Ο Ντόναλντ Τραμπ έκανε λόγο για «πολύ καλές» επαφές, ενώ οι έμμεσες συνομιλίες στο Κατάρ κατέληξαν σε επιμέρους συνεννοήσεις. Βαθιές παραμένουν, ωστόσο, οι διαφορές για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, το Στενό του Ορμούζ και τον Λίβανο.
Ανοιχτό διατηρούν τον δίαυλο της διπλωματίας Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, παρά τις νέες στρατιωτικές εντάσεις που τις προηγούμενες ημέρες απείλησαν να τινάξουν στον αέρα την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός.
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε ικανοποιημένος από τις επαφές που πραγματοποιήθηκαν στη Ντόχα, δηλώνοντας ότι οι συνομιλίες πήγαν «πολύ καλά» και ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη «καταλαβαίνονται πολύ καλά».
«Η αποπυρηνικοποίηση του Ιράν προχωρά», ανέφερε ο Αμερικανός πρόεδρος σε δημοσιογράφους, προσθέτοντας ότι οι δύο πλευρές έχουν σημειώσει πρόοδο. Η τοποθέτησή του έγινε ενώ στην πρωτεύουσα του Κατάρ βρίσκονταν σε εξέλιξη έμμεσες και τεχνικές διαβουλεύσεις για την εφαρμογή του μνημονίου συνεννόησης που είχε προηγηθεί.
Συμφωνία για τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια
Σύμφωνα με το επίσημο ιρανικό πρακτορείο IRNA, οι συνομιλίες ολοκληρώθηκαν με συμφωνία που επιτρέπει στην Τεχεράνη να χρησιμοποιήσει μέρος των δεσμευμένων πόρων της στο Κατάρ για την αγορά προϊόντων και αγαθών που χρειάζεται.
«Συμφωνήθηκε, στη βάση των αναγκών της χώρας μας, να αποκτώνται τα προϊόντα που ζητούνται και να τίθενται στη διάθεση του Ιράν», δήλωσε ο Ιρανός υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες για τον μηχανισμό μέσω του οποίου θα πραγματοποιούνται οι συναλλαγές.
Οι δύο πλευρές συμφώνησαν ακόμη στη δημιουργία διαύλου επικοινωνίας, μέσω του οποίου θα αναφέρονται και θα καταγράφονται πιθανές παραβιάσεις της καταρχήν συμφωνίας.
Οι διαβουλεύσεις επικεντρώθηκαν επίσης στην κυκλοφορία των εμπορικών πλοίων στο Στενό του Ορμούζ, καθώς και στην αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων — δύο ζητήματα που θεωρούνται κρίσιμα για τη διατήρηση της εκεχειρίας και την αποκλιμάκωση της έντασης στην περιοχή.
Χωρίς απευθείας συνομιλίες
Η Τεχεράνη επιμένει ότι στη Ντόχα δεν πραγματοποιήθηκαν απευθείας διαπραγματεύσεις με την αμερικανική πλευρά.
Οι απεσταλμένοι του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ, είχαν μεταβεί στο Κατάρ και συναντήθηκαν με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών του εμιράτου, Μοχάμεντ μπιν Αμπντουραχμάν αλ Θάνι, χωρίς όμως να λάβουν μέρος στις τεχνικές συνομιλίες.
Το Κατάρ, το οποίο μαζί με το Πακιστάν έχει αναλάβει μεσολαβητικό ρόλο, είχε επίσης διευκρινίσει ότι δεν επρόκειτο να υπάρξει απευθείας συνάντηση Αμερικανών και Ιρανών αντιπροσώπων.
Παρά την απουσία απευθείας επαφής, η Ουάσιγκτον παρουσίασε τις διαβουλεύσεις ως ακόμη ένα βήμα προς μια ευρύτερη συμφωνία, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε πιο σταθερή παύση των εχθροπραξιών.
