Πρόκειται για ένα τιτάνιο επιστημονικό έργο κορυφαίας Επιτροπής, που απαίτησε έξι και πλέον χρόνια για να συγκεντρώσει, καταγράψει και ερμηνεύσει σειρά διατάξεων
Κατατέθηκε στη Βουλή ο Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας του υπουργείου Περιβάλλοντος κι Ενέργειας, μιας μεταρρύθμισης που αφορά με την οποία είχε ασχοληθεί εκτενώς κι ο εκλιπών υφυπουργός, Νίκος Ταγαράς.
Πρόκειται για ένα τιτάνιο επιστημονικό έργο κορυφαίας Επιτροπής, που απαίτησε έξι και πλέον χρόνια για να συγκεντρώσει, καταγράψει και ερμηνεύσει σειρά διατάξεων.
Το σχετικό νομοσχέδιο, που περιλαμβάνει 477 άρθρα, κατατέθηκε για κύρωση στη Βουλή, με κύριο μέλημα την επίλυση της πολυνομίας και τη μεταφορά των διατάξεων στη δημοτική γλώσσα.
Κώδικας Χωροταξίας – Πολεοδομίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας
• Ο Κώδικας Χωροταξίας-Πολεοδομίας, που κατατέθηκε στη Βουλή των Ελλήνων προς Κύρωση, αποτελεί μια από της σημαντικότερες μεταρρυθμίσεις στον χώρο του χωρικού σχεδιασμού και της δόμησης, που αποτέλεσε προτεραιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας από το 2020 έως σήμερα και απαντά σε παθογένειες δεκαετιών, με κοινωνική δικαιοσύνη και περιβαλλοντική ευθύνη.
• Πρόκειται για το αποτέλεσμα συγκέντρωσης, συστηματοποίησης και ενοποίησης όλης της ισχύουσας χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας σε έναν Κώδικα, προκειμένου να διευκολυνθούν η Διοίκηση και οι πολίτες στην ορθή και ταχεία γνώση και εφαρμογή της νομοθεσίας αυτής.
• Έτσι, τόσο ο τεχνικός και νομικός κόσμος όσο και η διοίκηση και ο κάθε πολίτης, θα έχουν πρόσβαση σε έναν Κώδικα, ένα πολυδιάστατο και συνεκτικό εργαλείο, που υποκαθιστά της διάσπαρτες ρυθμίσεις που οδηγούσαν σε ανασφάλεια δικαίου ή ακόμα και αντίθετες ερμηνείες.
• Δεν πρόκειται για μία τεχνική – γραφειοκρατική διαδικασία, αλλά για ένα τιτάνιο επιστημονικό έργο κορυφαίας Επιτροπής, που απαίτησε έξι και πλέον χρόνια για να συγκεντρώσει, καταγράψει και ερμηνεύσει σειρά διατάξεων.
• Με τον Κώδικα όχι μόνο ενοποιούνται και αναδιαρθρώνονται τα νομοθετήματα, αλλά και απαλείφονται καταργημένες ή ατελέσφορες διατάξεις, απλοποιούνται τα νομοθετικά κείμενα μέσω επαναδιατύπωσης, σε πολλές περιπτώσεις, σε απλή, δημοτική και σαφή γλώσσα για καλύτερη κατανόηση και αποφυγή παρερμηνειών, ενώ επικαιροποιούνται τα αρμόδια όργανα, ορισμένα εκ των οποίων είχαν μεταβληθεί πολλάκις εντός της μέχρι και άνω των 100 ετών ισχύος διατάξεων που περιελήφθησαν στον Κώδικα.
• Ο Κώδικας δεν εισάγει νέους κανόνες δικαίου, αλλά περιλαμβάνει κωδικοποιημένο ό,τι ήδη ισχύει.
• Η πολυνομία και ο κατακερματισμός δημιουργούν αβεβαιότητα, γραφειοκρατία και άνιση πρόσβαση στην πληροφορία – δηλαδή, ευνοούν τους λίγους. Η κωδικοποίηση, η απλούστευση και η διαφάνεια υπηρετούν τους πολλούς. Ενισχύεται η Δημοκρατία του χώρου.
