Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά θα χρειαστεί χρόνο να ανακάμψει, ενώ εκφράζεται προβληματισμός για το πώς θα επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ και την εφαρμογή της συμφωνίας
Οι αγορές πανηγύρισαν το μνημόνιο ΗΠΑ – Ιράν και τις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ ότι το πετρέλαιο θα ρέει από τα Στενά του Ορμούζ. Ωστόσο η ενεργειακή αγορά παγκοσμίως θα χρειαστεί χρόνο να ανακάμψει και τα οφέλη της συμφωνίας – αν τηρηθεί και από τις δύο πλευρές που μέχρι στιγμής δείχνουν να ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο το μνημόνιο- δεν θα περάσουν άμεσα στην αντλία.
Οι τιμές του πετρελαίου στις πρώτες συναλλαγές στην Ασία σημείωσαν πτώση, ως απόρροια της συμφωνίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, βάσει της οποίας προβλέπεται η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Το μπρεντ, το παγκόσμιο σημείο αναφοράς για το πετρέλαιο, σημείωσε πτώση 3,8% στα 84,02 δολάρια το βαρέλι, ενώ το πετρέλαιο που διαπραγματεύεται στις ΗΠΑ υποχώρησε κατά 4,1% στα 81,40 δολάρια.
Οι ναυτιλιακές εταιρείες, όμως, αναμένουν συγκεκριμένες οδηγίες για το πώς θα επαναλειτουργήσει το Ορμούζ, καθώς υπάρχουν οι πληροφορίες ότι το Ιράν ναρκοθέτησε το στενό.
Για να εξομαλυνθούν τα προβλήματα οι αναλυτές υποστηρίζουν ότι θα χρειαστεί χρόνος. Μέχρι στιγμής έχουν πέσει στην αγορά στρατηγικά αποθέματα του πετρελαίου προκειμένου να καλυφθεί η ζήτηση και να μην εκτοξευθούν οι τιμές εξαιτίας του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Αυτό που μένει να φανεί είναι αν θα τηρηθεί η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν, πώς θα προσφέρουν στις εξαγωγές πετρελαίου οι χώρες της Μέσης Ανατολής που υπέστησαν ζημιές σε σημαντικές πετρελαϊκές υποδομές από ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις και με βάση τις τιμές ποια θα είναι η παραγωγή στην οποία θα καταλήξει ο OPEC.
Το βασικότερο, όπως αναμένουν οι αναλυτές, είναι ότι η επαναλειτουργία των Στενώ του Ορμούζ θα αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας. Την περασμένη εβδομάδα, ο διεθνής οίκος Fitch Ratings ανέφερε ότι οι παγκόσμιες αγορές πετρελαίου είναι πιθανό να επιστρέψουν σε κατάσταση υπερπροσφοράς το τέταρτο τρίμηνο του 2026, υπό την προϋπόθεση ότι το Ορμούζ θα επαναλειτουργήσει έως τα τέλη Ιουλίου και η παραγωγή θα ξαναρχίσει γρήγορα.
Ο οίκος αξιολόγησης προέβλεψε ότι το αργό πετρέλαιο μπρεντ θα πωλείται μεταξύ 100 και 110 δολαρίων το βαρέλι κατά τη διάρκεια του Ιουνίου και του Ιουλίου, πριν υποχωρήσει καθώς η προσφορά θα ανακάμψει. Προέβλεψε ότι οι τιμές θα μπορούσαν να πέσουν στα 70 δολάρια περίπου το βαρέλι μέχρι τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με αυτό το σενάριο.
«Ο ΟΠΕΚ πιθανότατα θα παράγει στο μέγιστο της παραγωγικής της ικανότητας για να αντισταθμίσει τους όγκους που χάθηκαν λόγω του κλεισίματος των Στενών», ανέφερε ο Fitch, σημειώνοντας ότι η πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα της ομάδας των πετρελαοπαραγωγικών χωρών ανερχόταν σε περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πριν από τη σύγκρουση στο Ιράν.
Ανακούφιση για την Ασία
Σύμφωνα με ανάλυση των New York Times, η συμφωνία για την επαναλειτουργία του Ορμούζ θα προσφέρει βραχυπρόθεσμη ανακούφιση στην Ασία, την περιοχή εκτός Μέσης Ανατολής που έχει υποστεί το μεγαλύτερο βάρος των οικονομικών επιπτώσεων από τον πόλεμο. Παρόλα αυτά, οι επιπτώσεις της κρίσης είναι πιθανό να συνεχίσουν να γίνονται αισθητές μέχρι το τέλος του έτους, και πιθανώς για πολύ περισσότερο καιρό, εκτιμά η εφημερίδα.
Τους τελευταίους τρεισήμισι μήνες, τα εθνικά νομίσματα των χωρών της Ασίας έχουν καταρρεύσει, ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί και τα εμπόδια στην εφοδιαστική αλυσίδα έχουν αρχίσει να στραγγαλίζουν τη βιομηχανική παραγωγή.
