Ρεζά Παχλεβί: Ποιος είναι ο εξόριστος πρίγκιπας διάδοχος που αυτοπροσδιορίζεται ως βασική προσωπικότητα για το μέλλον του Ιράν μετά από δεκαετίες απουσίας
Γιος του πρώην σάχη του Ιράν, Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί (1919-1980), ο οποίος εκδιώχθηκε από την Ισλαμική Επανάσταση το 1979, ο εξόριστος στις ΗΠΑ Ρεζά Παχλεβί που βλέπει το κίνημα διαμαρτυρίας στη χώρα του να γιγαντώνεται κάθε μέρα, εκτιμά ότι έχει έρθει η ώρα του να επιστρέψει.
Καθώς οι ηγέτες του Ιράν αντιμετωπίζουν μια σοβαρή πρόκληση για την εξουσία τους με τη μορφή εθνικών αντικυβερνητικών διαμαρτυριών, ο εξόριστος πρίγκιπας διάδοχος της χώρας προσπαθεί να τοποθετηθεί ως βασική προσωπικότητα για το μέλλον της πατρίδας του. Το βράδυ της Πέμπτης (8/1) ο Παχλαβί ενθάρρυνε τους διαδηλωτές, βοηθώντας να μετατραπεί αυτό που ξεκίνησε ως διαμαρτυρία για την αποδυναμωμένη οικονομία της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε νόμιμη απειλή για τη θεοκρατία της χώρας . Ποιος όμως είναι ο κ. Παχλαβί, γιατί ζει εκτός Ιράν για σχεδόν 50 χρόνια και ποιες είναι οι πιθανότητές του να ηγηθεί της χώρας στο μέλλον;
Ποιος είναι ο Ρεζά Παχλεβί
Ο Παχλαβί γεννήθηκε στις 31 Οκτωβρίου του 1960 και μεγάλωσε μέσα στην πολυτέλεια ως διάδοχος του πατέρα του, του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί, ο οποίος είχε κληρονομήσει τον θρόνο από τον δικό του πατέρα, έναν αξιωματικό του στρατού που κατέλαβε την εξουσία με την υποστήριξη του Ηνωμένου Βασιλείου.
Η εξουσία του πατέρα του Παχλαβί ενισχύθηκε από ένα πραξικόπημα που υποστηρίχθηκε από τη CIA το 1953, και στη συνέχεια συνεργάστηκε στενά με τις ΗΠΑ. Ο νεαρός πρίγκιπας διάδοχος έπαιξε κάποτε ροκ μουσική στο Παλάτι Νιαβαράν κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του τότε προέδρου των ΗΠΑ Τζίμι Κάρτερ στην Τεχεράνη την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, σύμφωνα με έναν βιογράφο του πατέρα του. Αλλά ο «Θρόνος του Παγωνιού» όπως λέγεται θα αντιμετώπιζε στη συνέχεια πολλά προβλήματα.
Η Ισλαμική Επανάσταση
Παρά το γεγονός ότι επωφελήθηκε από την άνοδο των τιμών του πετρελαίου τη δεκαετία του 1970, η διακυβέρνηση του σάχη μαστιζόταν από οικονομική ανισότητα και φόβους γύρω από την υπηρεσία πληροφοριών SAVAK, η οποία έγινε διαβόητη για την καταστολή και τα βασανιστήρια πολιτικών αντιφρονούντων.
Εκατομμύρια πολίτες διαμαρτυρήθηκαν εναντίον του σάχη, ο οποίος λάμβανε κακές αποφάσεις, ενώ πάλευε κρυφά με τον καρκίνο σε τελικό στάδιο. Ένα χρόνο αφότου ο πρίγκιπας Ρεζά έφυγε από το Ιράν για να σπουδάσει πιλότος σε αμερικανική αεροπορική βάση στο Τέξας το 1978, ο πατέρας του εγκατέλειψε τη χώρα κατά την έναρξη της Ισλαμικής Επανάστασης, κατά την οποία σιίτες κληρικοί εγκαθίδρυσαν τη θεοκρατική κυβέρνηση του Ιράν.
