δώσει χρόνο στους διπλωμάτες.
Στις 18 Μαΐου, ο Αμερικανός πρόεδρος προχώρησε στην τρίτη και πιο δραματική αναφορά περί επικείμενου πλήγματος. Αποκάλυψε ότι Άραβες ηγέτες τον κάλεσαν στο παρά πέντε για να «παγώσει» μια προγραμματισμένη αμερικανική επίθεση της επόμενης ημέρας, επειδή υπήρχε πρόοδος στο παρασκήνιο.
Λίγες ημέρες μετά, στις 23 Μαΐου, δήλωσε ότι η ειρήνη είναι κοντά, με τον Τραμπ να τονίζει ότι μια νέα συμφωνία έχει «κατά μεγάλο μέρος διαπραγματευτεί» και οι λεπτομέρειες θα γίνουν σύντομα γνωστές. Στις 27 Μαΐου, ακολούθησε η τέταρτη σχετική αναφορά, με τον ίδιο και το επιτελείο του να διαμηνύουν ότι το προσχέδιο της συμφωνίας έχει «ολοκληρωθεί κατά 95%», ζητώντας παράλληλα από τους διαπραγματευτές του «να μη βιαστούν, γιατί ο χρόνος είναι με το μέρος μας».
Η πέμπτη και πιο πρόσφατη δήλωση έγινε στις 3 Ιουνίου, εν μέσω νέων εκατέρωθεν καταιγιστικών πληγμάτων στην περιοχή. Ο Τραμπ, σε μια προσπάθεια να δείξει ότι ελέγχει την κατάσταση, δήλωσε σε συνέντευξή του: «Δεν χρειαζόμαστε στρατιώτες στο έδαφος τώρα». Αμέσως μετά πρόσθεσε νέο ατάκα αισιοδοξίας, ισχυριζόμενος ότι το Ιράν είναι «αρκετά κοντά» στο να υπογράψει και ότι αυτό «θα μπορούσε να συμβεί ακόμα και μέσα στο Σαββατοκύριακο», εκφράζοντας παράλληλα την επιθυμία του να συναντήσει τον νέο Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.
Χρονολόγιο με τις δηλώσεις Τραμπ
1 Απριλίου: Ο Τραμπ απειλεί με ολοκληρωτικό πόλεμο αν δεν ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, δηλώνοντας: «Θα βομβαρδίζουμε το Ιράν μέχρι αφανισμού… πίσω στην Εποχή του Λίθου!».
7 Απριλίου: Ανακοινώνει στο Truth Social την εκεχειρία δύο εβδομάδων, τονίζοντας ότι οι δύο πλευρές ξεκινούν εργασίες «για την οριστικοποίηση μιας ειρηνευτικής συμφωνίας».
13 Απριλίου: Μετά το πάγωμα των συνομιλιών, αλλάζει στάση δηλώνοντας: «Δεν με νοιάζουν πλέον οι διαπραγματεύσεις», και διατάζει ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.
21 Απριλίου: Ανατρέπει ξανά το σκηνικό και παρατείνει μονομερώς την εκεχειρία επ’ αόριστον για να συνεχιστούν οι διπλωματικές επαφές.
18 Μαΐου: Αποκαλύπτει ότι ακύρωσε την τελευταία στιγμή στρατιωτικό πλήγμα μετά από επείγουσες εκκλήσεις Αράβων ηγετών που διέκριναν διπλωματική πρόοδο.
23 Μαΐου: Δηλώνει δημόσια με αυτοπεποίθηση ότι η νέα συμφωνία έχει «κατά μεγάλο μέρος διαπραγματευτεί» και απομένουν μόνο οι λεπτομέρειες.
27 Μαΐου: Ισχυρίζεται ότι το προσχέδιο της συμφωνίας είναι «ολοκληρωμένο κατά 95%», αλλά συμπληρώνει: «Ζήτησα από τους εκπροσώπους μου να μη βιαστούν».
3 Ιουνίου: Παρά τις νέες εχθροπραξίες, δηλώνει ότι το Ιράν είναι «αρκετά κοντά» στην υπογραφή και ότι «θα μπορούσε να συμβεί μέσα στο Σαββατοκύριακο».
Τα μηνύματα του Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στο Ιράν είναι παντού, καθώς προσπαθεί να πείσει τον αμερικανικό λαό ότι η σύγκρουση δεν θα οδηγήσει σε παρατεταμένο πόλεμο. Οι ΗΠΑ βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη 14η εβδομάδα του πολέμου στο Ιράν, αντίθετα με το αρχικό χρονοδιάγραμμα των τεσσάρων έως πέντε εβδομάδων που είχε θέσει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Στο μεταξύ η Βουλή των Αντιπροσώπων στις ΗΠΑ ενέκρινε χθες (3/6) ψήφισμα που περιορίζει την εξουσία του Τραμπ στο Ιράν. Η Βουλή ψήφισε με 215 ψήφους υπέρ έναντι 208 κατά του ψηφίσματος για τις πολεμικές εξουσίες, καθώς τέσσερις Ρεπουμπλικάνοι ψήφισαν μαζί με τους Δημοκρατικούς. Οι αντιφρονούντες Ρεπουμπλικάνοι ήταν ο Τόμας Μάσι από το Κεντάκι, ο Μπράιαν Φιτζπάτρικ από την Πενσυλβάνια, ο Γουόρεν Ντέιβιντσον από το Οχάιο και ο Τομ Μπάρετ από το Μίσιγκαν.
Ήταν η τέταρτη φορά που η Βουλή των Αντιπροσώπων πέρασε ψήφισμα που περιόριζε την εξουσία του Τραμπ να συνεχίσει τη σύγκρουση, η οποία διαρκεί εδώ και περισσότερες από 90 ημέρες. Το όριο των 90 ημερών είναι σημαντικό, επειδή το ψήφισμα περί πολεμικών εξουσιών του 1973 ορίζει ότι ένας πρόεδρος πρέπει να ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για να συνεχίσει τον πόλεμο αφού οι εχθροπραξίες έχουν συνεχιστεί για αυτό το χρονικό διάστημα. Ο Λευκός Οίκος απέρριψε αυτό το επιχείρημα, επικαλούμενος μια προσωρινή εκεχειρία που ισχύει από τις 8 Απριλίου – αν και έχει παραβιαστεί αρκετές φορές από τις ΗΠΑ, το Ισραήλ και το Ιράν.