Οι διαταραχές οφείλονται στην έντονη εξάρτηση της Ασίας από την ενέργεια και άλλα εμπορεύματα που διακινούνται μέσω του Ορμούζ. Περισσότερο από τα τέσσερα πέμπτα του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που διέρχονται από τη θαλάσσια οδό προορίζονται συνήθως για τις ασιατικές αγορές.
Εάν η συμφωνία για την επαναλειτουργία του στενού εφαρμοστεί, θα προσφέρει άμεση ανακούφιση, επιτρέποντας σε εκατοντάδες δεξαμενόπλοια φορτωμένα με πετρέλαιο, φυσικό αέριο και παράγωγα καυσίμων να ξεκινήσουν το μηνιαίο ταξίδι επιστροφής προς τα λιμάνια της Ασίας.
Ωστόσο, εμπειρογνώμονες του κλάδου και οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι, δεδομένου ότι οι εμπορικές ροές έχουν διακοπεί για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα, οι παγκόσμιες αγορές θα χρειαστούν αρκετό χρόνο για να επανέλθουν στην κανονικότητα — πράγμα που σημαίνει ότι ο αυξημένος πληθωρισμός και οι πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες είναι πιθανό να παραμείνουν έως το τέλος του έτους.
Όσον αφορά την Ασία, «τα καλά νέα είναι ότι, μόλις ανοίξει το στενό, θα επανέλθουν το πετρέλαιο και μέρος του φυσικού αερίου», δήλωσε ο Joshua Ngu, αντιπρόεδρος της Wood Mackenzie για την περιοχή Ασίας-Ειρηνικού. Όπως εξήγησε τα κακά νέα είναι ότι τους τελευταίους τρεις και πλέον μήνες, «κάθε μέρα που το στενό παρέμενε κλειστό, οι οικονομικές διαταραχές αυξάνονταν εκθετικά και επεκτείνονταν προς τα κάτω στην αλυσίδα εφοδιασμού». Αυτές οι διαταραχές, είπε ο Joshua Ngu, «δεν θα επιλυθούν σε σύντομο χρονικό διάστημα».
Την Δευτέρα στην Ασία, οι ηγέτες των χωρών γιόρτασαν τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός. Οι αγορές σε ολόκληρη την περιοχή σημείωσαν άνοδο, με τους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα να καταγράφουν άνοδο περίπου 5%. Ίδια είναι η εικόνα και στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.
Ενώ οι δυτικές χώρες έχουν βιώσει την κρίση κυρίως στις τιμές της βενζίνης και μέσω των αυξημένων τιμών των καυσίμων αεροσκαφών, η Ασία αντιμετωπίζει εδώ και μήνες μια οξεία έλλειψη φυσικών αποθεμάτων. Σε ολόκληρη την αναπτυσσόμενη Ασία, οι προβλέψεις για την οικονομική ανάπτυξη έχουν αναθεωρηθεί προς τα κάτω, καθώς η έλλειψη αργού πετρελαίου και φυσικού αερίου αναγκάζει τις χώρες να επιβάλλουν περιορισμούς στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.
Πλοία στα Στενά του Ορμούζ
AP
Η ανησυχία
Η επιστροφή σε ασφαλείς ναυτιλιακές διαδρομές θα βελτίωνε σημαντικά τις προοπτικές για χώρες που εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ενέργεια της Μέσης Ανατολής, όπως το Πακιστάν, το Βιετνάμ και οι Φιλιππίνες — η τελευταία εκ των οποίων έχει κηρύξει εθνική ενεργειακή κατάσταση έκτακτης ανάγκης και έχει διατάξει υποχρεωτικές περικοπές στην κατανάλωση.
Οι πλουσιότερες οικονομίες, όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα, έχουν βασιστεί στα γεμάτα ταμεία και τα στρατηγικά τους αποθέματα για να αμβλύνουν το αρχικό πλήγμα. Ωστόσο, ακόμη και αυτές οι βιομηχανικές υπερδυνάμεις έχουν αντιμετωπίσει δυσκολίες λόγω της ραγδαίας ανόδου των τιμών του πετρελαίου, η οποία έχει ασκήσει πίεση στα νομίσματά τους, καθώς και λόγω των διαταραχών στην προσφορά, τις οποίες μόνο η επανέναρξη των εμπορικών ροών μπορεί να αρχίσει να ανακουφίζει.
