Η συμφωνία παρατείνει την εκεχειρία για 60 ημέρες και ανοίγει τον δρόμο για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Οι βασικές διαφορές, πάντως, παραμένουν και θα μπουν στο τραπέζι στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Προκαταρκτική συμφωνία για την παράταση της εκεχειρίας και την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ υπέγραψαν Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν, χωρίς ωστόσο να έχουν κλείσει τα βασικά ζητήματα που χωρίζουν τις δύο πλευρές.
«Η συμφωνία έχει υπογραφεί», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ μετά την άφιξή του στη Γαλλία για τη σύνοδο της G7. Όπως είπε, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς θα παραστεί στην επίσημη τελετή υπογραφής, που έχει προγραμματιστεί για την Παρασκευή στη Γενεύη.
Το μνημόνιο παρατείνει για ακόμη 60 ημέρες την εύθραυστη εκεχειρία που είχε ανακοινωθεί τον Απρίλιο. Στο διάστημα αυτό οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να καταλήξουν σε μόνιμη συμφωνία.
Το κείμενο παραμένει γενικό. Ο Βανς το περιέγραψε ως έγγραφο περίπου μιάμισης σελίδας, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες αναμένεται να δοθούν στη δημοσιότητα μέσα στις επόμενες ημέρες.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν χαρακτήρισε τη συμφωνία «σημαντικό βήμα» για τον τερματισμό των συγκρούσεων, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι η μόνιμη εκεχειρία δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί.
Ανοίγουν τα Στενά, αλλά οι ναυτιλιακές περιμένουν εγγυήσεις
Η συμφωνία προβλέπει την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, τα οποία το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει μετά την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο.
Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η διέλευση θα είναι ελεύθερη και χωρίς τέλη για τις επόμενες 60 ημέρες και ότι ο ίδιος όρος θα πρέπει να περιληφθεί και στην τελική συμφωνία.
Η επιστροφή στην κανονικότητα, ωστόσο, δεν αναμένεται να γίνει αμέσως. Ναυτιλιακές εταιρείες επισημαίνουν ότι τα πλοία θα επιστρέψουν στη διαδρομή μόνο όταν υπάρξουν σαφείς εγγυήσεις ασφαλείας.
Η ανακοίνωση της συμφωνίας οδήγησε τις τιμές του πετρελαίου στα χαμηλότερα επίπεδα από τις 10 Μαρτίου, όταν ο αποκλεισμός του στρατηγικού περάσματος είχε διακόψει περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου.
Σύμφωνα με Αμερικανούς και Ιρανούς αξιωματούχους, η τελική συμφωνία θα μπορούσε να περιλαμβάνει σημαντική οικονομική ελάφρυνση για την Τεχεράνη, με άρση κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων κεφαλαίων και τη δημιουργία ταμείου ανοικοδόμησης ύψους 300 δισ. δολαρίων, το οποίο θα χρηματοδοτηθεί από χώρες του Κόλπου.
Από την πλευρά της Ουάσινγκτον, πάντως, τα οικονομικά ανταλλάγματα συνδέονται με συγκεκριμένες προϋποθέσεις. Το Ιράν θα πρέπει να δεσμευθεί ότι δεν θα αποκτήσει πυρηνικό όπλο και να διακόψει τη στήριξη οργανώσεων όπως η Χεζμπολάχ.
Ανοιχτά μέτωπα τα πυρηνικά και ο Λίβανος
Το μέλλον του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν παραπέμπεται στον επόμενο γύρο των διαπραγματεύσεων. Δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί τι θα γίνει με τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, τα οποία ο Τραμπ έχει ζητήσει να καταστραφούν ή να απομακρυνθούν από τη χώρα.
Η Τεχεράνη, που αρνείται ότι επιδιώκει την κατασκευή πυρηνικού όπλου, υποστηρίζει ότι δεν έχει προχωρήσει σε σημαντικές παραχωρήσεις και ότι απλώς συμφώνησε στην επανέναρξη των συνομιλιών που είχαν διακοπεί τον Φεβρουάριο.
Ανοιχτό παραμένει και το ζήτημα του Λιβάνου. Το Ιράν υποστηρίζει ότι η συμφωνία απαιτεί πλήρη παύση των εχθροπραξιών, όμως ο Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον νότιο Λίβανο και ότι το Ισραήλ θα διατηρήσει το δικαίωμα να απαντά σε επιθέσεις της Χεζμπολάχ.
Αμερικανός αξιωματούχος ανέφερε ότι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο δεν αποτελεί όρο της συμφωνίας. Οι συγκρούσεις στην περιοχή περιορίστηκαν μετά την ανακοίνωση, αλλά δεν σταμάτησαν πλήρως.
Λιβανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι ισραηλινό drone έπληξε αυτοκίνητο στην πόλη Κφαρ Τεμπνίτ, σκοτώνοντας τον οδηγό. Ο Νετανιάχου δήλωσε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις σκότωσαν τέσσερις «μαχητές», ενώ ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί ζήτησε να σταματήσουν αμέσως οι ισραηλινές επιθέσεις.
Στο Ισραήλ, οι πρώτες αντιδράσεις είναι αρνητικές. Ανώτερος Ισραηλινός αξιωματούχος χαρακτήρισε τη συμφωνία «καταστροφική για το Ισραήλ», προσθέτοντας ότι η ίδια εκτίμηση επικρατεί σε ολόκληρη την κυβέρνηση.