Οι κίνδυνοι, οι ευθύνες, η νέα πραγματικότητα και οι αλήθειες που ενοχλούν
Περισσότερο από ένα χρόνο από τα θλιβερά επεισόδια και περίπου 7 μήνες από την ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου, το ζήτημα της Μονής Αγίας Αικατερίνης Σινά παραμένει μια σύνθετη κρίση με διπλωματικές, εκκλησιαστικές, νομικές και εθνικές διαστάσεις.
Οι ανεξέλεγκτες συνέπειες όσων συνέβησαν τα τελευταία δύο χρόνια, τόσο σχετικά με τις δικαστικές αποφάσεις που αφορούν στο περιουσιακό όσο με την εσωτερική διάσπαση της αδελφότητας, στενά συνεδεμένα με τις διαπραγματεύσεις Ελλάδας–Αιγύπτου, θέτουν εν αμφιβόλω την ιστορική οντότητα της Μονής.
Η επόμενη ημέρα από την αλλαγή προσώπων στη διοίκηση του μοναστηριού κάθε άλλο παρά αισιόδοξη κρίνεται. Σύμφωνα με έρευνα του Newsbomb.gr , το ιστορικό μοναστήρι, το οποίο έχει βρεθεί στη μέση διπλωματικών ανακολουθιών, πατριαρχικών συγκρούσεων και επενδυτικών συμφερόντων, εξακολουθεί να δοκιμάζεται και η δοκιμασία αυτή αποτυπώνεται σε 11+1 σημεία:
1) Η αδημοσίευτη συμφωνία Ελλάδας–Αιγύπτου
Από τον Αύγουστο του 2025, ο Έλληνας υπουργός Εξωτερικών έχει στα χέρια του μια πρόταση–συμφωνία που προέκυψε από συζητήσεις που είχε ο ίδιος με τον Αιγύπτιο ομόλογό του. Μέχρι σήμερα:
• η συμφωνία δεν έχει δημοσιοποιηθεί,γεγονός που δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για το περιεχόμενό της.
Η κυβέρνηση επαναλαμβάνει ότι «τον τελευταίο λόγο τον έχει η αδελφότητα», αποφεύγοντας να αναφερθεί στο περιεχόμενο της συμφωνίας.
2) Περιεχόμενο της προτεινόμενης συμφωνίας
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, τις οποίες κύκλοι της Μονής αποκάλυψαν στο Newsbomb:
• Η συμφωνία αναγκάζει τη Μονή να αποδεχθεί ότι η κυριότητα των ακινήτων που κατείχε επί 15 αιώνες, συμπεριλαμβανομένου του κεντρικού κτιρίου του Μοναστηριού που έχει χαρακτηριστεί αρχαιολογικός χωρος, ανήκει πλέον στην Αίγυπτο.
• Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για την αναγνώριση της κυριότητας των κειμηλίων, εικόνων ή της βιβλιοθήκης της Μονής.
• Από την κυβέρνηση επισημαίνεται ότι επιτεύχθηκε η «διασφάλιση του ελληνορθόδοξου χαρακτήρα» της Μονής — ζήτημα που ουδέποτε αμφισβητήθηκε από την Αίγυπτο και δεν αποτελεί το πραγματικό διακύβευμα.
Το επίμαχο ζήτημα παραμένει η κυριότητα των ακινήτων, όχι ο θρησκευτικός χαρακτήρας.
3) Κλιμάκωση αιγυπτιακών διεκδικήσεων
Η Αίγυπτος πλέον:
• διεκδικεί περισσότερα ακίνητα πέρα από τα αρχικά 70,
• αξιοποιεί την εσωτερική κρίση της αδελφότητας,
• εκμεταλλεύεται τη μη αναγνώριση του νέου Αρχιεπισκόπου για να πιέσει σε συμφωνία ευνοϊκή προς τα αιγυπτιακά συμφέροντα.
4) Το ζήτημα της αναγνώρισης του νέου Αρχιεπισκόπου
Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθώ και Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης Όρους Σινά, κ. Συμεών:
• δεν έχει αναγνωριστεί από το αιγυπτιακό κράτος,
• άρα δεν μπορεί να υπογράψει καμία συμφωνία,
• η εκλογή του αποτελεί έναν διοικητικό γρίφο τόσο στην Αίγυπτο όσο και στην Ελλάδα.
Ο νέος Αρχιεπίσκοπος Σινά, Φαράν και Ραϊθώ και Ηγούμενος της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης Όρους Σινά, κ. Συμεών με τον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλο
INTIME NEWS
Η ελληνική πολιτεία τον αναγνωρίζει εκκλησιαστικά και πολιτικά, αλλά οι διοικητικές του πράξεις στερούνται νομιμότητας χωρίς αιγυπτιακή αναγνώριση.
5) Νομιμότητα της Σύναξης της Μονής
Η σημερινή Σύναξη:
• δεν έχει εκλεγεί από Γενική Συνέλευση,
• αποτελείται από τα τρία μέλη που είχαν ηγηθεί της περσινής ανταρσίας κατά του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού,
• συνυπογράφει έγγραφα με τον μη αναγνωρισμένο Αρχιεπίσκοπο,
• άρα στερείται νομιμότητας.
