Ένα βίντεο που δημοσιεύθηκε το 2017 στο YouTube έγινε η πρώτη απτή απόδειξη ότι η αγριόγατα της άμμου (επιστημονικά: Felis margarita) υπήρχε στη Λιβύη
Όταν ο φωτογράφος άγριας ζωής Μοχάμεντ Αλμουντάσιρ δημοσίευσε ένα βίντεο διάρκειας 18 δευτερολέπτων στο YouTube, δεν έδωσε ιδιαίτερη σημασία στη μικρή, ανοιχτόχρωμη γάτα που έσκαβε μπροστά του, στους απομακρυσμένους αμμόλοφους της νοτιοδυτικής Λιβύης.
Το βίντεο, ωστόσο, που δημοσιεύθηκε το 2017, έγινε η πρώτη απτή απόδειξη ότι η αγριόγατα της άμμου (επιστημονικά: Felis margarita), το μοναδικό αιλουροειδές στον κόσμο που έχει προσαρμοστεί στις συνθήκες της ερήμου, υπήρχε στη Λιβύη.
«Όταν δημοσίευσα το βίντεο, κανείς δεν πίστευε ότι το είχα τραβήξει στη Λιβύη», είπε ο ίδιος, μιλώντας στον Guardian. «Όλοι το αρνούνταν, αλλά εγώ συνέχιζα να επιμένω ότι αυτή η συγκεκριμένη γάτα υπάρχει σε διάφορα μέρη της Λιβύης· ένα από αυτά ήταν μόλις 70 χλμ. από το Ζιντάν, όπου ζω».
Σχεδόν μια δεκαετία αργότερα, υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις ότι η θέαση της συγκεκριμένης αγριόγατας της άμμου δεν ήταν τυχαία, αλλά ότι η νοτιοδυτική Λιβύη αποτελεί ένα μεγάλο καταφύγιο για το είδος.
Δείτε το βίντεο:
Το τρίχωμα της αγριόγατας της άμμου, η οποία έχει το ίδιο μέγεθος με μια οικιακή γάτα, έχει ένα ανοιχτό κίτρινο χρώμα, που μοιάζει με άμμο, γεγονός που την καθιστά σχεδόν αόρατη στις ερήμους.
Το βίντεο που δημοσίευσε ο Αλμουντάσιρ τράβηξε την προσοχή πολλών ερευνητών, οι οποίοι έσπευσαν να επικοινωνήσουν μαζί του, μεταξύ των οποίων και ο Φιράς Χάιντερ, ζωολόγος ειδικευμένος στα μικρά σαρκοφάγα και μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Sol Plaatje της Νότιας Αφρικής.
«Με έπεισε ότι πρέπει να συνεργαστούμε σε μια μελέτη για να τεκμηριώσουμε την επιστροφή αυτού του ζώου στη Λιβύη και να το καταχωρίσουμε μεταξύ των ειδών της άγριας πανίδας της χώρας», εξήγησε ο Αλμουντασίρ.
Μια αγριόγατα της άμμου στη Λιβύη
Μοχάμεντ Αλμουντάσιρ
Η επικινδυνότητα της περιοχής και το λαθρεμπόριο
Η νοτιοδυτική Λιβύη είναι ένα από τα λιγότερο μελετημένα περιβάλλοντα της Βόρειας Αφρικής και ο Χάιντερ αναφέρει ότι είχε εξετάσει κάθε επιστημονική πηγή που θα μπορούσε να αναφέρει ότι η αγριόγατα της άμμου υπήρχε στη Λιβύη και διαπίστωσε ότι δεν υπήρχε κανένα αποδεικτικό στοιχείο.
«Όταν ρώτησα τον Μοχάμεντ πού ακριβώς είχε δει τη γάτα, μου είπε ότι την είχε παρατηρήσει σε πολλές περιοχές», είπε ο Χάιντερ στον Guardian. «Αυτό ήταν που με εξέπληξε».
