Μετά από μία περίοδο εντάσεων οι Ευρωπαίοι ηγέτες επιχείρησαν επαναπροσέγγιση με τον Αμερικανό πρόεδρο
Όταν ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς πρόσφερε στον πρόεδρο Τραμπ μια φανέλα ποδοσφαίρου με τον αριθμό 47 την Τρίτη το πρωί, ήταν το είδος της χειρονομίας που ένας ξένος ηγέτης θα μπορούσε να είχε κάνει κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του: κολακευτική, κατευναστική και υπολογισμένη για να ευχαριστήσει.
Όμως ο κ. Μερτς το έκανε αυτό μετά από μια περίοδο έντονων εντάσεων, κατά την οποία ο ίδιος και άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες καταδίκασαν τον πόλεμο στο Ιράν, προκαλώντας τον κ. Τραμπ να ανακοινώσει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν μέρος των αμερικανικών στρατευμάτων από την Ευρώπη.
Η συμμαχία της Ευρώπης με τις Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να βρίσκεται ακόμα σε κρίση, αλλά κατά την πρώτη πλήρη ημέρα της συνόδου κορυφής της Ομάδας των 7 σε αυτή την αλπική λουτρόπολη της Γαλλίας, οι ηγέτες έδειξαν ότι εξακολουθούν να είναι έτοιμοι να συμπεριφέρονται ευγενικά απέναντι στον κ. Τραμπ.
Παρά τις έντονες αντιπαραθέσεις του περασμένου έτους, φαίνεται να έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ο καλύτερος τρόπος για να αντιμετωπίσουν έναν προεδρό που προκαλεί αναταραχές είναι να τον καλοπιάσουν, ειδικά δεδομένου ότι εξακολουθούν να ελπίζουν να συνεργαστούν με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε ευαίσθητα ζητήματα όπως ο πόλεμος στην Ουκρανία.
«Είμαστε στην ίδια ομάδα», δήλωσε ο κ. Μερτς για τον πρόεδρο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ευχόμενος του, αν και με καθυστέρηση, «χρόνια πολλά» για τα 80ά του γενέθλια.
Τέτοιες συμφιλιωτικές δηλώσεις θα φαίνονταν απίθανες ακόμη και πριν από μία εβδομάδα, δεδομένης της έντονης διαμάχης σχετικά με το Ιράν, των απειλών του κ. Τραμπ να καταλάβει τη Γροιλανδία και των τακτικών επιθέσεων του εναντίον των κεντρώων ηγετών της Ευρώπης — όλα αυτά έπεισαν αρκετούς από αυτούς ότι η Αμερική δεν ήταν πλέον σύμμαχος, αλλά, σε ορισμένες περιπτώσεις, αποτελούσε μάλιστα απειλή.
«Πρέπει να έχουν καλές σχέσεις με τον Τραμπ»
Τώρα, όμως, ο κ. Τραμπ παρουσίασε τουλάχιστον τα βασικά σημεία μιας ειρηνευτικής συμφωνίας με το Ιράν, και οι ηγέτες της Ευρώπης επέστρεψαν στις προσπάθειες να τον κερδίσουν.
«Έτσι αποδίδει η διπλωματία», δήλωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, συγχαίροντας τον κ. Τραμπ για το πλαίσιο της συμφωνίας. Ανέφερε ότι αυτό θα επαναλειτουργήσουν τα Στενά του Ορμούζ, θα μειώσει τις τιμές του πετρελαίου και ίσως τελικά να θέσει τέλος στις πυρηνικές φιλοδοξίες του Ιράν.
Από μια άποψη, αυτή η φιλική ατμόσφαιρα δεν ήταν καθόλου έκπληξη. Ακόμη και χωρίς ειρηνευτική συμφωνία, αναλυτές και διπλωμάτες προέβλεπαν ότι οι άλλοι έξι ηγέτες της Ομάδας των 7, που εκπροσωπούν τις προηγμένες βιομηχανικές χώρες του κόσμου, θα καταβάλουν προσπάθειες ώστε η συνάντηση να μην καταλήξει σε διαμάχη.
