Οι ΗΠΑ ζυγίζουν προσεκτικά την επόμενη κίνησή τους στο Ιράν, αντιμετωπίζουν όμως δύσκολες επιλογές
Για τον Πρόεδρο Τραμπ, έφτασε η ώρα της απόφασης. Πριν από δέκα ημέρες, δήλωσε ότι οι ΗΠΑ ήταν έτοιμες να σπεύσουν να «διάσώσουν» τους Ιρανούς διαδηλωτές εάν η κυβέρνησή τους χρησιμοποιήσει βία εναντίον τους. Οι ΗΠΑ είπε, είναι «οπλισμένες και έτοιμες να ξεκινήσουν».
Αυτό συνέβαινε πριν καν ξεκινήσει η βίαιη καταστολή στο Ιράν. Τώρα, με την πλήρη έκτασή της να αποκαλύπτεται με σοκαριστικό τρόπο, ο κόσμος περιμένει να δει πώς θα αντιδράσει ο Τραμπ. «Κανείς δεν ξέρει τι πρόκειται να κάνει ο πρόεδρος Τραμπ εκτός από τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λίβιτ. «Ο κόσμος μπορεί να συνεχίσει να περιμένει και να μαντεύει». Αλλά για πόσο καιρό;
Ανώτεροι αξιωματούχοι αναμένεται να ενημερώσουν τον πρόεδρο την Τρίτη για τις πιθανές ενέργειες. Μιλώντας σε δημοσιογράφους στο Air Force One την Κυριακή, ο Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει «μερικές πολύ ισχυρές επιλογές». Μετά την «επιτυχία» στη Βενεζουέλα – ο πρόεδρος χαρακτήρισε τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο ως μία από τις πιο επιτυχημένες επιχειρήσεις στην ιστορία των ΗΠΑ – ο πειρασμός στρατιωτικής δράσης είναι πιθανότατα σημαντικός.
O ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ
AP
Όπως απέδειξαν τα γεγονότα του περασμένου καλοκαιριού, οι ΗΠΑ είναι απόλυτα ικανές να εξαπολύσουν επιθέσεις από απόσταση. Βομβαρδιστικά stealth B-2 πέταξαν 30ωρες αποστολές μετ’ επιστροφής από την αεροπορική βάση Whiteman στο Μιζούρι για να βομβαρδίσουν σε δύο από τις σημαντικότερες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Είτε οι ΗΠΑ επιλέξουν μία αντίστοιχη δράση, είτε επικεντρωθούν σε επιθέσεις σε στοιχεία του καθεστώτος που ευθύνονται για την τρέχουσα καταστολή, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι η Ουάσινγκτον έχει μια μακρά λίστα στόχων.
Αξιωματούχοι του Πενταγώνου, τους οποίους επικαλείται το CBS News , αναφέρουν ότι η απάντηση θα μπορούσε να περιλαμβάνει μια ποικιλία άλλων, πιο μυστικών μεθόδων, συμπεριλαμβανομένων κυβερνοεπιχειρήσεων και μυστικών ψυχολογικών εκστρατειών που αποσκοπούν στη διατάραξη και σύγχυση των δομών διοίκησης του Ιράν. Ένα σενάριο που σχεδόν σίγουρα μπορεί να αποκλειστεί, ωστόσο, είναι οτιδήποτε μοιάζει έστω και στο ελάχιστο με αυτό που εκτυλίχθηκε στο Καράκας στις 3 Ιανουαρίου.
Ακόμα και στην αποδυναμωμένη του κατάσταση και έχοντας πληγεί από τις πρόσφατες αμερικανικές και ισραηλινές επιδρομές, το Ιράν δεν είναι Βενεζουέλα. Η Ισλαμική Δημοκρατία είναι ένα καθεστώς που έχει σκληραγωγηθεί στις μάχες. Η απομάκρυνση έστω και μιας προσωπικότητας είναι απίθανο να υποτάξει ολόκληρη τη χώρα στη βούληση της Ουάσιγκτον.