Μετά τον θάνατο του πατέρα του, μια εξόριστη βασιλική αυλή ανακοίνωσε ότι ο Παχλεβί είχε αναλάβει τον ρόλο του σάχη στις 31 Οκτωβρίου του 1980 – την ημέρα των 20ών γενεθλίων του. Έκτοτε ο Παχλαβί προσπάθησε να αποκτήσει επιρροή στο Ιράν κατά τη διάρκεια σχεδόν πέντε δεκαετιών στην εξορία, όπου έζησε κυρίως στις ΗΠΑ, στο Λος Άντζελες και στην Ουάσινγκτον.
Το 1986, η εφημερίδα Washington Post ανέφερε ότι η CIA είχε προμηθεύσει τους συμμάχους του πρίγκιπα με «έναν μικροσκοπικό τηλεοπτικό πομπό για μια 11λεπτη παράνομη μετάδοση» από τον Παχλεβί, ο οποίος υπέκλεψε το σήμα δύο σταθμών στην Ιρανική Δημοκρατία.
Κατά τη διάρκεια της μετάδοσης, φέρεται να είπε: «Θα επιστρέψω και μαζί θα ανοίξουμε το δρόμο για την ευτυχία και την ευημερία του έθνους μέσω της ελευθερίας». Ο Παχλαβί διατήρησε τη φωνή του στις συζητήσεις για το μέλλον του Ιράν μέσω βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ τα ειδησεογραφικά κανάλια στα περσικά έχουν επισημάνει τις εκκλήσεις του για περαιτέρω διαμαρτυρίες.
Ποιες είναι οι ιδέες του για το μέλλον του Ιράν;
Τα τελευταία χρόνια, ο Παχλαβί έχει δηλώσει μεταξύ άλλων ότι το Ιράν θα μπορούσε να γίνει συνταγματική μοναρχία, ίσως με έναν εκλεγμένο ηγέτη και όχι με κληρονομικό, διευκρινίζοντας ότι θα εξαρτηθεί από τους Ιρανούς να επιλέξουν.
Ωστόσο, ενώ οι εξόριστοι Ιρανοί μοναρχικοί ονειρεύονταν την επιστροφή της δυναστείας του Παχλεβί, οι προσπάθειές του να κερδίσει ευρύτερη απήχηση έχουν εμποδιστεί από διάφορους λόγους, όπως οι δυσάρεστες αναμνήσεις από τη ζωή υπό την κυριαρχία του πατέρα του, οι ανησυχίες ότι ο ίδιος και η οικογένειά του δεν έχουν επαφή με το σύγχρονο Ιράν και οι νεότερες γενιές στη χώρα έχουν γεννηθεί δεκαετίες μετά το τέλος της κυριαρχίας του σάχη.
Έχει επίσης επικριθεί για την υποστήριξή του προς το Ισραήλ, ειδικά μετά τον 12ήμερο πόλεμο μεταξύ Ισραήλ και Ιράν τον Ιούνιο του περασμένου έτους. Το 2023, συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ και η χώρα τον υποστήριξε με τη σειρά της. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν είναι προς το παρόν διατεθειμένος να συναντήσει τον Παχλαβί, υπονοώντας ότι περιμένει να δει το αποτέλεσμα των διαμαρτυριών προτού υποστηρίξει έναν ηγέτη της αντιπολίτευσης.
Ενώ η έκβαση των διαμαρτυριών σε όλο το Ιράν μένει να φανεί, δεν είναι σαφές εάν οι διαδηλωτές που φωνάζουν μηνύματα υποστήριξης προς τον σάχη υποστηρίζουν τον Παχλεβί ή εκφράζουν την επιθυμία τους να επιστρέψουν σε μια εποχή πριν από την Ισλαμική Επανάσταση της χώρας.