«Οι Ευρωπαίοι, στα ιδιωτικά τους, αναγνωρίζουν πλέον ευρέως ότι δεν μπορούν να περιμένουν απλώς να περάσει η θητεία του Τραμπ και ότι κάτι αρκετά θεμελιώδες στις διατλαντικές σχέσεις έχει αλλάξει», δήλωσε ο Τζέρεμι Σάπιρο, διευθυντής στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, ενός ερευνητικού οργανισμού με γραφεία στο Βερολίνο και το Λονδίνο.
«Αλλά φυσικά αυτή η ρήξη δεν προσφέρει στους Ευρωπαίους κάποιο εναλλακτικό σχέδιο», πρόσθεσε ο κ. Σάπιρο. «Επομένως, πρέπει να διατηρήσουν καλές σχέσεις με τον Τραμπ».
Ο πρόεδρος ανέτρεψε επίσης τους υπολογισμούς ανακοινώνοντας τη συμφωνία ειρήνης του την παραμονή της συνάντησης. Εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν καταλήξουν σε οριστική συμφωνία — ένα μεγάλο «αν», δεδομένων όλων των αβεβαιοτήτων — αυτό θα αποτελέσει οικονομική ώθηση για τις ευρωπαϊκές οικονομίες που έχουν πληγεί από τη διακοπή των αποστολών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Οι τρεις μήνες εχθροπραξιών μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν έχουν φέρει τους ηγέτες της Ευρώπης σε μια σχεδόν αδύνατη θέση. Βρίσκονται εγκλωβισμένοι ανάμεσα στον κ. Τραμπ, ο οποίος τους επέκρινε για την έλλειψη υποστήριξης στην προσπάθεια, ενώ ταυτόχρονα υποτίμησε τις πιθανές συνεισφορές τους, και τους ίδιους τους λαούς τους, οι οποίοι είναι ως επί το πλείστον αντίθετοι στον πόλεμο και νιώθουν ολοένα και μεγαλύτερη απογοήτευση από τις οικονομικές επιπτώσεις του.
Η πρόσκληση στις Βερσαλλίες
Ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν και ο πρωθυπουργός της Βρετανίας Κίρ Στάρμερ δεσμεύτηκαν αυτή την εβδομάδα να αναπτύξουν γρήγορα στρατιωτικούς πόρους για να βοηθήσουν τα πλοία να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ, μόλις έγινε σαφές ότι η νέα εκεχειρία θα διατηρηθεί.
«Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι, όπου διαθέτουμε τις δυνατότητες — και η αποναρκοθέτηση αποτελεί ένα προφανές παράδειγμα — και όπου συντονιζόμαστε, θα συμφωνήσουμε με τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλους εταίρους για την πορεία που πρέπει να ακολουθήσουμε, ώστε να ανοίξει το Στενό του Ορμούζ το συντομότερο δυνατό», δήλωσε ο κ. Στάρμερ.
Ο κ. Μακρόν, ο οικοδεσπότης της συνάντησης, έθεσε τον τόνο για την εξυπηρέτηση του κ. Τραμπ, προσκαλώντας τον σε δείπνο στις Βερσαλλίες, το παλάτι των βασιλέων της Γαλλίας, την Τετάρτη, για να γιορτάσουν την 250ή επέτειο της αμερικανικής ανεξαρτησίας.
Ήταν μια κίνηση από το «εγχειρίδιο» που είχε χρησιμοποιήσει κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας του κ. Τραμπ, όταν τον είχε προσκαλέσει να παρακολουθήσει στρατιωτική παρέλαση στα Ηλύσια Πεδία, μια μεγαλοπρεπή λεωφόρο στο κέντρο του Παρισιού. Και η στρατηγική απέδωσε και πάλι, με τον κ. Τραμπ — ο οποίος έχει ένα ευρέως γνωστό ενδιαφέρον για κτίρια που φέρουν κατασκευές από χρυσό — να θαυμάζει τη διακόσμηση των Βερσαλλιών με τις χρυσές λεπτομέρειες.
