Χθες Κυριακή (7/6) συμπληρώθηκαν 100 ημέρες από την έναρξη του πολέμου των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν και η ένταση στα Μέση Ανατολή κλιμακώθηκε με εκατέρωθεν επιθέσεις μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, πυροδοτώντας φόβους για γενικευμένη ανάφλεξη στην περιοχή.
Η εκεχειρία στη Μέση Ανατολή κλονίζεται καθώς το Ισραήλ και το Ιράν ανταλλάσσουν επιθεσεις, στη χειρότερη κλιμάκωση από την εκεχειρία του Απριλίου, μία σημαντική δοκιμασια για τις διαπραγματεύσεις. Το βράδυ της Κυριακής το Ιράν εκτόξευσε σειρά βαλλιστικών πυραύλων προς το βόρειο Ισραήλ, ως απάντηση σε ισραηλινά πλήγματα που είχαν προηγηθεί σε στόχους στη Βηρυτό και περιοχές του Λιβάνου, όπου δρα η φιλοιρανική Χεζμπολάχ.
Η Τεχεράνη χαρακτήρισε τις ενέργειές της ως «αντίποινα» για τις ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη νέα κλιμάκωση θα έχει «σκληρή και ευρύτερη απάντηση».Τα ξημερώματα, ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι έπληξαν στρατιωτικούς στόχους στο δυτικό και κεντρικό Ιράν παρά το γεγονός ότι ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είχε προηγουμένως προτρέψει τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να μην προβεί σε αντίποινα, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο. Είπε επίσης ότι προειδοποίησε το Ιράν να «επιστρέψει» στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Ο Τραμπ δήλωσε επίσης στο Fox News ότι «δεν ήταν ευχαριστημένος» με τις επιθέσεις στην πρωτεύουσα του Λιβάνου . Πριν από την κλιμάκωση, ο Τραμπ είχε δηλώσει στους Financial Times ότι το Ισραήλ θα έπρεπε να αποδεχτεί οποιαδήποτε συμφωνία καταλήξουν οι ΗΠΑ με το Ιράν, λέγοντας «εγώ αποφασίζω για όλα». Ο
Τα σχόλια αυτά ακολούθησαν περαιτέρω επιθέσεις στην περιοχή του Κόλπου. Το Ιράν εκτόξευσε περισσότερους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη προς το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν , χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, συμπεριλαμβανομένου του περιφερειακού αρχηγείου του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ . Οι ΗΠΑ εξαπέλυσαν επίσης επιθέσεις σε ιρανικές εγκαταστάσεις ραντάρ και μη επανδρωμένα αεροσκάφη που, όπως ισχυρίστηκαν, απειλούσαν πλοία στα Στενά του Ορμούζ .
Το πρακτορείο ειδήσεων Reuters ανέφερε ότι οι ΗΠΑ ασκούν πιέσεις στις χώρες που είναι μέλη του διεθνούς οργανισμού πυρηνικής ενέργειας να απαιτήσουν από το Ιράν να δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες σχετικά με τις πυρηνικές του εγκαταστάσεις. Ένα σχέδιο ψηφίσματος καλεί τα 35 έθνη που συμμετέχουν στο διοικητικό συμβούλιο του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (ΔΟΑΕ), στο οποίο περιλαμβάνεται η Αυστραλία, να λάβουν «λεπτομερείς πληροφορίες» σχετικά με τις ζημιές σε αυτές τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και το εμπλουτισμένο ουράνιο που είναι αποθηκευμένο εκεί.
Ο Λίβανος, κλειδί για την επόμενη ημέρα
Το Ιράν θέλει τον τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων εναντίον της Χεζμπολάχ ως προϋπόθεση για οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία με τις ΗΠΑ. Αλλά ο Τραμπ ήδη λέει ότι δεν θα το πιέσει. Η κατάσταση στον Λίβανο προκαλεί σοβαρή ανησυχία, καθώς η ανθρωπιστική κρίση που έχει ξεσπάσει συνεχίζει να απειλεί ζωές σε όλη την οικονομικά πληγείσα χώρα. Στη συζήτηση για το αν ο Λίβανος αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί σε ένα ευρύτερο παιχνίδι διαπραγματεύσεων, αυτό το προσωπικό κόστος συχνά έχει αδίκως υποβαθμιστεί.