6) Η βαθιά διάσπαση της αδελφότητας
Η αδελφότητα της Μονής σύμφωνα με πληροφορίες του Newsbomb είναι ακόμη και σήμερα «κομμένη» στα δύο:
Α. Η ομάδα που βρίσκεται στη Μονή (6–7 μοναχοί)
• Χωρισμένοι σε δύο υποομάδες.
• Κοινός παρονομαστής: η αντίθεση στον πρώην Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό.
• Είχαν πρωτοστατήσει στην εκκλησιαστική ανταρσία
• Δεν έχουν αποσύρει τις μηνύσεις κατά του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού και των λοιπών εκδιωχθέντων μοναχών.
• Ελέγχουν τη Μονή, αλλά η θέση τους απέναντι στην Αίγυπτο είναι αδύναμη.
• Η Αίγυπτος δεν χορηγεί βίζες για νέους μοναχούς, οδηγώντας τη Μονή σε φυσική συρρίκνωση και πιθανή «μουσειοποίηση».
Β. Οι 8–9 εξόριστοι μοναχοί οι οποίοι εκδιώχθηκαν από την Μονή και βρίσκονται στην Ελλάδα.
• Οι μηνύσεις εναντίον τους παραμένουν ενεργές.
• Δεν τους επιτρέπεται η επιστροφή στη Μονή.
• Αποτελούν σχεδόν τη μισή αδελφότητα.
• Δεν έχουν λάβει γνώση της συμφωνίας, παρά τις δηλώσεις του υπουργείου Εξωτερικών ότι «η συμφωνία έχει περιέλθει εις γνώση τους και οι μοναχοί έχουν τον τελευταίο λόγο».
7) Ζήτημα νομιμοποίησης της συμφωνίας
Η μη ενημέρωση του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού και των λοιπών εκδιωχθέντων μοναχών δημιουργεί σοβαρό πρόβλημα:
• Αν ο Δαμιανός, πρώην Αρχιεπίσκοπος Σινά επί 52 έτη, δεν εγκρίνει τη συμφωνία, η νομιμοποίησή της τίθεται εν αμφιβόλω.
• Ο Δαμιανός είναι ρυθμιστικός παράγοντας, καθώς με τις ψήφους της ομάδας του εξελέγη ο σημερινός Αρχιεπίσκοπος Σινα Συμεών.
• Η μη αναγνώριση του Αρχιεπισκόπου Συμεών αποτελεί διαπραγματευτικό χαρτί για την Αίγυπτο, η οποία μπορεί να ζητήσει παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την αναγνώρισή του.
8) Το Νομικό Πρόσωπο Δημοσίου Δικαίου (ΝΠΔΔ)
Ο νυν Αρχιεπίσκοπος Σινά και οι μοναχοί που βρίσκονται τώρα στη Μονή:
• έχουν ξεκινήσει ενέργειες ενεργοποίησης του ΝΠΔΔ που ψηφίστηκε τον Ιούλιο του προηγούμενου έτους,
• το οποίο παρέχει στη Μονή νομική προσωπικότητα στην Ελλάδα.
Το νομοσχέδιο αυτό:
• υπήρξε βασική αιτία σύγκρουσης των στασιαστών μοναχών με τον πρώην Αρχιεπίσκοπο Δαμιανό,
• οι μοναχοί που βρίσκονται τώρα στη Μονή είχαν στείλει εξώδικα στη Βουλή,
• ισχυρίζονταν ότι ο πρώην Αρχιεπισκοπος Δαμιανός «εκχωρεί» την περιουσία της Μονής στην Ελλάδα,
• επιχειρούσαν να νομιμοποιήσουν την παράνομη εκκλησιαστικη ανταρσία μέσω της εναντίωσης στο νομοσχέδιο,
• αλλά σήμερα το αναγνωρίζουν οι ίδιοι οι αντάρτες μοναχοί.
9) Επιπτώσεις στην εθνική στρατηγική
Για τους παροικούντες την Ιερουσαλήμ έχει αποδειχθεί περίτρανα πλέον ότι η ανταρσία μερίδας μοναχών και η διάσπαση της αδελφότητας:
• υπονόμευσαν την εθνική προσπάθεια,
• αποδυνάμωσαν τη διαπραγματευτική θέση της Ελλάδας,
• οδήγησαν σε βεβιασμένη παραίτηση του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού χωρίς στρατηγική σκέψη.
Ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός ήταν:
• ο μόνος υπήκοος πολίτης,
• ο μόνος αναγνωρισμένος με Προεδρικό Διάταγμα,
• ο μόνος που μπορούσε να υπογράψει δεσμευτική συμφωνία.
Η απομάκρυνσή του άφησε κενό που αξιοποιεί η Αίγυπτος.