Οι οικολογικά σημαντικές περιοχές της νοτιοδυτικής Λιβύης δεν προστατεύονται, και τα δίκτυα λαθρεμπορίου που δραστηριοποιούνται σε αυτές καθιστούν την επιτόπια έρευνα επικίνδυνη.
Μία αγριόγατα της άμμου στη Λιβύη
Μοχάμεντ Αλμουντάσιρ
«Οι νοτιοδυτικές περιοχές της Λιβύης είναι γεμάτες δίκτυα λαθρεμπορίου, οπότε δεν είναι ασφαλείς», εξηγεί ο Αλμουντασίρ. «Σε μια περίπτωση, δεχθήκαμε πυροβολισμούς κατά τη διάρκεια μιας από τις αποστολές μας, κάτι που μας ανάγκασε να εγκαταλείψουμε γρήγορα την περιοχή».
Μετά τη συνάντησή τους, ο Χάιντερ και ο Αλμουντάσιρ ξεκίνησαν μια οκταετή συνεργασία που διεξήχθη σχεδόν εξ’ ολοκλήρου εξ’ αποστάσεως.
«Δίδαξα στον Μοχάμεντ τις μεθόδους έρευνας πεδίου από τη Νότια Αφρική – πώς να καταγράφει συντεταγμένες GPS, πώς να τεκμηριώνει κάθε παρατήρηση με φωτογραφίες ή βίντεο», είπε ο Χάιντερ. «Αυτός εφάρμοσε όλα αυτά που έμαθε στην πράξη, συλλέγοντας μαρτυρίες από τοπικές κοινότητες που γνωρίζουν πολύ καλά την περιοχή».
Ο Αλμουντάσιρ, ο οποίος μεγάλωσε στα Βουνά Ναφούσα, όπου οι κάτοικοι γνωρίζουν πολύ καλά την Χαμάδα αλ Χαμρά, ένα απέραντο, πετρώδες υψίπεδο στη βορειοδυτική Σαχάρα της Λιβύης που καλύπτει 84.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα, συνόδευσε τους ντόπιους κυνηγούς στις εξορμήσεις τους, κρατώντας μια φωτογραφική μηχανή αντί για τουφέκι.
Ο Αλμουντάσιρ συνόδευσε τους ντόπιους κυνηγούς στις εξορμήσεις τους, κρατώντας μια φωτογραφική μηχανή αντί για τουφέκι.
Μοχάμεντ Αλμουντάσιρ
«Μου έλεγαν για μέρη όπου είχαν δει την αγριόγατα της άμμου και εγώ τις συγκέντρωσα όλες για να οργανώσω ένα ειδικό ταξίδι για να επισκεφτώ κάθε τοποθεσία», είπε.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, αυτός και οι κυνηγοί ακολουθούσαν ίχνη για μέρες για να εντοπίσουν μια φωλιά, και στη συνέχεια έστηναν μια σκηνή και περίμεναν να βγει το ζώο.
Πατημασιές μιας αγριόγατας της άμμου
Μοχάμεντ Αλμουντάσιρ
Έτσι, τον Φεβρουάριο του 2026, ο Χάιντερ και ο Αλμουντάσιρ δημοσίευσαν μια έρευνα στο επιστημονικό περιοδικό Journal of Arid Environments, η οποία αποδείκνυε ότι η αγριόγατα της άμμου υπήρχε σε 13 διαφορετικές τοποθεσίες σε ολόκληρη την Σαχάρα της Λιβύης.
Τα ευρήματά τους υποδηλώνουν ότι το είδος είναι πιο διαδεδομένο από ότι πίστευαν μέχρι τώρα οι ερευνητές και ότι η νοτιοδυτική περιοχή της χώρας ενδέχεται να αποτελεί ένα ισχυρό καταφύγιο για είδη που έχουν προσαρμοστεί στην έρημο.
Η αγριόγατα της άμμου είναι ένα από τα πολλά θηλαστικά που θεωρούνται απειλούμενα στη Λιβύη, μεταξύ των οποίων η τσίτα, η γαζέλα ντάμα και ο γερβίλος της άμμου.