Πέρα από αυτό, τροφοδοτεί επίσης μια πυρετώδη πολιτική συζήτηση στο Ισραήλ, καθώς οι πολιτικοί της χώρας συγκρούονται ενόψει των εκλογών που πρόκειται να διεξαχθούν τον Οκτώβριο .
Η ανανεωμένη εκεχειρία, που ανακοινώθηκε από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ, του Ισραήλ και του Λιβάνου την περασμένη εβδομάδα, απαιτούσε από τη Χεζμπολάχ να σταματήσει τις επιθέσεις κατά του Ισραήλ. Αλλά ήταν σχεδόν καταδικασμένη σε αποτυχία δεδομένης της συμπεριφοράς της οργάνωσης, η οποία θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση σε πολλές χώρες του κόσμου από χώρες όπως οι ΗΠΑ, το Ισραήλ, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Αυτό το μείγμα παραγόντων καθιστά τον Λίβανο πυριτιδαποθήκη η οποία θα μπορούσε να εκραγεί – ακόμη πιο δραματικά και επικίνδυνα από ό,τι τώρα.
Τον Μάρτιο και τον Απρίλιο σημειωτέον ο πρόεδρος των ΗΠΑ και οι ανώτεροί του έλεγαν συνεχώς ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα ήταν μια γρήγορη επιχείρηση. «Θα μπορούσαμε να πούμε τέσσερις εβδομάδες, αλλά θα μπορούσε να είναι έξι, θα μπορούσε να είναι οκτώ, θα μπορούσε να είναι τρεις. Τελικά, εμείς καθορίζουμε τον ρυθμό και το τέμπο», δήλωσε ο Υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου.
Χθες ήταν η 100η ημέρας του πολέμου. Ενώ η κατάσταση είναι πολύ διαφορετική από ό,τι βιώναμε εκείνες τις πρώτες μέρες, με τα φαινομενικά αδιάκοπα μπαράζ πυραύλων και drones να έχουν αντικατασταθεί από διαλείπουσες καταιγίδες επιθέσεων και αντεπιθέσεων, ο πόλεμος συνεχίζεται.
Ακόμη και οι ορισμοί σε αυτόν τον πόλεμο αλλάζουν. Ο Τραμπ ρωτήθηκε στο τέλος της περασμένης εβδομάδας τι έβλεπε ως εκεχειρία, μετά από επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη σε χώρες όπως το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν. «Σε αυτό το μέρος του κόσμου, εκεχειρία είναι όταν πυροβολείς με πιο μετριοπαθή τρόπο», αστειεύτηκε. Η Wall Street Journal ανέφερε την Παρασκευή ότι ο Τραμπ είχε πει στους βοηθούς του ότι δεν θα επέστρεφε σε ολοκληρωτικό πόλεμο εκτός αν σκοτώνονταν αμερικανικά στρατεύματα σε αυτές τις «μέτριες» μάχες.
Οι «συμπληγάδες» των ΗΠΑ
Ενώ δεν υπάρχει αμφιβολία για τη στρατιωτική ισχύ των Ηνωμένων Πολιτειών, η ικανότητα του καταπιεστικού ιρανικού καθεστώτος να αντισταθεί στην πίεση της Ουάσιγκτον είναι εμφανής. Η δύναμή του, που συχνά ασκείται μέσω βίαιων καταστολών των διαφωνούντων εντός του ίδιου του πληθυσμού του, κατευθύνεται τώρα στις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία τερματισμού του πολέμου με τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τη μεσολάβηση του Πακιστάν .