Η πρόσφατη αναφορά του Τραμπ στην καταστροφική προσπάθεια του Τζίμι Κάρτερ το 1980 να διασώσει Αμερικανούς ομήρους που κρατούνταν στο Ιράν δείχνει επίσης ότι γνωρίζει τις παγίδες που θα μπορούσαν να συνοδεύουν οποιαδήποτε προσπάθεια αποστολής αμερικανικών στρατιωτών στο έδαφος. Οκτώ Αμερικανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν όταν ένα ελικόπτερο και ένα μεταγωγικό αεροσκάφος EC-130 συγκρούστηκαν στο έδαφος στην ανατολική έρημο του Ιράν.
Αυτή η αποτυχημένη επιχείρηση, σε συνδυασμό με την ταπείνωση που ένιωσε κανείς όταν είδε τους Αμερικανούς ομήρους με κουκούλα να παρελαύνουν μπροστά στις κάμερες στην Τεχεράνη, ήταν ένας σημαντικός παράγοντας στην εκλογική ήττα του Κάρτερ αργότερα εκείνο το έτος. «Δεν ξέρω αν θα είχε κερδίσει τις εκλογές», δήλωσε ο Τραμπ σε δημοσιογράφους των New York Times την περασμένη εβδομάδα, «αλλά σίγουρα δεν είχε καμία πιθανότητα μετά από εκείνη την καταστροφή».
Αλλά 46 χρόνια αργότερα, υπάρχει ένα μεγαλύτερο ερώτημα που καθοδηγεί τους στρατιωτικούς υπολογισμούς της Ουάσινγκτον: τι προσπαθεί πραγματικά να πετύχει η κυβέρνηση Τραμπ στο Ιράν;
«Είναι δύσκολο να πούμε ακριβώς ποια πορεία δράσης είναι πιθανό να ακολουθήσει ο Τραμπ», δήλωσε ο Γουίλ Τόντμαν, ανώτερος συνεργάτης στο πρόγραμμα Μέσης Ανατολής στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών, «δεδομένου ότι δεν γνωρίζουμε ποιος είναι ο πλήρης στόχος του εδώ».
Ο πρόεδρος Τραμπ πιθανότατα προσπαθεί να επηρεάσει τη συμπεριφορά του ιρανικού καθεστώτος, είπε ο Τόντμαν, αντί να το ανατρέψει. «Νομίζω ότι οι κίνδυνοι αλλαγής καθεστώτος είναι τόσο μεγάλοι που δεν πιστεύω ακόμη ότι αυτός είναι ο πρωταρχικός του στόχος εδώ», είπε. «Θα μπορούσαν να είναι περισσότερες παραχωρήσεις στις συνομιλίες για τα πυρηνικά. Θα μπορούσε να είναι να σταματήσει η καταστολή. Θα μπορούσε επίσης να είναι η προσπάθεια εφαρμογής μεταρρυθμίσεων που θα οδηγήσουν σε… κάποιο είδος άρσης των κυρώσεων».
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι στοιχεία του ιρανικού καθεστώτος έχουν επικοινωνήσει, ανυπόμονα για διαπραγματεύσεις, πιθανώς για να συνεχίσουν τον διάλογο σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. «Αυτό που ακούτε δημόσια από το ιρανικό καθεστώς είναι αρκετά διαφορετικό από τα μηνύματα που λαμβάνει η κυβέρνηση κατ’ ιδίαν», δήλωσε ο Λίβιτ τη Δευτέρα, προσθέτοντας ότι η διπλωματία ήταν «πάντα η πρώτη επιλογή».
Ανώνυμοι αξιωματούχοι δήλωσαν στην Wall Street Journal , εν τω μεταξύ, ότι ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς είναι ένας από τους λίγους ανώτερους βοηθούς που προτρέπουν τον Τραμπ να εξαντλήσει πρώτα τη διπλωματία. «Το πιο έξυπνο πράγμα που έχουν κάνει», δήλωσε ο Βανς στους δημοσιογράφους την περασμένη Πέμπτη, «είναι να έχουν μια πραγματική διαπραγμάτευση με τις Ηνωμένες Πολιτείες σχετικά με το τι πρέπει να δούμε όσον αφορά το πυρηνικό τους πρόγραμμα».
