Στο τραπέζι των συζητήσεων αρχίζει πλέον να πέφτει ακόμη και το εφιαλτικό σενάριο για ένα άτυπο «ενεργειακό λοκντάουν»
Οι πρωτοφανείς θερμοκρασίες -εν μέσω καύσωνα – που καταγράφονται σε ολόκληρη σχεδόν την ήπειρο ωθούν τη ζήτηση για κλιματισμό σε επίπεδα ρεκόρ, προκαλώντας σοβαρές ανησυχίες για αιφνίδιες διακοπές ρεύματος μεγάλης διαρκείας.
Οι μετεωρολόγοι προειδοποιούν ότι ο υδράργυρος αναμένεται να αγγίξει αυτή την εβδομάδα τους 43°C στην περιοχή της Μεσογείου. Την ίδια ώρα, η Δυτική Ευρώπη προετοιμάζεται για ιστορικά υψηλά, γεγονός που αναγκάζει τις κυβερνήσεις να λάβουν έκτακτα μέτρα προστασίας των πολιτών.
Στο τραπέζι των συζητήσεων αρχίζει πλέον να πέφτει ακόμη και το εφιαλτικό σενάριο για ένα άτυπο «ενεργειακό λοκντάουν», καθώς η ανάγκη για δραστική μείωση της κατανάλωσης ενδέχεται να επιβάλει οριζόντιους περιορισμούς στη λειτουργία του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
Η Γαλλία έχει ήδη θέσει περισσότερα από τα μισά από τα 96 διαμερίσματά της σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού, καλώντας τους πολίτες να επιδείξουν απόλυτη επαγρύπνηση και να αποφεύγουν την απευθείας έκθεση στον ήλιο. Στην άλλη πλευρά της Μάγχης, η μετεωρολογική υπηρεσία του Ηνωμένου Βασιλείου, το Met Office, προειδοποιεί ότι οι θερμοκρασίες κατά τη διάρκεια της ημέρας στα νότια της Αγγλίας ενδέχεται να φτάσουν τους 38°C.
Αυτό συνοδεύεται από το επικίνδυνο φαινόμενο των τροπικών νυχτών, όπου η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 20°C σε όλο το εικοσιτετράωρο. Η Γερμανία, η Ισπανία, η Πορτογαλία και η Ελβετία αναμένουν επίσης συνθήκες καύσωνα, οι οποίες έχουν αρχίσει να παραλύουν την καθημερινότητα.
Εκατοντάδες σχολεία κλείνουν νωρίτερα, ενώ τα δρομολόγια των τρένων σε μεγάλες πόλεις όπως το Παρίσι και οι Βρυξέλλες έχουν μειωθεί για να περιοριστεί ο κίνδυνος τεχνικών βλαβών. Ακόμη και το διάσημο φεστιβάλ Fête de la Musique στο Παρίσι πραγματοποιήθηκε με αυστηρούς περιορισμούς, καθώς απαγορεύτηκε η κατανάλωση αλκοόλ σε δημόσιους χώρους προκειμένου να μειωθεί ο κίνδυνος αφυδάτωσης των παρευρισκόμενων.
Θύματα του καύσωνα και τα δίκτυα ηλεκτρισμού
Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, η ακραία ζέστη πλήττει σοβαρά τις υποδομές ηλεκτρισμού, καθώς η χρήση συσκευών ψύξης, όπως τα κλιματιστικά και οι ανεμιστήρες, εκτινάσσει την κατανάλωση. Σύμφωνα με στοιχεία του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), η ψύξη των χώρων αντιπροσώπευε περίπου το 7% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.
Το φαινόμενο αυτό δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο, καθώς η αυξημένη ζήτηση οδηγεί σε μεγαλύτερη παραγωγή ενέργειας και, κατά συνέπεια, σε αυξημένες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου που θερμαίνουν ακόμη περισσότερο τον πλανήτη.
Ενδεικτικά, κατά τον πρώιμο καύσωνα του 2025, η Γαλλία κατέγραψε βραδινή αιχμή στη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας κατά 25% υψηλέστερη από τον μέσο όρο της εκτός σχετικής περιόδου, παρά το γεγονός ότι το ποσοστό ιδιοκτησίας κλιματιστικών στη χώρα παραμένει σχετικά χαμηλό.
Η ιστοσελίδα σύγκρισης τιμών Compare the Market προχώρησε σε ανάλυση 85 χωρών, οι οποίες αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% της παγκόσμιας κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, με σκοπό να αποτυπώσει πώς μεταβάλλεται η ζήτηση κατά τους μήνες με ακραίες θερμοκρασίες.