Οι απαιτήσεις που θέτει, όπως η αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων, απορρίπτονται από τον κ. Τραμπ. Την Κυριακή, πριν από τις επιθέσεις του Ιράν στο Ισραήλ, ο πρόεδρος των ΗΠΑ δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο NBC ότι η αποδέσμευση περιουσιακών στοιχείων θα εξεταστεί μόνο μετά από συμφωνία. «Αν συμπεριφερθούν σωστά, αν κάνουν καλή δουλειά, θα αρχίσουμε να μιλάμε», είπε.
Εκατό ημέρες είναι το τελευταίο ορόσημο που περνάει χωρίς συμφωνία. Το ταξίδι του Τραμπ στην Κίνα ήταν το πρώτο, με υπονοούμενα ότι ήθελε να έχουν λήξει όλα πριν κατευθυνθεί στο Πεκίνο. Αυτή την εβδομάδα ξεκινά το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, το οποίο συνδιοργανώνουν οι ΗΠΑ. Το Ιράν είναι μία από τις ομάδες που θα αγωνιστούν, με τον εναρκτήριο αγώνα του στις 16 Ιουνίου εναντίον του Κιουί.
Ίσως ο Τραμπ μαθαίνει ότι η έναρξη ενός πολέμου είναι πολύ πιο εύκολη από το τέλος του, παρά την επανειλημμένη επιμονή του να είναι ο μεγαλύτερος ειρηνοποιός στον κόσμο, σημειώνουν οι αναλυτές.
Μετά από 100 ημέρες σύγκρουσης με το Ιράν, ο Τραμπ αντιμετωπίζει αυξανόμενη δημόσια οργή, οικονομικές ανησυχίες και πολιτικές αντιδράσεις, χωρίς να διαφαίνεται καμία συμφωνία. Η κοινή γνώμη στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να μεταβάλλεται, με την απογοήτευση να αυξάνεται για τον πληθωρισμό, τις αυξανόμενες τιμές και τη συνεχιζόμενη σύγκρουση. Οι επικριτές λένε ότι η οικονομική πραγματικότητα υπερτερεί των πολιτικών μηνυμάτων. Ακόμη και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι έχουν υποστηρίξει τις προσπάθειες περιορισμού των εξουσιών του Τραμπ, αυξάνοντας τα διακυβεύματα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών.
Times of Israel: Η σχέση συνεργασίας που οδήγησε στον πόλεμο καταρρέει
Λέγοντας στο Ισραήλ ότι καλύτερα να μην απαντήσει σε μια ιρανική πυραυλική επίθεση, ο πρόεδρος των ΗΠΑ -που επιθυμεί απεγνωσμένα μια συμφωνία με το καθεστώς της Τεχεράνης- θέτει τον Νετανιάχου μπροστά σε ένα τρομερό δίλημμα.
Εκατό ημέρες αφότου ξεκίνησαν μαζί τον πόλεμο για να ματαιώσουν το πρόγραμμα πυρηνικών όπλων του Ιράν, να υποβαθμίσουν ριζικά τη βιομηχανία βαλλιστικών πυραύλων του, να τερματίσουν την υποστήριξή του προς τους τρομοκρατικούς στρατούς της Χεζμπολάχ και της Χαμάς και να δημιουργήσουν τις συνθήκες για την πτώση του καθεστώτος, η συμμαχία ΗΠΑ-Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας έφτασε την Κυριακή στο ναδίρ της.
Με το βόρειο τμήμα του να δέχεται αδυσώπητα χτυπήματα από τη Χεζμπολάχ τις τελευταίες εβδομάδες, το Ισραήλ κατέφυγε σε ένα σε μεγάλο βαθμό συμβολικό πλήγμα στο προπύργιο της τρομοκρατικής οργάνωσης, Νταχίγιε, στη Βηρυτό, για το οποίο φέρεται να μην είχε ενημερώσει εκ των προτέρων την κυβέρνηση Τραμπ.
