Δημοσίευμα του περιοδικού Politico αποκαλύπτει ότι ο Γάλλος πρόεδρος και ο Γερμανός καγκελάριος τα έψαλαν στον Αντόνιο Κόστα για τον δίαυλο επικοινωνίας που προσπάθησε να ανοίξει με τον Πούτιν
Άνω κάτω έγιναν οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατά τη διάρκεια της χθεσινοβραδινής Συνόδου Κορυφής καθώς φαίνεται ότι υπάρχουν δύο αντίπαλα στρατόπεδα όσον αφορά το θέμα της Ουκρανίας και την προσέγγιση με τον Ρώσο πρόεδρο, Βλαντίμιρ Πούτιν.
Από την μία πλευρά ήταν ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν και ο Γερμανός καγκελάριος που τα έψαλαν στον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα επειδή επιχείρησε ανεπίσημα να ανοίξει δίαυλο επικοινωνίας με τον Ρώσο ηγέτη. Κατά τη διάρκεια της Συνόδου άλλοι ηγέτες πήραν το μέρος του Αντόνιο Κόστα, καθώς θεωρούν ότι η Ε.Ε. πρέπει να διαπραγματευθεί με τον Πούτιν μέσω Ευρωπαίων αξιωματούχων και εκεί επήλθε σύγκρουση.
Σύμφωνα με πέντε διπλωμάτες και αξιωματούχους της ΕΕ που ενημερώθηκαν για τη συζήτηση που διεξήχθη κεκλεισμένων των θυρών και μίλησαν ανώνυμα στο Politico, Μακρόν και Μετς περιφρόνησαν τις προσπάθειες του Αντόνιο Κόστα να προσεγγίσει το Κρεμλίνο, σύμφωνα. Είναι σημαντικό ότι άλλοι ηγέτες τάχθηκαν στο πλευρό του Κόστα.
Οι αντιπαραθέσεις φέρνουν στο φως τις εντάσεις στο εσωτερικό της ΕΕ σχετικά με την προσέγγισή προς τη Ρωσία και το ποιος πρέπει να μιλά εξ ονόματος της Ευρώπης.
Ηγέτες από μερικές από τις χώρες που τάσσονται πιο σθεναρά κατά της Ρωσίας, καθώς και από τη Δανία και την Ολλανδία, τάχθηκαν στο πλευρό του Μακρόν και του Μερτς, ενώ ορισμένοι εξέφρασαν άνευ προηγουμένου οργή εναντίον του Κόστα, όπως ανέφεραν τρεις από τους αξιωματούχους.
«Η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αναλάβει το ρόλο του μεσολαβητή σε αυτές τις διαπραγματεύσεις», δήλωσε ο πρωθυπουργός της Εσθονίας Κρίστεν Μιχάλ στο Politico. Και συνέχισε: «Οι προτάσεις ότι χρειάζονται εναλλακτικά κανάλια ή διπλωματικές οδοί πίσω από κλειστές πόρτες είναι λανθασμένες… Η ιστορία αποτελεί σαφή προειδοποίηση για τις προσπάθειες επιδίωξης εναλλακτικών πλαισίων διαπραγμάτευσης με δικτάτορες».
Ο καβγάς με τον Αντόνιο Κόστα
Η ΕΕ συζητά εδώ και μήνες τι είδους επικοινωνία θα πρέπει να έχει με τον Πούτιν και, αν ναι, ποιος θα πρέπει να ηγηθεί σε αυτή. Η επείγουσα ανάγκη έχει αυξηθεί από τότε που ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ σύναψε την προσωρινή ειρηνευτική συμφωνία με το Ιράν και σηματοδότησε στη σύνοδο κορυφής της G7 ότι η προσοχή του στρέφεται και πάλι προς την Ουκρανία.
Ο επικεφαλής του γραφείου του Κόστα, Πέδρο Λουρτί, επικοινώνησε με αξιωματούχους στη Μόσχα δύο φορές τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με πέντε αξιωματούχους. Καθώς οι προσπάθειες υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία φαίνεται να έχουν οδηγηθεί σε αδιέξοδο, οι ευρωπαϊκές χώρες είναι διχασμένες ως προς το κατά πόσο πρέπει να δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία έναντι της υποστήριξης της Ουκρανίας για να κερδίσει στο πεδίο της μάχης.
Η συζήτηση της Πέμπτης το βράδυ για τη Ρωσία και την Ουκρανία ― η οποία πραγματοποιήθηκε χωρίς βοηθούς ή ακόμη και κινητά τηλέφωνα λόγω της ευαισθησίας του θέματος και διήρκεσε δύο ώρες περισσότερο από το προγραμματισμένο ― αποκάλυψε τα δύο κύρια στρατόπεδα που διαμορφώνονται στην Ευρώπη.
Η θέση των Μακρόν και Μερτς είναι ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για συνομιλίες με τον Πούτιν και ότι, όταν έρθει αυτή η στιγμή, το σχήμα «E3» της Γαλλίας, της Γερμανίας και του Ηνωμένου Βασιλείου θα πρέπει να αναλάβει την ηγεσία στις συζητήσεις με το Κρεμλίνο.
«Πιστεύω ότι ο [Γάλλος] πρόεδρος ξεκαθάρισε τα πράγματα και έβαλε τα πράγματα στη σωστή σειρά», δήλωσε ένας αξιωματούχος της γαλλικής κυβέρνησης, υποδηλώνοντας ότι ο Μακρόν είχε εκθέσει τις θέσεις του στον Κόστα κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής.