«Ετοιμαζόμουν να φύγω το απόγευμα και τότε ο Γάλλος πρόεδρος, ο οποίος τυγχάνει να είναι ένας πολύ συμπαθητικός άνθρωπος, με προσκάλεσε σε δείπνο στις Βερσαλλίες», δήλωσε ο κ. Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Οι Βερσαλλίες δεν είναι απλώς ένα χρυσό φύλλο. Οι Βερσαλλίες είναι το κάτι άλλο».
Όσο ευγενικές κι αν ήταν οι ανταλλαγές μεταξύ του κ. Τραμπ και των Ευρωπαίων, δεν υπήρχαν πολλά στοιχεία που να δείχνουν ότι είχαν αλλάξει τις απόψεις του προέδρου σχετικά με τη συμμετοχή του σε μια συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους, επανέλαβε τη θέση του ότι δεν είναι δικός της αγώνας της Αμερικής. «Δεν έχουμε καμία σχέση με αυτό, απλώς τους πουλάμε όπλα», είπε ο κ. Τραμπ. «Δεν έχει καμία επίδραση πάνω μας, εκτός από το ότι πουλάμε όπλα. Βρισκόμαστε χιλιάδες μίλια μακριά».
Ο Τραμπ αρνήθηκε να δει τον Στάρμερ
Υπήρχαν πιο διακριτικά σημάδια ότι η προσωπική σχέση μεταξύ του κ. Τραμπ και των Ευρωπαίων ηγετών είχε φθαρεί. Ο κ. Τραμπ δεν πραγματοποίησε καμία κατ’ ιδίαν συνάντηση με τον κ. Στάρμερ, αναγκάζοντας τον Βρετανό πρωθυπουργό να επιμείνει ότι ο Αμερικανός πρόεδρος δεν τον είχε περιφρονήσει.
Ο κ. Τραμπ συναντήθηκε όντως κατ’ ιδίαν με τους ηγέτες των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων και του Κατάρ — τον σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Ζαΐντ Αλ Ναχάν και τον σεΐχη Ταμίμ μπιν Χαμάντ Αλ Θάνι — ευχαριστώντας τους για τη στήριξή τους στον πόλεμο με το Ιράν, με μια ζεστασιά που φαινόταν να λείπει από τις συναντήσεις του με τους Ευρωπαίους.
Όταν ο Σεΐχης Μοχάμεντ ευχαρίστησε τον κ. Τραμπ με φωνή που μόλις και μετά βίας ακουγόταν, ο πρόεδρος αστειεύτηκε λέγοντας ότι μόνο ένας άνθρωπος με τον πλούτο του Εμιράτου θα μπορούσε να μιλάει με τόσο χαμηλή φωνή και να κυριαρχεί στην αίθουσα. Εξήρε τον Σεΐχη Ταμίμ για την ανδρεία του και για τις επενδύσεις δισεκατομμυρίων δολαρίων του Κατάρ στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ο κ. Τραμπ πέρασε μεγάλο μέρος της ημέρας υπερασπιζόμενος τη συμφωνία του με το Ιράν, τις λεπτομέρειες της οποίας δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει. Απορρίπτει τις αναφορές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν συμφωνήσει να επενδύσουν 300 δισεκατομμύρια δολάρια στο Ιράν. «Δεν επενδύουμε καθόλου χρήματα», δήλωσε ο κ. Τραμπ. «Δεν έχουμε καμία υποχρέωση να επενδύσουμε χρήματα στο Ιράν.»
Ο πρόεδρος πρόσθεσε ότι η συμφωνία περιλαμβάνει τη δέσμευση ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο — κάτι που έχει δηλώσει δημοσίως εδώ και καιρό — και προειδοποίησε ότι η χώρα θα υποστεί «απίστευτες συνέπειες» αν επιδιώξει να αποκτήσει ένα.
«Αυτός είναι ο λόγος που ανέλαβα», είπε ο κ. Τραμπ, «και αυτός είναι ο λόγος που συμφώνησα να υπογράψω».