Οι οικονομολόγοι ανησυχούν ότι αυτές οι πιέσεις θα διαρκέσουν περισσότερο από την άμεση γεωπολιτική κρίση. Μόνο ο χρόνος που χρειάζονται τα πλοία να περάσουν το στενό, να φτάσουν στους τελικούς προορισμούς τους και να επιστρέψουν υπολογίζεται σε μήνες. Αυτό είναι ένα χρονοδιάγραμμα που θα μπορούσε εύκολα να παραταθεί αν οι φόβοι για νέα ιρανική επιθετικότητα ή η έλλειψη ασφαλιστικής κάλυψης κρατήσουν τα πλοία μακριά από το Ορμούζ.
Οι πληθωριστικές πιέσεις που συνδέονται με τις διαταραχές στη ροή του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και των παραπροϊόντων τους είναι επίσης πιθανό να αποδειχθούν επίμονες. Οι τιμές του υγροποιημένου φυσικού αερίου στην Ασία, για παράδειγμα, συνήθως συνδέονται με τις τιμές του πετρελαίου και λειτουργούν με χρονική υστέρηση τριών έως έξι μηνών. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν οι τιμές του πετρελαίου μειωθούν τον Ιούνιο, οι αυξημένες τιμές του φυσικού αερίου είναι πιθανό να παραμείνουν μέχρι το τέλος του έτους.
«Όσον αφορά την αύξηση των τιμών, δεν έχουμε ακόμη δει απαραίτητα να εκδηλώνεται πλήρως», δήλωσε ο κ. Ngu της Wood Mackenzie. Στις αγορές φυσικού αερίου, «η τιμή των 100 δολαρίων για το πετρέλαιο που παρατηρήσαμε τον Μάρτιο θα εκδηλωθεί πλήρως μόνο τρεις έως έξι μήνες μετά», πρόσθεσε. Ως αποτέλεσμα, «βρισκόμαστε ακόμα σε μια πολύ αβέβαιη περίοδο». Οι διαταραχές στην εφοδιαστική αλυσίδα αναμένεται να συνεχιστούν.
Φωτιά και σύννεφα καπνού υψώνονται από τις εγκαταστάσεις πετρελαίου στη Φουτζάιρα των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (14 Μαρτίου 2026)
AP
Μεγάλα προβλήματα στην αγορά λιπασμάτων
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η παγκόσμια προσφορά λιπασμάτων. Πέντε μεγάλοι εξαγωγείς — το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν — παρέχουν συνολικά περισσότερο από το ένα τρίτο των παγκόσμιων αποθεμάτων ουρίας, της κυρίαρχης μορφής αζωτούχου λιπάσματος. Η διαταραχή έχει ήδη επηρεάσει την περίοδο αιχμής των σπορών σε μεγάλο μέρος της Νοτιοανατολικής Ασίας, η οποία διαρκεί από τον Μάιο έως τον Ιούλιο.
«Μια διακοπή διάρκειας περίπου ενός μήνα είναι διαχειρίσιμη, αλλά αν παραταθεί μέχρι την περίοδο της σποράς, η μείωση των αποδόσεων των καλλιεργειών δημιουργεί σοβαρά ζητήματα επισιτιστικής ασφάλειας», δήλωσε ο Άλμπερτ Παρκ, επικεφαλής οικονομολόγος της Ασιατικής Τράπεζας Ανάπτυξης. «Ο αντίκτυπος θα είναι καθυστερημένος, πράγμα που σημαίνει ότι πιθανότατα δεν θα δούμε το πλήρες βάρος των ελλείψεων στην παραγωγή παρά μόνο αργότερα μέσα στο έτος».
Αλλού, επιχειρήσεις στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα αντιμετωπίζουν έλλειψη νάφθας, ενός πετροχημικού υποπροϊόντος της διύλισης αργού πετρελαίου που χρησιμοποιείται σε πλαστικές μεμβράνες και συσκευασίες τροφίμων. Η περιορισμένη προσφορά άλλων εμπορευμάτων, όπως το ήλιο και το υγροποιημένο αέριο πετρελαίου, έχει δημιουργήσει προβλήματα σε όλους τους τομείς, από τη μαγειρική έως την ιατρική απεικόνιση.
Όσον αφορά τη νάφθα, η επαναφορά των εφοδιαστικών αλυσίδων στην κανονική τους κατάσταση θα διαρκέσει πιθανώς τουλάχιστον ένα χρόνο μετά την επανέναρξη των αποστολών από τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ο Χαρουχίκο Σακαΐνο, σύμβουλος της Ιαπωνικής Υπηρεσίας Φυσικών Πόρων και Ενέργειας. Τα εμπόδια ξεκινούν από τις μικρές επιχειρήσεις, οι οποίες πρέπει να καταβάλουν προσπάθειες για να αυξήσουν ξανά την παραγωγή τους. «Δεν θα είναι τόσο απλό όσο η επανέναρξη των εισαγωγών», είπε.
«Είναι σαν τα τριχοειδή αγγεία που έχουν καταστραφεί. Χρειάζεται πολύς χρόνος για να ανακάμψουν», πρόσθεσε ο Χαρουχίκο Σακαΐνο.