• Ο Κώδικας θα αποτελέσει μια θεσμική παρακαταθήκη, καθώς στο εξής κάθε επόμενη μεταρρύθμιση θα ενσωματώνεται στην ηλεκτρονική του βάση.
Επί της διαδικασίας
• Με την κατάθεση στη Βουλή του Κώδικα Χωροταξίας-Πολεοδομίας του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας ολοκληρώνεται ένα σύνθετο και δύσκολο έργο, για την ολοκλήρωση του οποίου απαιτήθηκε τακτική επεξεργασία 6 και πλέον ετών.
• Ο Κώδικας Καταρτίστηκε από Ειδική Επιτροπή μελών εγνωσμένου κύρους στο αντικείμενο της πολεοδομικής και χωροταξικής νομοθεσίας (επίτιμος Πρόεδρος του ΣτΕ κ. Μενουδάκος, λειτουργοί του ΣτΕ και του ΝΣΚ, Καθηγητές ΑΕΙ, δικηγόροι, επιστήμονες εξειδικευμένοι σε θέματα χωροταξίας και πολεοδομίας και προϊστάμενοι Διευθύνσεων του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας).
• Συγκεντρώθηκαν σε έναν Κώδικα 477 άρθρων ισχύουσες ρυθμίσεις γενικής χωροταξικής και πολεοδομικής νομοθεσίας άνω των 180 νομοθετημάτων που εκτείνονται χρονικά από το 1923 έως σήμερα.
• Ο Κώδικας συζητείται στη Βουλή με τη διαδικασία του άρθρου 111 ΚτΒ, σε μία συνεδρίαση της Επιτροπής Παραγωγής και Εμπορίου και στη συνέχεια εισάγεται στην Ολομέλεια.
Δομή του Κώδικα
• Κώδικας διαρθρώνεται σε εννέα μέρη, ως εξής:
α) Το Μέρος Α’, υπό τον τίτλο «Χωρικός Σχεδιασμός», περιλαμβάνει τους κανόνες του χωρικού σχεδιασμού και διακρίνεται σε επτά τμήματα που αφορούν τις βασικές έννοιες και τη διάρθρωση του συστήματος χωρικού σχεδιασμού, τον χωροταξικό σχεδιασμό, τον πολεοδομικό σχεδιασμό και τις σχετικές εξουσιοδοτικές και μεταβατικές διατάξεις, τον σχεδιασμό με ενεργό πολεοδομία ή αστικό αναδασμό, τον σχεδιασμό και την πολεοδόμηση κατά το ν.δ. της 17.7/16.8/1923, καθώς και τις ειδικές περιπτώσεις πολεοδόμησης, μεταξύ των οποίων την πολεοδόμηση οικισμών που έχουν δημιουργηθεί μέχρι τις 14.3.1983, την πολεοδόμηση περιοχών δεύτερης κατοικίας και τις Περιοχές Περιβαλλοντικής Αναβάθμισης και Ιδιωτικής Πολεοδόμησης (Π.Π.Α.Ι.Π.).
β) Το Μέρος Β’, υπό τον τίτλο «Αστικές Αναπλάσεις και Πολεοδομικοί Μηχανισμοί», διακρίνεται σε δύο τμήματα που αφορούν αφ΄ενός τους κανόνες των αστικών αναπλάσεων και λοιπές συναφείς ρυθμίσεις, αφ’ ετέρου τους πολεοδομικούς μηχανισμούς (δικαίωμα προτίμησης, δράσεις περιβαλλοντικής και πολεοδομικής εξισορρόπησης, μεταφορά συντελεστή δόμησης, ζώνες ειδικής ενίσχυσης και ειδικών κινήτρων, ενοποίηση ακάλυπτων χώρων και παραχώρηση σε κοινή χρήση και σχετικές εξουσιοδοτικές διατάξεις).
γ) Το Μέρος Γ’, υπό τον τίτλο «Εφαρμογή Πολεοδομικών Σχεδίων», διακρίνεται σε τέσσερα τμήματα που αφορούν αντιστοίχως την εισφορά σε γη και χρήμα και την πράξη εφαρμογής, την τακτοποίηση και την προσκύρωση οικοπέδων, τις απαλλοτριώσεις για την εφαρμογή των πολεοδομικών σχεδίων και τους κοινόχρηστους χώρους σε σχέδια πόλεως εγκεκριμένα με επίσπευση των ιδιοκτητών.
