Νέα ένταση ανάμεσα στις δυο υπερδυνάμεις
Η ένταση στην Ανατολική Ασία συνεχίζεται να κλιμακώνεται, καθώς κινεζικό πολεμικό πλοίο πραγματοποίησε για πρώτη φορά άσκηση με πραγματικά πυρά μέσα στην αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) της Ιαπωνίας, προκαλώντας έντονη αντίδραση από το Τόκιο.
Το περιστατικό σημειώθηκε την Κυριακή, μία ημέρα πριν από τη νέα επικίνδυνη σύγκρουση μεταξύ κινεζικών και φιλιππινέζικων δυνάμεων στη Νότια Σινική Θάλασσα, γεγονός που ενισχύει τις ανησυχίες για αυξανόμενες στρατιωτικές εντάσεις στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Σύμφωνα με τις ιαπωνικές αρχές, τρία κινεζικά πολεμικά πλοία και μία ρωσική φρεγάτα εντοπίστηκαν να πλέουν την Πέμπτη ανάμεσα στο κύριο νησί της Οκινάουα και το νησί Μιγιάκο, πριν κατευθυνθούν προς τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Τα πλοία εντοπίστηκαν εκ νέου τα ξημερώματα της Κυριακής, περίπου 330 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Οκινότορι, του νοτιότερου σημείου της Ιαπωνίας.
Λίγο αργότερα, το κινεζικό αντιτορπιλικό με κατευθυνόμενους πυραύλους εξέδωσε προειδοποίηση προς τα διερχόμενα πλοία, ενημερώνοντας ότι θα πραγματοποιούσε στρατιωτική άσκηση.
Η άσκηση, σύμφωνα με πληροφορίες, περιλάμβανε τη χρήση πολυβόλων με πραγματικά πυρά. Οι βολές πραγματοποιήθηκαν περίπου 180 χιλιόμετρα από το Οκινότορι, περιοχή την οποία η Ιαπωνία θεωρεί νησί και μέσω της οποίας επεκτείνει την ΑΟΖ της στα γύρω θαλάσσια ύδατα.
Για το Τόκιο, πρόκειται για ιδιαίτερα σοβαρό περιστατικό, καθώς είναι η πρώτη φορά που το ιαπωνικό υπουργείο Άμυνας αναγνωρίζει ότι ξένο πολεμικό πλοίο πραγματοποίησε χρήση πραγματικών πυρών εντός της ιαπωνικής ΑΟΖ.
Η Ιαπωνία προειδοποιεί το Πεκίνο
Η ιαπωνική κυβέρνηση κινητοποίησε αεροπορικές και ναυτικές δυνάμεις επιτήρησης μετά την κινεζική άσκηση, ενώ διαβίβασε επίσημη διαμαρτυρία στο Πεκίνο μέσω διπλωματικών διαύλων.
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της Ιαπωνίας, Μινούρου Κιχάρα, δήλωσε ότι η άσκηση «θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ασφαλή ναυσιπλοΐα των πλοίων που βρίσκονταν στην περιοχή».
«Θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε με ανησυχία τις ενέργειες κινεζικών και ρωσικών πλοίων στα ύδατα γύρω από τη χώρα μας», ανέφερε.
Το Τόκιο εκτιμά ότι η κοινή παρουσία κινεζικών και ρωσικών πολεμικών πλοίων αποτελεί μέρος μιας προσπάθειας ενίσχυσης της στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ Πεκίνου και Μόσχας.
Οι σχέσεις της Ιαπωνίας με τη Ρωσία έχουν επιδεινωθεί σημαντικά μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, ενώ οι εντάσεις με την Κίνα έχουν αυξηθεί λόγω της διαμάχης γύρω από την Ταϊβάν.
Η διαμάχη για το Οκινότορι
Η Κίνα αμφισβητεί εδώ και χρόνια το καθεστώς του Οκινότορι, υποστηρίζοντας ότι δεν πρόκειται για πραγματικό νησί αλλά για ύφαλο.
Με βάση τη θέση του Πεκίνου, η περιοχή δεν μπορεί να δημιουργήσει αποκλειστική οικονομική ζώνη και επομένως τα γύρω ύδατα δεν ανήκουν στην Ιαπωνία.
Η Ιαπωνία, αντίθετα, θεωρεί ότι το Οκινότορι αποτελεί νησιωτικό έδαφος που δικαιολογεί την επέκταση της ΑΟΖ της.
Το 2025, κινεζικό αεροπλανοφόρο και ερευνητικό πλοίο είχαν ήδη εισέλθει στην περιοχή, ωστόσο η πρόσφατη άσκηση αποτελεί την πρώτη περίπτωση όπου το Τόκιο επιβεβαιώνει χρήση πραγματικών πυρών από ξένο πολεμικό πλοίο μέσα στην ΑΟΖ του.
