Οι ουκρανικές επιθέσεις κατά των ενεργειακών δομών της Ρωσίας αυτές εντάσσονται σε μια ευρύτερη καμπάνια που έχει πλήξει τη ρωσική παραγωγή και διύλιση αργού πετρελαίου, οδηγώντας σε σημαντική μείωση της ενεργειακής της παραγωγής
Τα βίντεο από την Μόσχα, με την Ουκρανική επίθεση στο κεντρικό διυλιστήριο της πρωτεύουσας της Ρωσίας, είναι πρώτο θέμα στα περισσότερα από τα διεθνή ειδησεογραφικά μέσα. Πρόκειται για το δεύτερο πλήγμα στο διυλιστήριο της Καπότνια στη Μόσχα μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα, με αποτέλεσμα την προσωρινή διακοπή λειτουργίας σημαντικού τμήματος της διυλιστικής ικανότητας της χώρας. Δεν πρόκειται για μια «τυχαία επίθεση» αλλά για μια προσπάθεια των Ουκρανών να εκμεταλλευθούν την παγκόσμια ενεργειακή κρίση.
Οι ουκρανικές επιθέσεις κατά των ενεργειακών δομών της Ρωσίας εντάσσονται σε μια ευρύτερη στρατιωτική εκστρατεία που έχει πλήξει τη ρωσική παραγωγή και διύλιση αργού πετρελαίου, οδηγώντας σε σημαντική μείωση της ενεργειακής της παραγωγής. Αν και χτυπήματα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις καταγράφονταν και σε προηγούμενες φάσεις του πολέμου, από τις αρχές του 2026 και ειδικά από την στιγμή που ξεκίνησε ο πόλεμος στο Ιράν και έκλεισαν τα στενά του Ορμούζ, προσφέροντας στην Ρωσία την ευκαιρία να εκμεταλλευθεί την χαλάρωση των κυρώσεων αλλά και την αυξημένη τιμή του πετρελαίου, η συχνότητα και η εστίαση σε τέτοιους στόχους έχουν αυξηθεί αισθητά, μεταβάλλοντας εν μέρει τα δεδομένα στον οικονομικό τομέα που συνδέεται με τη σύγκρουση.
Ο τελευταίος κρίκος σε μια μακρά αλυσίδα
Το πλήγμα της Πέμπτης στην καρδιά της Μόσχας, ήρθε μόλις λίγες ημέρες μετά από παρόμοια επίθεση στην ίδια εγκατάσταση στις 16 Ιουνίου. Το διυλιστήριο της Καπότνια, που ανήκει στη Gazprom Neft και καλύπτει σημαντικό ποσοστό των αναγκών της Μόσχας σε καύσιμα, ήταν ο στόχος. Οι ζημιές δεν περιορίσθηκαν σε εντυπωσιακά βίντεο καπνού και υλικών καταστροφών.
Σύμφωνα με στοιχεία του OPEC που δημοσιεύθηκαν στις 11 Ιουνίου, η ρωσική παραγωγή αργού πετρελαίου μειώθηκε στα 9,009 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Μάιο του 2026 – το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δώδεκα μηνών. Τον ίδιο μήνα, σημαντικό μέρος της πρωτογενούς διυλιστικής ικανότητας της χώρας βρέθηκε εκτός λειτουργίας, είτε προσωρινά είτε μερικώς, προκαλώντας πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Το Reuters, βασιζόμενο σε διαθέσιμα στοιχεία, έχει εκτιμήσει ότι οι εγκαταστάσεις που έχουν πληγεί συγκεντρώνουν ετήσια δυναμικότητα άνω των 83 εκατομμυρίων τόνων, δηλαδή περίπου το 25% της συνολικής ρωσικής διυλιστικής ικανότητας. Αυτή η εκτίμηση χαρακτηρίζεται ως συντηρητική, καθώς δεν περιλαμβάνει όλα τα μη επιβεβαιωμένα περιστατικά και δεν λαμβάνει υπόψη τον Ιούνιο που είναι ακόμη σε εξέλιξη και κατά την διάρκεια του οποίου φαίνεται ότι οι Ουκρανοί κορυφώνουν τις επιθέσεις τους. Το διυλιστήριο της Καπότνια, για παράδειγμα, συμβάλλει σημαντικά στην κάλυψη των αναγκών της Μόσχας σε βενζίνη, ντίζελ και καύσιμα αεροσκαφών.
Το χρονικό των επιθέσεων – Πώς ροκανίζουν μήνα με τον μήνα την ενεργειακή βιομηχανία της Ρωσίας
Οι επιθέσεις δεν περιορίζονται σε μεμονωμένα περιστατικά, αλλά συνθέτουν μια συστηματική προσπάθεια στόχευσης της ενεργειακής υποδομής της Ρωσίας. Τον Φεβρουάριο 2026, ξεκίνησε μια νέα φάση επιθέσεων με πλήγμα στο διυλιστήριο της Lukoil στο Βόλγκογκραντ στις 11 του μήνα, όπου τέθηκε εκτός λειτουργίας μονάδα πρωτογενούς απόσταξης, με απώλεια περίπου του 40% της δυναμικότητας.