δ) Το Μέρος Δ’, υπό τον τίτλο «Κανόνες δόμησης και χρήσης», περιλαμβάνει τους κανόνες για τη δόμηση και τη χρήση των οικοπέδων και γηπέδων και διακρίνεται σε επτά τμήματα που αφορούν αντιστοίχως τους γενικούς κανόνες δόμησης, τη δόμηση σε οικισμούς που στερούνται πολεοδομικού σχεδίου με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, περιλαμβανομένων και των προϋφιστάμενων του 1923, την εκτός σχεδίου δόμηση, τις Ζώνες Οικιστικού Ελέγχου (ΖΟΕ), τις απαγορεύσεις κατάτμησης ακινήτων, τις χρήσεις γης και τη δόμηση στις ακτές.
ε) Το Μέρος Ε’, που τιτλοφορείται «Πλαίσιο Δόμησης», διακρίνεται σε τέσσερα Τμήματα που περιλαμβάνουν αντιστοίχως τους κανόνες περί οικοδομικών αδειών, δομικών εργασιών σε ρυμοτομούμενα ακίνητα, ηλεκτρονικής ταυτότητας κτιρίου-αυτοτελούς διηρημένης ιδιοκτησίας και ελέγχου της δόμησης.
στ) Το Μέρος ΣΤ’, υπό τον τίτλο «Αντιμετώπιση αυθαίρετης δόμησης και υπερβάσεων δόμησης», αποτελείται από τρία τμήματα που περιλαμβάνουν αντιστοίχως τους κανόνες για την αντιμετώπιση της αυθαίρετης δόμησης, την αυστηροποίηση του σχετικού νομικού πλαισίου, και τους κανόνες για τις υπερβάσεις δόμησης και αλλαγές χρήσης του ν. 3843/2010.
ζ) Το Μέρος Ζ’ περιλαμβάνει τους κανόνες που ρυθμίζουν τις επικίνδυνες οικοδομές.
η) Το Μέρος Η’ περιλαμβάνει ρυθμίσεις αστικής πολιτικής και εθνικών στρατηγικών σε τομείς όπως η αστική ανθεκτικότητα, η διαχείριση του οικιστικού αποθέματος, η προσβασιμότητα και η κλιματική αλλαγή.
θ) Το Μέρος Θ’, τέλος, περιλαμβάνει επτά τμήματα με τους κανόνες που αφορούν αντιστοίχως, τα συλλογικά όργανα του χωροταξικού σχεδιασμού, τα συλλογικά όργανα του πολεοδομικού σχεδιασμού, τα Αρχιτεκτονικά Συμβούλια, τις επιτροπές προσβασιμότητας, τις επιτροπές αυθαιρέτων, καθώς και μεταβατικές ρυθμίσεις και τους πιστοποιημένους αξιολογητές και το ηλεκτρονικό μητρώο χωρικών μελετών.
• Στα παραρτήματα αυτού ο χρήστης του Κώδικα μπορεί εύκολα να αναζητήσει σε ποιο άρθρο κωδικοποιήθηκε μια διάταξη ή ποια άρθρα κωδικοποιεί μια διάταξη του Κώδικα.
• Ο Κώδικας αυτός, σε αντίθεση με τον προγενέστερο Κώδικα Βασικής Πολεοδομικής Νομοθεσίας (Κ.Β.Π.Ν.) του 1999, αναμένεται να παραμένει επίκαιρος στο διηνεκές, καθότι οι μελλοντικές πολεοδομικές και χωροταξικές διατάξεις θα ενσωματώνονται σε αυτόν μέσω της τροποποίησης, συμπλήρωσης ή κατάργησης άρθρων του.
• Αξίζει, τέλος, να σημειωθεί ότι άμεσα θα τεθεί σε λειτουργία η νέα ηλεκτρονική βάση νομικών δεδομένων στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, η οποία θα φιλοξενεί τον Κώδικα. Στη βάση αυτή κάθε πολίτης θα έχει άμεσα και δωρεάν πρόσβαση στις διαρκώς επικαιροποιούμενες διατάξεις του νέου Κώδικα.