Αλλά αν συνεχιστεί μια αιματηρή καταστολή σε όλο το Ιράν, η διπλωματία διατρέχει τον κίνδυνο να φανεί σαν αδυναμία. «Αν δεν είναι αρκετό, θα αποθαρρύνει τους διαδηλωτές», είπε ο Τόντμαν. Ίσως έχοντας αυτό κατά νου, και με τις φρικιαστικές αφηγήσεις να έρχονται στο φως από το Ιράν παρά την διακοπή του διαδικτύου, ο πρόεδρος έχει δηλώσει ότι μπορεί να αισθάνεται υποχρεωμένος να δράσει ακόμη και πριν εξερευνηθούν οι διπλωματικές οδοί.
Ένα μικρό πλήγμα πιστεύουν ορισμένοι, θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές, ενώ παράλληλα θα προειδοποιούσε το καθεστώς ότι μπορεί να έρθουν χειρότερα. «Το μόνο που έχει να κάνει ο Τραμπ είναι να ανοίξει πυρ για να προκαλέσει πανικό στο εσωτερικό του καθεστώτος», δήλωσε ο Μπιλάλ Σάαμπ, συνεργάτης στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House.
«Ένα αμερικανικό χτύπημα θα μπορούσε να ενθαρρύνει τους διαδηλωτές και να αποσπάσει την προσοχή του καθεστώτος», πρόσθεσε. Πρόσθεσε όμως ότι η στρατιωτική δράση θα μπορούσε επίσης να γυρίσει μπούμερανγκ. «Θα μπορούσε να σκληρύνει την αποφασιστικότητα του καθεστώτος και την ακόμη μεγάλη βάση υποστήριξής του σε όλη τη χώρα. Μια συσπείρωση γύρω από τη σημαία δεν θα ήταν σοκαριστική», είπε. «Αυτό είναι πιο πιθανό… αν το χτύπημα είναι συμβολικό ή μεμονωμένο».
Είναι ένα πολύπλοκο σύνολο υπολογισμών για τον πρόεδρο, που επιδεινώνεται από τη γνώση ότι το Ιράν έχει απειλήσει να απαντήσει σε οποιαδήποτε αμερικανική επίθεση. Και παρά τις ζημιές που προκλήθηκαν από τις ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις, το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει ένα σημαντικό οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων.
Σε όλη τη Μέση Ανατολή, οι σύμμαχοι και οι πληρεξούσιοι του Ιράν μπορεί να έχουν εξαφανιστεί – όπως ο πρώην πρόεδρος της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ – ή να έχουν αποδυναμωθεί, όπως συμβαίνει με τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο, αλλά ο «Άξονας της Αντίστασης» δεν έχει ακόμη εξαντληθεί. Οι Χούθι στην Υεμένη και οι σιιτικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ εξακολουθούν να είναι ικανές για δράση.
Μεταξύ των φωνών που παροτρύνουν τον πρόεδρο Τραμπ να ενεργήσει με τόλμη είναι ο άνθρωπος που προσφέρεται να ηγηθεί της μετάβασης του Ιράν από την κυριαρχία των κληρικών. «Ο πρόεδρος πρέπει να λάβει μια απόφαση αρκετά σύντομα», δήλωσε στο CBS News ο Ρεζά Παχλαβί, ο εξόριστος γιος του τελευταίου μονάρχη του Ιράν.
«Ο καλύτερος τρόπος για να διασφαλιστεί ότι θα σκοτωθούν λιγότεροι άνθρωποι στο Ιράν είναι να παρέμβουμε νωρίτερα», είπε. «Έτσι, αυτό το καθεστώς τελικά θα καταρρεύσει, βάζοντας τέλος σε όλα τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε». Ακούγεται απλό. Στον Λευκό Οίκο, οι αξιωματούχοι ξέρουν ότι είναι οτιδήποτε άλλο εκτός από απλό.