- Την επόμενη ημέρα, καταγράφηκε επίθεση στην Ούχτα της Δημοκρατίας Κόμι, σε απόσταση περίπου 1.750 χιλιομέτρων από τα σύνορα, σηματοδοτώντας ρεκόρ εμβέλειας για ουκρανικό drone εκείνη την περίοδο.
- Στα μέσα Φεβρουαρίου επλήγη το Ίλσκι στο Κρασνοντάρ, ακολούθησε η Αλμπάσνεφτ στην ίδια περιοχή.
Τον Μάρτιο, οι επιθέσεις επεκτάθηκαν στη Βαλτική Θάλασσα.
- Στις 22-23 Μαρτίου επλήγησαν οι εγκαταστάσεις στο Πριμόρσκ και το Ουστ-Λούγκα. Σύμφωνα με αναφορές των The Moscow Times, σημειώθηκαν σοβαρές ζημιές σε δεξαμενές, με αποτέλεσμα την αναστολή λειτουργίας και των δύο μονάδων.
- Νέα πλήγματα ακολούθησαν στις 24-25 και 29 Μαρτίου, με φωτιές που διαρκούσαν για μέρες και διακοπή φόρτωσης για εννέα ημέρες στο Ουστ-Λούγκα.
Στοιχεία του Adapt Institute και των The Moscow Times ανέφεραν πτώση εξαγωγών κατά περίπου 43% την εβδομάδα 22-29 Μαρτίου, με εκτιμώμενες οικονομικές απώλειες της τάξης του ενός δισεκατομμυρίου δολαρίων.
Τον Απρίλιο, η συχνότητα αυξήθηκε περαιτέρω, με τουλάχιστον 21 καταγεγραμμένα πλήγματα σύμφωνα με το Russia Matters.
- Στις 5 Απριλίου ανεστάλη η λειτουργία του διυλιστηρίου NORSI στο Κστόβο. Ακολούθησαν ζημιές σε αγωγούς και δεξαμενές στον τερματικό Σεσχάρις στο Νοβοροσίσκ (5-6 Απριλίου).
- Το Τουαπσέ δέχθηκε τρία διαδοχικά κύματα επιθέσεων (16, 20 και 28 Απριλίου), με μεγάλη φωτιά που διήρκεσε τρεις ημέρες.
- Επιπλέον χτυπήματα σημειώθηκαν στο Kirishi (Leningrad) και άλλες εγκαταστάσεις.
Ο Μάιος χαρακτηρίστηκε ως ο πιο εντατικός μήνας μέχρι στιγμής.
- Στις 2 Μαΐου νέο πλήγμα στο Τουαπσέ,
- ενώ στις 8 Μαΐου επλήγησαν διυλιστήρια σε Yaroslavl και Perm (Permnefteorgsintez), μαζί με παρακείμενο αντλιοστάσιο.
- Στις 15 Μαΐου, σμήνος 99 drones προκάλεσε μεγάλη φωτιά στο Ριαζάν.
- Στις 17 Μαΐου ήρθε το πρώτο χτύπημα στο διυλιστήριο της Μόσχας. Ακολούθησαν επιθέσεις στο Kstovo (AVT-6), Yaroslavl-3, Syzran (11η επίθεση), Tuapse (5η φορά, με θύματα), Saratov (Rosneft) και αποθήκες στο Rostov. Επιπλέον χτυπήθηκαν τα διυλιστήρια σε Kirishi και Novoshakhtinsk.
Τον Ιούνιο οι επιθέσεις συνεχίζονται με υψηλή ένταση.
- Στις 6-7 Ιουνίου πλήγματα σε Κριμαία (Έντι-Κούγιου, Φεοδοσία).
- Στις 10 Ιουνίου εκτεταμένη επίθεση στο λιμάνι της Μαριούπολης και στο διυλιστήριο Novokuibyshevsk (Samara), με 29 drones.
- Στις 11 Ιουνίου χτύπημα στο Αφίπσκι (Krasnodar).
- Στις 12 Ιουνίου επλήγησαν Taneco και Nizhnekamskneftekhim στο Tatarstan. Στις 18 Ιουνίου το δεύτερο μεγάλο πλήγμα στην Καπότνια, παράλληλα με επίθεση σε αποθήκη στο Γκουκόβο (Rostov).
Επιπλέον, κατά τη διάρκεια του μήνα καταγράφηκαν χτυπήματα σε άλλες εγκαταστάσεις στην Tatarstan (TANECO), Samara και διάφορα αντλιοστάσια.
Tuapse: Το διυλιστήριο – στόχος των Ουκρανών
Καμία άλλη εγκατάσταση δεν έχει πληγεί τόσο συχνά όσο το διυλιστήριο και ο τερματικός σταθμός του Tuapse στη Μαύρη Θάλασσα. Από τον Απρίλιο και μετά δέχθηκε τουλάχιστον πέντε σημαντικές επιθέσεις σε διάστημα λίγων εβδομάδων.