10) Ο ρόλος, η στάση και τα λάθη του πρώην Αρχιεπισκόπου Δαμιανού
Ο Δαμιανός, κατά τη διάρκεια της πολυετούς δράσης του, είχε ασχοληθεί εντατικά με τα μεγάλα έργα της Μονής και τη διεθνή προβολή της εντός και εκτός του ορθόδοξου κόσμου. Συνέδεσε το όνομά του με σημαντικές υποδομές, αναστηλωτικές παρεμβάσεις και πρωτοβουλίες που ενίσχυσαν το κύρος της Μονής Σινά σε παγκόσμιο επίπεδο.
Όσοι τον γνωρίζουν καλά, υποστηρίζουν ότι στο εσωτερικό της Μονής λειτουργούσε πάντα ως πατέρας και ποιμένας, δίνοντας ευκαιρίες σε όλους τους μοναχούς του. Όποτε έκαναν λάθη, τους συγχωρούσε — κάτι που απέδειξε και με την εκκλησιαστική ανταρσία: παρόλο που οι μοναχοί του υπέπεσαν σε βαριά εκκλησιαστικά αδικήματα και θα μπορούσε να τους παύσει με διαρκή αργία, πριν παραιτηθεί τους συγχώρεσε όλους χωρίς καν να του ζητήσουν συγγνώμη.
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, ο Δαμιανός ουδέποτε περίμενε ότι τα πνευματικά του παιδιά θα στρέφονταν αναίτια εναντίον του, και μάλιστα στην πιο κρίσιμη στιγμή της Μονής, στο ανώφελο παιχνίδι της διαδοχής του. Αυτό αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς είχε ήδη δεσμευθεί στην Ελληνική Κυβέρνηση ότι θα παραιτηθεί μόλις έμπαινε στο σωστό δρόμο το ιδιοκτησιακό καθεστώς της μονής.
Ωστόσο, παρά τα θετικά του, ο πρώην Αρχιεπίσκοπος Δαμιανός φέρει και ο ίδιος ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση:
• επέτρεψε να περιέλθει η αδελφότητα στο σημερινό τέλμα εντάσσοντας ως μοναχούς στην αδελφότητα παντελώς ακατάλληλα στην βαρύτητα και ιστορία της Μονής πρόσωπα,
• δεν κατάφερε λόγω της προχωρημένης ηλικίας του και των θεμάτων υγείας που αντιμετώπιζε να προλάβει ή να διαχειριστεί αποτελεσματικά καταστάσεις και εσωτερικές εντάσεις,
• δεν εξασφάλισε την ενότητα και τη λειτουργική συνοχή της αδελφότητας,
11) Ευθύνες της ελληνικής διπλωματίας
Σημαντικό μέρος της ευθύνης φαίνεται πως βαραίνει και την ελληνική διπλωματία, η οποία:
• θα έπρεπε είτε να έχει αποτρέψει την παραίτηση του Δαμιανού, γνωρίζοντας ότι ήταν ο μόνος που διέθετε πλήρη διοικητική νομιμοποίηση και αναγνώριση από το αιγυπτιακό κράτος,
• είτε να έχει διασφαλίσει την άμεση αναγνώριση του νέου Αρχιεπισκόπου, ώστε να μην δημιουργηθεί κενό εξουσίας και νομιμοποίησης,
• θα όφειλε να έχει προβλέψει ότι η απουσία αναγνωρισμένου ηγέτη θα αποτελούσε διαπραγματευτικό πλεονέκτημα για την Αίγυπτο,
• και να έχει προστατεύσει τη Μονή από την εσωτερική αποσταθεροποίηση που υπονόμευσε την εθνική στρατηγική.
12) Κίνδυνοι για την κυβέρνηση και την Ελλάδα
Το ζήτημα της Μονής Σινά μπορεί να εξελιχθεί σε πολιτική θρυαλλίδα για την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας κατά τη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Δύναται να παρουσιαστεί από καλοθελητές ως το τρίτο μεγάλο πλήγμα μετά την Αγία Σοφία και τη Μονή της Χώρας στην Τουρκία και να επικοινωνηθεί ως απώλεια ενός από τα σημαντικότερα μνημεία της Ορθοδοξίας, γεγονός που μπορεί να έχει επιοτώσεις στην δεξιά πλευρά των ψηφοφόρων της ΝΔ.
Επιπλέον μπορεί να τεθεί από τους επικριτές της κυβέρνησης ζήτημα για τις ελληνοαιγυπτιακές σχέσεις. Στην Ελλάδα διατυμπανίζεται ότι η Αθήνα διατηρεί κατά τα φαινόμενα άριστες σχέσεις και στενή συνεργασία, ιδίως στα ενεργειακά, με το Κάιρο. Ωστόσο από την μια η αναθέρμανση των τουρκοαιγπυτιακών σχέσεων με κοινές στρατιωτικές ασκήσεις, κι από την άλλη μια δυσμενής εξέλιξη για το καθεστώς της Μονής Σινά, θα άλλαζαν άρδην την εικόνα.