Και, όπως είχε προειδοποιήσει, το Ιράν απάντησε εκτοξεύοντας περίπου 10 πυραύλους στο βόρειο Ισραήλ — στέλνοντας και πάλι αυτό το τμήμα της χώρας να σπεύσει σε καταφύγια, αν και δεν προκάλεσε τραυματισμούς ή ζημιές. Αλλά καθώς το Ισραήλ ετοιμαζόταν να «απαντήσει δυναμικά» εναντίον του Ιράν, σύμφωνα με τα λόγια ενός ανώνυμου ανώτερου Ισραηλινού αξιωματούχου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ διέταξε το Ισραήλ να το ξανασκεφτεί.
Πριν καν μιλήσει με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον σύντροφό του πριν από 100 ημέρες, ο πρόεδρος έλεγε στον αγαπημένο του Ισραηλινό δημοσιογράφο, Μπαράκ Ραβίντ, ότι το Ισραήλ καλύτερα να μην αντεπιτεθεί: «Θα τηλεφωνήσω στον Μπίμπι τώρα και θα του πω να μην αντιδράσει», διαβεβαίωσε ο Τραμπ . «Καθένας τους έκανε το δικό του. Το Ισραήλ έκανε τη δικη του επίθεση και το Ιράν έκανε τη δική του. Δεν χρειαζόμαστε άλλη».
Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αρνηθεί τους ισχυρισμούς ότι ο Νετανιάχου έσυρε αυτόν και τις Ηνωμένες Πολιτείες στον πόλεμο. Αλλά έχει καταστήσει ολοένα και πιο σαφές ότι επιθυμεί απεγνωσμένα να τον τερματίσει, ακόμη και χωρίς να έχει επιτευχθεί κανένας από τους δηλωμένους στόχους ΗΠΑ-Ισραήλ. Εξακολουθεί να επιμένει ότι επιδιώκει όρους που θα διασφαλίσουν ότι το καθεστώς δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα, αλλά δεν υπάρχει καμία εγγύηση γι’ αυτό στα διαρρεύσαντα σχέδια του μνημονίου συνεννόησης για το οποίο εργάζεται. Και η απροκάλυπτη προτεραιότητά του είναι να ανοίξει ξανά με αξιόπιστο τρόπο το Ορμούζ και να μετριάσει το παγκόσμιο ενεργειακό χάος που η Τεχεράνη έχει δημιουργήσει με μεγάλη επιτυχία.
Ακόμα και την ώρα που το Ιράν πυροβολούσε τον βορρά, ο Τραμπ διαβεβαίωνε για πολλοστή φορά ότι απέχει μέρες από μια συμφωνία με το «διπρόσωπο» καθεστώς της Τεχεράνης: «Θα έλεγα ότι μια συμφωνία θα υπογραφόταν τη Δευτέρα, την Τρίτη ή την Τετάρτη της ερχόμενης εβδομάδας», ισχυρίστηκε ο πρόεδρος των ΗΠΑ . «Και τώρα συμβαίνει αυτό», γκρίνιαξε.
Η απαίτηση του Τραμπ να μην προβεί σε αντίποινα άφησε τον Νετανιάχου με μια τρομερή, φαινομενικά διπλή επιλογή. Θα μπορούσε πράγματι να παραδοθεί στην προεδρική υπαγόρευση και να συγκρατήσει τα πυρά του, καταστρέφοντας περισσότερο την αποτρεπτική ικανότητα του Ισραήλ έναντι μιας θριαμβευτικής Τεχεράνης, καθιστώντας το Ισραήλ αδύναμο στα μάτια της περιοχής και υπονομεύοντας σοβαρά την θεμελιώδη ανεξαρτησία του. Ή θα μπορούσε να αψηφήσει τον πρόεδρο των ΗΠΑ και να ξεκινήσει αυτό που σχεδόν σίγουρα θα μετατρεπόταν σε έναν κλιμακούμενο πόλεμο με το Ιράν, στον οποίο το Ισραήλ θα μπορούσε να βρεθεί εντελώς μόνο του.