Νέα σύγκρουση Κίνας – Φιλιππίνων στη Νότια Σινική Θάλασσα
Την ίδια στιγμή, μία νέα επικίνδυνη αντιπαράθεση σημειώθηκε στη Νότια Σινική Θάλασσα.
Τη Δευτέρα, κινεζικό σκάφος πλησίασε την περιοχή Second Thomas Shoal, μια αμφισβητούμενη θαλάσσια ζώνη που ελέγχεται από τις Φιλιππίνες αλλά διεκδικείται από την Κίνα.
Το φιλιππινέζικο ναυτικό, που διατηρεί παρουσία στην περιοχή, έστειλε μικρά φουσκωτά σκάφη προκειμένου να εμποδίσει την κινεζική προσέγγιση.
Σύμφωνα με τις αρχές των Φιλιππίνων, ένας ναύτης τραυματίστηκε σοβαρά στο κεφάλι όταν μέλος κινεζικού πληρώματος φέρεται να τον χτύπησε με ξύλινο ρόπαλο.
Η Κίνα απέρριψε αυτή την εκδοχή, υποστηρίζοντας ότι οι δικοί της άνδρες απλώς εξέδωσαν προειδοποιήσεις και πως οι Φιλιππινέζοι ήταν εκείνοι που επιτέθηκαν πρώτοι, χρησιμοποιώντας μακριά κοντάρια και άλλα αντικείμενα.
Η δικαστική απόφαση που απορρίπτει τις κινεζικές αξιώσεις
Η διαμάχη στη Νότια Σινική Θάλασσα αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα γεωπολιτικά προβλήματα της περιοχής.
Το 2016, το Διαιτητικό Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε ιστορική απόφαση υπέρ των Φιλιππίνων, κρίνοντας ότι οι ευρείες διεκδικήσεις της Κίνας για κυριαρχία σε μεγάλο μέρος της Νότιας Σινικής Θάλασσας δεν έχουν νομική βάση σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο.
Το Πεκίνο ωστόσο απορρίπτει σταθερά την απόφαση και συνεχίζει να διεκδικεί τον έλεγχο μεγάλων θαλάσσιων περιοχών.
Η Ουάσινγκτον στηρίζει τις Φιλιππίνες
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντέδρασαν έντονα στις κινεζικές κινήσεις, με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο να καταδικάζει τη στάση του Πεκίνου κατά την άφιξή του στις Φιλιππίνες για τη σύνοδο κορυφής της Ένωσης Χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN).
Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε τις κινεζικές ενέργειες «ανησυχητικό μοτίβο προκλήσεων» που απειλεί τη σταθερότητα στην περιοχή.
«Οι ενέργειες της Κίνας υπονομεύουν την περιφερειακή ειρήνη και σταθερότητα και έρχονται σε αντίθεση με τις επανειλημμένες δεσμεύσεις της για ειρηνική επίλυση των διαφορών», ανέφερε το Στέιτ Ντιπάρτμεντ.
Ο Ρούμπιο, σε άρθρο του σε φιλιππινέζικα μέσα ενημέρωσης, τόνισε ότι οι ΗΠΑ παραμένουν δεσμευμένες στην «ελευθερία της ναυσιπλοΐας στη Νοτιοανατολική Ασία».
«Αυτή η ελευθερία δεν είναι δεδομένη. Εάν αυτά τα ύδατα περάσουν υπό τον έλεγχο μιας δύναμης που είναι πρόθυμη να χρησιμοποιήσει το εμπόριο ως γεωπολιτικό όπλο, τόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες όσο και οι χώρες της ASEAN θα αντιμετωπίσουν σοβαρές νέες απειλές για την κυριαρχία, την ασφάλεια και το οικονομικό τους μέλλον», ανέφερε.
Δεν έχει γίνει ακόμη γνωστό αν ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών θα συναντηθεί στη Μανίλα με τον Κινέζο ομόλογό του, Γουάνγκ Γι, αν και ο ίδιος δήλωσε ότι είναι ανοικτός σε μια τέτοια συνάντηση.
Η Ασία μπροστά σε νέα περίοδο αστάθειας
Η Κίνα βρίσκεται σήμερα σε εδαφικές διαφορές με έξι χώρες στη Νότια Σινική Θάλασσα, αλλά και με την Ιαπωνία, την Ινδία και το Μπουτάν.
Η αυξανόμενη στρατιωτική παρουσία του Πεκίνου, η στενότερη συνεργασία του με τη Μόσχα και οι συνεχείς αντιπαραθέσεις γύρω από την Ταϊβάν και τη Νότια Σινική Θάλασσα δημιουργούν ένα ιδιαίτερα εύθραυστο γεωπολιτικό σκηνικό.
Οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι η περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε πεδίο στρατηγικής αντιπαράθεσης μεταξύ Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών, με τους συμμάχους της Ουάσινγκτον, όπως η Ιαπωνία και οι Φιλιππίνες, να βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της έντασης.