Πρωταθλήτρια η Ελλάδα στην αύξηση της ζήτησης ρεύματος
Η μελέτη συνέκρινε την κατανάλωση κατά το θερμότερο 10% των μηνών κάθε χώρας με τους μήνες κανονικής θερμοκρασίας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα, η Ελλάδα κατέλαβε την πρώτη θέση παγκοσμίως, με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να αυξάνεται κατά 38,62% κατά τις περιόδους ακραίας ζέστης, κάτι που μεταφράζεται σε επιπλέον 143,08 kWh ανά άτομο για κάθε μήνα καύσωνα. Το Μαυροβούνιο βρέθηκε στη δεύτερη θέση με αύξηση 22,49%, ακολουθούμενο από την Τουρκία με 21,91%, την Κροατία με 17,76%, την Ιταλία με 14,22% και την Ισπανία με 8,86%.
Όταν η συνολική ζήτηση ξεπερνά τη διαθέσιμη παραγωγική ικανότητα ή τα φυσικά όρια που αντέχει το ενεργειακό δίκτυο, προκαλείται πτώση της ηλεκτρικής συχνότητας του συστήματος, με αποτέλεσμα να ενεργοποιούνται αυτόματες διακοπές ρεύματος. Αναλύοντας τα δεδομένα των τελευταίων πέντε ετών, η ίδια έρευνα εξέτασε τη μέση ετήσια διάρκεια των διακοπών ρεύματος και το εκτιμώμενο κόστος για τα νοικοκυριά. Μεταξύ των ευρωπαϊκών κρατών, η Ουγγαρία κατέγραψε τη μεγαλύτερη μέση διάρκεια διακοπών με 2,92 ώρες ετησίως, με τη Σλοβενία να ακολουθεί με 2,16 ώρες και την Ελλάδα να βρίσκεται στην τρίτη θέση με 1,63 ώρες διακοπής ανά έτος.
Αν και η Ιταλία παρουσιάζει μικρότερη μέση διάρκεια διακοπών σε σχέση με την Ελλάδα, η τεράστια βάση των νοικοκυριών της την τοποθετεί στην κορυφή του οικονομικού κόστους. Οι διακοπές ρεύματος στην Ιταλία κοστίζουν στα νοικοκυριά περίπου 154,7 εκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ σε απόσταση αναπνοής ακολουθεί η Πολωνία με ζημιές ύψους 152,1 εκατομμυρίων ευρώ. Οι υπολογισμοί αυτοί προκύπτουν από τη διεθνή οικονομοτεχνική θεωρία για την αξία της χαμένης ενέργειας, η οποία αποτιμά τις συνέπειες της έλλειψης ηλεκτροδότησης, όπως η αλλοίωση τροφίμων και η απώλεια πρόσβασης στο διαδίκτυο, χωρίς να βασίζεται στις τοπικές λιανικές τιμές ρεύματος.
Ψάχνουν σανίδα σωτηρίας στις ΑΠΕ
Κατά τη διάρκεια του περσινού καύσωνα, η κατακόρυφη αύξηση της ζήτησης έως και 14% σε συνδυασμό με τις ταυτόχρονες βλάβες σε θερμικούς σταθμούς παραγωγής είχαν ως αποτέλεσμα να διπλασιαστούν ή και να τριπλασιαστούν οι μέσες ημερήσιες χονδρεμπορικές τιμές ενέργειας. Κι όμως, σύμφωνα με τα στοιχεία της δεξαμενής σκέψης Ember, η παραγωγή ηλιακής ενέργειας στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε ιστορικά ρεκόρ και βοήθησε καθοριστικά στη διατήρηση της σταθερότητας του συστήματος.
Στις ημέρες αιχμής του καύσωνα, τα φωτοβολταϊκά συστήματα παρείχαν ισχύ έως και 50 GW μόνο στη Γερμανία, καλύπτοντας το 33% με 39% των αναγκών της χώρας εκείνη τη στιγμή. Όπως ανακοινώθηκε, η Γερμανία διαθέτει πλέον 14 GW αποθήκευσης σε μπαταρίες και 10 GW σε συστήματα αντλησιοταμίευσης, γεγονός που επέτρεψε την αποθήκευση μέρους της ηλιακής ενέργειας για χρήση κατά τις νυχτερινές ώρες, όταν το σύστημα πιέζεται περισσότερο από την έλλειψη ηλιοφάνειας.