Το πυρηνικό πρόγραμμα και το Ορμούζ παραμένουν τα μεγάλα αγκάθια
Η καταρχήν συμφωνία περιόρισε την ένταση, δεν έλυσε όμως τις βασικές διαφορές ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Στο επίκεντρο παραμένει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με την Ουάσιγκτον να ζητεί αυστηρούς περιορισμούς και ελέγχους και την Τεχεράνη να απορρίπτει την εγκατάλειψη των δικαιωμάτων της στον εμπλουτισμό ουρανίου.
Εξίσου δύσκολη παραμένει η συζήτηση για τα Στενά του Ορμούζ. Το Ιράν έχει δηλώσει ότι εξετάζει την επιβολή τελών για υπηρεσίες που συνδέονται με τη διέλευση των εμπορικών πλοίων, θέση που οι Ηνωμένες Πολιτείες απορρίπτουν.
Η κίνηση στη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια δίοδο έχει περιοριστεί αισθητά, έπειτα από επιθέσεις σε εμπορικά πλοία και τη νέα ανταλλαγή πληγμάτων μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης. Ναυτιλιακές οργανώσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν την περιοχή ως εμπόλεμη ζώνη, τουλάχιστον έως τις 9 Ιουλίου.
Παρά την αβεβαιότητα, η τιμή του πετρελαίου Brent παρέμεινε σχετικά σταθερή, λίγο κάτω από τα 70 δολάρια το βαρέλι, ένδειξη ότι οι αγορές εξακολουθούν να ποντάρουν σε συγκράτηση της έντασης.
Στο τραπέζι και ο πόλεμος στον Λίβανο
Η Τεχεράνη επιδιώκει να εντάξει στις διαπραγματεύσεις και την κατάσταση στον Λίβανο, όπου οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις συνεχίζονται παρά τη συμφωνία-πλαίσιο που υπεγράφη στην Ουάσιγκτον με στόχο την αποκατάσταση διαρκούς ειρήνης.
Η συμφωνία προβλέπει την παραμονή ισραηλινών δυνάμεων σε τμήματα του νότιου Λιβάνου, όσο η Χεζμπολάχ δεν καταθέτει τα όπλα. Η οργάνωση απορρίπτει τόσο τη συμφωνία όσο και κάθε συζήτηση περί αφοπλισμού της.
Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς έχει καταστήσει σαφές ότι ο στρατός θα παραμείνει «επ’ αόριστον» στις περιοχές που το Ισραήλ χαρακτηρίζει «ζώνες ασφαλείας» στον Λίβανο, στη Συρία και στη Λωρίδα της Γάζας.
Για την Τεχεράνη, ο τερματισμός των εχθροπραξιών στον Λίβανο αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια συνολικότερη συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Συνολικά θετικό» το μήνυμα
Παρά τις μεγάλες αποκλίσεις, αναλυτές εκτιμούν ότι το γεγονός πως οι δύο πλευρές επέστρεψαν στο τραπέζι των συνομιλιών, λίγες ημέρες μετά τις νέες συγκρούσεις, αποτελεί από μόνο του θετική εξέλιξη.
«Είναι ακόμη πολύ νωρίς στη διαδικασία και δίνονται μάχες τόσο στους διαδρόμους όσο και δημόσια», επισήμανε η ερευνήτρια Άννα Τζέικομπς, συνεργάτιδα του Arab Gulf States Institute.
Όπως εκτίμησε, το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι Ουάσιγκτον και Τεχεράνη συνεχίζουν τον διάλογο παρά τη νέα ανάφλεξη.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο επικεφαλής της ιρανικής διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, ο οποίος αναγνώρισε ότι η εφαρμογή μιας συμφωνίας μετά το τέλος ενός πολέμου μεγάλης κλίμακας συνοδεύεται αναπόφευκτα από «δυσκολίες, επεισόδια και διαφορές απόψεων».
Η αποκλιμάκωση των τελευταίων ωρών δεν σημαίνει ότι έχει απομακρυνθεί ο κίνδυνος μιας νέας σύγκρουσης. Δείχνει, όμως, ότι Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν εξακολουθούν —τουλάχιστον προς το παρόν— να επενδύουν στη διαπραγμάτευση.