Οι πρώτες αναφορές για την τηλεφωνική κλήση, και πάλι από τον Ραβίντ, υποδήλωναν ότι ο Νετανιάχου προσπάθησε μάταια να ξεπεράσει την αντίθεση του Τραμπ σε μια ισραηλινή αντεπίθεση και ότι οι ΗΠΑ πιστεύουν ότι ο Νετανιάχου δεν θα διατάξει επίθεση αντιποίνων στο εγγύς μέλλον.
Ο Μάικλ Όρεν, ο πρώην πρεσβευτής του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, εικάζει ότι ο Νετανιάχου μπορεί επίσης να ζήτησε την υποστήριξη του Τραμπ για μια «κρυφή» επίθεση στο Ιράν για την οποία το Ισραήλ δεν θα διεκδικούσε εύσημα ή, εναλλακτικά, κάποιο είδος απτού οφέλους για την αυτοσυγκράτησή του, ίσως με τη μορφή των αμερικανικών βομβαρδιστικών B-2 stealth, μοναδικά ικανών να χτυπήσουν τις υπόγειες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν σε μια μελλοντική ώρα ανάγκης. Ο πρωθυπουργός μπορεί επίσης να προσπάθησε, για άλλη μια φορά, να μεταπείσει τον Τραμπ από το είδος της άθλιας συμφωνίας για την οποία εργάζεται, βάσει της οποίας το Ιράν μπορεί να αναμένει αξιόπιστα ότι θα αποτρέψει οποιονδήποτε ουσιαστικό συμβιβασμό στην προσπάθειά του για πυρηνικά όπλα.
Αλλά όλα αυτά φαίνονταν απίθανα. Ο Νετανιάχου βρέθηκε αντιμέτωπος με έναν πρόεδρο που δεν αμφισβήτησε ότι τον αποκάλεσε «τρελό» την περασμένη εβδομάδα και του είπε ότι όλοι τον μισούν και μισούν το Ισραήλ. Ένας πρόεδρος του οποίου οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες απαιτούν οτιδήποτε άλλο εκτός από κλιμάκωση. Ένας πρόεδρος σε πολύ κακή διάθεση.
Ένα βασικό ερώτημα τώρα είναι αν το καθεστώς αισθάνεται τόσο αισιόδοξο, τόσο θαρραλέο, ώστε να υπερβάλλει ακόμη και εναντίον ενός προέδρου των ΗΠΑ που επιθυμεί τόσο απροκάλυπτα μια διευθέτηση. Θα μπορούσε το Ιράν, δηλαδή, να απογοητεύσει τον Τραμπ σε τέτοιο βαθμό ώστε να τον αναγκάσει, ενάντια στη θέλησή του, να κάνει αυτό που έχει διατάξει τον Νετανιάχου να μην κάνει, και να αναζωπυρώσει την στρατιωτική εκστρατεία;
Με βάση τις προηγούμενες και τις τρέχουσες επιδόσεις, η Ισλαμική Δημοκρατία είναι πολύ έξυπνη για να κάνει αυτό το λάθος. Αυτό αφήνει έναν απογοητευμένο Αμερικανό πρόεδρο να παίζει τον ικέτη ενός διπρόσωπου Ιράν, με το Ισραήλ, με δεμένα τα χέρια, στη μέση. Σε μια άλλη από τις συνεντεύξεις του την Κυριακή, στους Financial Times , ο Τραμπ δήλωσε ότι αν δεν καταφέρει να καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη, θα μπορούσε είτε «να αναλάβει την υπόλοιπη περιοχή που δεν φροντίσαμε στρατιωτικά» είτε να διατηρήσει τον τρέχοντα αποκλεισμό.
Αλλά ήταν σίγουρος για ένα πράγμα: Ο Νετανιάχου θα έπρεπε να αποδεχτεί οποιαδήποτε συμφωνία συμφωνούσε με το καθεστώς. «Δεν θα έχει άλλη επιλογή», είπε ο Τραμπ για τον Νετανιάχου. «Εγώ λαμβάνβω τις αποφάσεις. Εγώ λαμβάνω τις αποφάσεις». Όχι στο Ιράν, δεν είναι εκείνος που αποφασίζει, καταλήγουν οι Times of Israel.