Άλλοι ηγέτες ― «ένας τεράστιος αριθμός», σύμφωνα με έναν αξιωματούχο από χώρα της ΕΕ ― υιοθέτησαν την αντίθετη στάση, υποστηρίζοντας ότι αυτός είναι ο ρόλος της ΕΕ και εκφράζοντας την υποστήριξή τους στον Κόστα.
«Το πρώτο ερώτημα είναι αν ο Πούτιν θέλει να διαπραγματευτεί. Μέχρι τότε… κανείς άλλος εκτός από τον Κόστα δεν μπορεί να εκπροσωπήσει την Ευρωπαϊκή Ένωση», δήλωσε ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ Ντε Βέβερ στο Politico κατά την έξοδό του από τις συνομιλίες. «Αν αυτός [ο Πούτιν] δείξει προθυμία για διαπραγμάτευση, τότε πιστεύω ότι θα πρέπει να αποφασίσουμε εκ νέου πώς πρέπει να προχωρήσουμε».
Σε όλους τους αξιωματούχους και διπλωμάτες παραχωρήθηκε ανωνυμία για να μιλήσουν σχετικά με τις συζητήσεις που έγιναν κεκλεισμένων των θυρών.
Οι διαφωνίες για το σχήμα διαπραγμάτευσης
Η Σύνοδος Κορυφής ανέδειξε διάφορες διαχωριστικές γραμμές. Εκτός από το χάσμα μεταξύ της Κόστα και της E3, η Ιταλία και η Πολωνία (που σχηματίζουν μια άτυπη «E5») εξέφρασαν την απογοήτευσή τους για τον αποκλεισμό τους από τις αρχικές συνομιλίες μεταξύ της E3 και του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι πριν από τη σύνοδο κορυφής, όπως ανέφεραν δύο από τους αξιωματούχους.
Άλλοι αξιωματούχοι της ΕΕ αμφισβήτησαν το λόγο για τον οποίο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα έπρεπε να αναλάβει τον ρόλο εκ μέρους της Ένωσης αντί της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ή της Υπηρεσίας Εξωτερικής Δράσης, του τμήματος εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ.
Το μήνυμα του Μερτς προς τους άλλους Ευρωπαίους ηγέτες ήταν ότι, ο Κόστα εκπροσωπεί την Ε.Ε. αλλά δεν πρέπει να ενεργεί ως μεσολαβητής, σύμφωνα με έναν διπλωμάτη μιας μεγάλης ευρωπαϊκής χώρας που ενημερώθηκε για τη συζήτηση. Αν και ο Μερτς ήθελε να αποφύγει μια ανοιχτή σύγκρουση με τον Κόστα γύρω από το τραπέζι της συνόδου κορυφής, του το κατέστησε σαφές «με άλλους τρόπους», σύμφωνα με τον διπλωμάτη.
Ο Κόστα φέρθηκε «εξαιρετικά αντιεπαγγελματικά», ανέφερε ο διπλωμάτης, καθώς απέκρυψε την έκταση των επαφών του με τη Ρωσία, η οποία αποκαλύφθηκε μόνο μέσω δημοσιευμάτων των μέσων ενημέρωσης την Τετάρτη.
Ορισμένες χώρες ήταν «εξοργισμένες» για τις επαφές με τη Ρωσία, σύμφωνα με έναν Ευρωπαίο διπλωμάτη που ασχολείται με το θέμα. Αρκετοί ηγέτες έμαθαν για τις τηλεφωνικές κλήσεις μόνο αφού αυτές δημοσιεύτηκαν στα μέσα ενημέρωσης και εξέφρασαν την οργή τους, ανέφεραν τρεις ακόμη διπλωμάτες.
Η ομάδα του Κόστα δήλωσε ότι οι επαφές «είχαν ως μοναδικό στόχο τη δημιουργία ενός καναλιού επικοινωνίας, ώστε, όταν έρθει η στιγμή, να υπάρχει ένα διπλωματικό κανάλι με τη Ρωσία για την υπεράσπιση των συμφερόντων της ΕΕ», προσθέτοντας ότι ήταν «σύντομες» και δεν είχαν ουσιαστικό περιεχόμενο.
Το υπουργικό συμβούλιο του Κόστα ενημέρωσε πράγματι τη Γερμανία, τη Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Επιτροπή πριν πραγματοποιηθούν οι τηλεφωνικές επικοινωνίες, ανέφερε ένας από τους διπλωμάτες. Τρεις άλλοι διπλωμάτες, ωστόσο, δήλωσαν ότι το Βερολίνο δεν είχε ενημερωθεί.
Προκειμένου οι συνομιλίες με τη Μόσχα να αποδώσουν, «πρέπει να διαθέτουμε ένα σύστημα ανάθεσης εντολών και αναφοράς», δήλωσε ένας άλλος διπλωμάτης της ΕΕ.
Ο Πορτογάλος Λουρτί, ο οποίος έχει τη φήμη στις Βρυξέλλες ως «διαπραγματευτής», απευθύνθηκε στους πρέσβεις των 27 κυβερνήσεων της ΕΕ την Τετάρτη, όταν έγιναν δημόσια γνωστές οι πληροφορίες για τις τηλεφωνικές κλήσεις, τις οποίες ανέφερε πρώτα το Bloomberg. Ενώ διαμαρτυρήθηκε για τη διαρροή των πληροφοριών στα ΜΜΕ, τις δικαιολόγησε λέγοντας ότι έγιναν κατόπιν άμεσου αιτήματος του Ζελένσκι προς την Ευρώπη να εμπλακεί στις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με έναν άλλο διπλωμάτη της ΕΕ που είχε γνώση της συνάντησης.