Οι φωτιές που προκλήθηκαν ήταν εκτεταμένες, με χιλιάδες κυβικά μέτρα μαζούτ να χύνονται στη θάλασσα και τοξικά σύννεφα να καλύπτουν την περιοχή. Παρά τις προσπάθειες επισκευών, νέες επιθέσεις ακολουθούσαν, δημιουργώντας έναν κύκλο διακοπών λειτουργίας.
Σύμφωνα με ανάλυση του πολωνικού μέσου Vot Tak, από το 2022 έχουν καταγραφεί τουλάχιστον 158 πλήγματα σε ρωσικά διυλιστήρια, με στόχο 24 από τα 33 μεγαλύτερα εργοστάσια της χώρας. Μόνο στους πρώτους πέντε μήνες του 2026 ο αριθμός ήταν ιδιαίτερα υψηλός.
Στην κορυφή της λίστας βρίσκονται το Ριαζάν και το Σαράτοβ με περίπου 15 πλήγματα το καθένα, ενώ ακολουθούν Αφίπσκι, Ίλσκι και Τουαπσέ με περισσότερα από δέκα το καθένα. Επιπτώσεις σε οικονομία και εφοδιαστική αλυσίδα Η λογική των επιθέσεων εστιάζει στην αποδυνάμωση της οικονομικής βάσης που στηρίζει τις πολεμικές επιχειρήσεις. Ένα σχετικά φθηνό drone μπορεί να προκαλέσει ζημιές σε υποδομές πολλών εκατομμυρίων, ενώ οι δυτικές κυρώσεις δυσχεραίνουν τις επισκευές (εξαρτήματα υψηλής τεχνολογίας).
Ως αποτέλεσμα, η Ρωσία έχει αναγκαστεί να απαγορεύσει τις εξαγωγές βενζίνης μέχρι τις 31 Ιουλίου 2026, ενώ έχουν επιβληθεί περιορισμοί και σε άλλα καύσιμα. Σε περιοχές όπως η κατεχόμενη Κριμαία έχουν εισαχθεί δελτία καυσίμων, με ουρές σε πρατήρια και περιορισμούς ανά όχημα.
Η ελληνική εμπλοκή
Οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται εντός ρωσικού εδάφους. Το 2026, τρία ελληνόκτητα δεξαμενόπλοια (Delta Harmony, Matilda και Delta Supreme) δέχθηκαν επίθεση από θαλάσσια drones ενώ κατευθύνονταν προς τον τερματικό σταθμό του Caspian Pipeline Consortium στο Νοβοροσίσκ.
Το περιστατικό αυτό, σε συνδυασμό με τις εξελίξεις στο στενό του Ορμούζ, επηρεάζει σημαντικά την Ελληνική Ναυτιλία, αφού αποδεικνύεται ότι ακόμη και πλοία με ουδέτερη σημαία μπορεί να βρεθούν σε διασταυρούμενα πυρά. Ενώ προφανώς στο πλαίσιο του πολέμου της Ουκρανίας κατά των ενεργειακών δομών της Ρωσίας πρέπει να ενταχθεί και η παρουσία του ουκρανικού drone στην Λευκάδα, που απείλησε με… μπουρλότο το όμορφο νησί του Ιονίου.
Τα νέα «Στενά»
Είναι σαφές ότι η περιπέτεια των ΗΠΑ στο Ιράν και η Ιρανική επιλογή του «κλείσιμου» των στενών του Ορμούζ αποδεικνύουν για μια ακόμη φορά την σημασία των ενεργειακών choke points (σημείων πνιγμού) στην ενεργειακή αγορά του πλανήτη. Και παρά το ότι η Ρωσία λόγω έκτασης δεν μπορεί να περιορισθεί χωρικά, οι Ουκρανοί επιλέγουν να χτυπήσουν την παραγωγή ενεργειάς της, δημιουργώντας ενα βιομηχανικό σημείο πνιγμού.
Η πρόσφατη επίθεση στην Καπότνια έρχεται να προστεθεί σε έναν μακρύ κατάλογο, δείχνοντας ότι οι ενεργειακές υποδομές παραμένουν ευάλωτες. Εάν ανάλογα πλήγματα επεκταθούν σε μεγάλα λιμάνια εξαγωγής της Βαλτικής, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να γίνουν αισθητές στις τιμές καυσίμων σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, εντείνοντας τις πιέσεις στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.
Βεβαίως οι Ουκρανοί δεν «παίζουν μόνοι τους». Ενώ η παραγωγή ενέργειας έπεσε, οι Ρώσοι παραγωγοί ανακατεύθυναν αργό προς τις εξαγωγές – λόγω αυξημένων τιμών – και οι μέσες θαλάσσιες αποστολές ανέβηκαν στα 3,64 εκατ. βαρέλια την ημέρα μέχρι τις 31 Μαΐου. Είναι όμως αυτό κάτι που μπορεί να συνεχίσθεί σε βάθος χρόνου; Αυτό είναι το ερώτημα που θα κληθούν να απαντήσουν οι επιτελείς του Βλαντίμιρ Πουτιν.