Το άρθρο παρουσιάζει την Charai Sea Shipping ως πιθανό νέο κόμβο του σκοτεινού στόλου μετά την Gatik. Με 14 δεξαμενόπλοια υπό κυρώσεις και δεσμούς με το ρωσικό πετρέλαιο, αναδεικνύει κινδύνους για τη ναυσιπλοΐα, την ασφάλιση και τα παράκτια κράτη.
Τους τελευταίους μήνες, οι κατασχέσεις και οι κρατήσεις πλοίων από δυτικές χώρες, μεταξύ των οποίων οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ολλανδία, η Γαλλία και το Βέλγιο, έχουν προσελκύσει έντονο ενδιαφέρον από τα μέσα ενημέρωσης. Οι επιχειρήσεις αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια αντιμετώπισης ενός φαινομένου που είναι πλέον γνωστό ως «σκοτεινός στόλος».
Το φαινόμενο αυτό βασίζεται σε δύο βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος είναι η χρήση παλαιών πλοίων, τα οποία αλλάζουν συχνά σημαία, ασφαλιστές και δομές ιδιοκτησίας, δημιουργώντας σοβαρούς κινδύνους για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και τη θαλάσσια ζωή. Ο δεύτερος είναι η σκόπιμη αξιοποίηση αδιαφανών εταιρικών σχημάτων, όπως φορολογικοί παράδεισοι, εταιρείες-βιτρίνες, πλασματικές ταχυδρομικές διευθύνσεις και παραποιημένα έγγραφα, με στόχο την πώληση πετρελαίου μέσω της παράκαμψης των διεθνών κυρώσεων και τη στήριξη της πολεμικής προσπάθειας της Ρωσίας.
Μία από τις πιο γνωστές περιπτώσεις αυτού του φαινομένου ήταν η Gatik Ship Management. Στην έρευνά τους της 3ης Μαΐου 2023, με τίτλο «The unknown Indian company shipping millions of barrels of Russian oil», οι Financial Times περιέγραψαν πώς μια σχεδόν άγνωστη ινδική εταιρεία εμφανίστηκε μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ως ένας από τους σημαντικούς διαχειριστές δεξαμενόπλοιων που μετέφεραν ρωσικό πετρέλαιο. Επικαλούμενοι στοιχεία της Kpler και της VesselsValue, οι FT ανέφεραν ότι η Gatik είχε μεταφέρει τουλάχιστον 83 εκατομμύρια βαρέλια ρωσικού αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων, ενώ ο στόλος της αυξήθηκε από δύο χημικά δεξαμενόπλοια το 2021 σε 58 πλοία έως τον Απρίλιο του 2023. Αργότερα, το Reuters μετέδωσε ότι ο Lloyd’s Register απέσυρε την κλάση από 21 πλοία της Gatik και ότι το American Club δεν παρείχε πλέον ασφαλιστική κάλυψη. Το Reuters ανέφερε επίσης ότι περίπου τρεις δεκάδες πλοία της Gatik έλαβαν πιστοποίηση από τον Indian Register of Shipping, με πολλά από αυτά να τελούν υπό τη διαχείριση ινδικών εταιρειών, όπως οι Gaurik, Geras, Caishan, Galena, Zidan και Plutos.
Σήμερα, η Charai Sea Shipping Pvt Ltd φαίνεται να λειτουργεί ως ένας σχεδόν ιδανικός διάδοχος αυτού του μοντέλου. Σύμφωνα με τις διεθνείς ναυτιλιακές βάσεις δεδομένων GISIS και EQUASIS η Charai Sea Shipping Pvt Ltd είναι ενεργή ναυτιλιακή εταιρεία εγγεγραμμένη στην Ινδία, η οποία δημιουργήθηκε στις 24 Σεπτεμβρίου 2024 και εμφανίζεται με έδρα τη Μουμπάι.
Η Charai Sea Shipping δεν έχει ακόμη τεθεί η ίδια υπό κυρώσεις. Ωστόσο, εμφανίζεται στον ιστότοπο OpenSanctions ως «οντότητα ενδιαφέροντος».
Δύο εταιρείες, ένα παρόμοιο επιχειρηματικό μοντέλο και ένας σχεδόν όμοιος στόλος. Η δεύτερη, η Charai, φαίνεται να έχει κληρονομήσει μέρος της δραστηριότητας της πρώτης. Η Gatik, η οποία κατηγορήθηκε ότι συνέβαλε στην παράκαμψη των κυρώσεων, κατέρρευσε τελικά υπό την πίεση της δημοσιογραφικής έρευνας, της απώλειας κλάσης και της απόσυρσης της ασφαλιστικής κάλυψης για τα πλοία της.
Σύμφωνα με τον ιστότοπο portwatch.imf.org, περίπου 1.500 δεξαμενόπλοια προσεγγίζουν το λιμάνι της Μουμπάι κάθε χρόνο. Τα παλαιά πλοία του σκοτεινού στόλου αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας και το θαλάσσιο περιβάλλον. Παράλληλα, οι αδιαφανείς οικονομικές δομές μεταφέρουν το βάρος ενός πιθανού ατυχήματος στο παράκτιο κράτος, αντί να το αναλαμβάνει ο ασφαλιστής του πλοίου ή το κράτος της σημαίας του. Θα μπορούσε άραγε η Charai να αναγκαστεί να σταματήσει τις δραστηριότητές της, όπως συνέβη με την Gatik;