Τα γεωλογικά αίτια του φαινομένου και οι συγκρίσεις με το παρελθόν
Ο καταστροφικός σεισμός μεγέθους 9,0 Ρίχτερ που έπληξε την Ιαπωνία το 2011, προκαλώντας το τραγικό πυρηνικό ατύχημα στη Φουκουσίμα, μετακίνησε κυριολεκτικά ολόκληρη τη χώρα περίπου 5-6 χιλιοστά προς τα ανατολικά. Δορυφορικά δεδομένα αποκάλυψαν ένα γεωλογικό φαινόμενο που δεν είχε παρατηρηθεί ποτέ στην ιστορία της σεισμολογίας και το οποίο περιγράφεται πλέον λεπτομερώς σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Science.
Σύμφωνα με ειδικούς του Πανεπιστημίου του Σικάγο, ένα κύμα που δημιουργήθηκε από τον κύριο σεισμό της 11ης Μαρτίου 2011 ταξίδεψε χιλιάδες χιλιόμετρα μέσα στο εσωτερικό της Γης, ανακλάστηκε απευθείας στον πυρήνα του πλανήτη και στη συνέχεια επέστρεψε στην επιφάνεια. Αυτή η υπόγεια διαδρομή επανενεργοποίησε τα όρια των τεκτονικών πλακών στην περιοχή της Ιαπωνίας, προκαλώντας ένα γιγαντιαίο και αόρατο ρήγμα στον φλοιό της Γης, το οποίο αναδιαμορφώνει πλήρως τα έως σήμερα γνωστά μοντέλα παγκόσμιου σεισμικού κινδύνου.
Η επίδραση του ανακλώμενου κύματος και το ρήγμα-ρεκόρ των 3.000 χιλιομέτρων
Οι ερευνητές, με επικεφαλής τη Σάνγιονγκ Παρκ, επιβεβαίωσαν ότι ο συγκεκριμένος μηχανισμός αποτελεί μια έως τώρα άγνωστη πηγή σεισμικού κινδύνου. Η μεγαλύτερη απειλή προκύπτει από το γεγονός ότι αυτό το ανακλώμενο κύμα μπορεί να προκαλέσει καταστροφικές συνέπειες ακόμη και δεκάδες λεπτά μετά τον αρχικό σεισμό, αιφνιδιάζοντας τους πληθυσμούς και τα συστήματα έκτακτης ανάγκης.
Το γεγονός της 11ης Μαρτίου 2011, γνωστό ως ο σεισμός του Τοχόκου, ήταν ο ισχυρότερος που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ιαπωνία και ο τέταρτος ισχυρότερος παγκοσμίως από την έναρξη των σύγχρονων μετρήσεων το 1900. Η ενέργεια που απελευθερώθηκε ενεργοποίησε δυνάμεις ικανές να ταξιδέψουν έως την «καρδιά» του πλανήτη, για να επιστρέψουν στη συνέχεια στην επιφάνεια και να πλήξουν εκ νέου την ίδια γεωγραφική περιοχή με ακραία ένταση.
Τα γεωλογικά αίτια του φαινομένου και οι συγκρίσεις με το παρελθόν
Το ανακλώμενο κύμα ήταν σαφώς ορατό στα δεδομένα που συγκεντρώθηκαν από σεισμολογικούς σταθμούς σε ολόκληρη την Ιαπωνία. Οι επιστήμονες απέκλεισαν άλλες πιθανές εξηγήσεις, όπως μεγάλες υποθαλάσσιες κατολισθήσεις ή ανωμαλίες στην πηγή του κύριου σεισμού.
Η άνοδος της ενέργειας διευκολύνθηκε από την τέλεια ευθυγράμμιση του κύματος με τα όρια των τεκτονικών πλακών, αλλά και από τη σφοδρότητα του αρχικού σεισμού, η οποία αποδυνάμωσε τη φυσική τριβή των πετρωμάτων στην περιοχή. Το ρήγμα που προέκυψε στον φλοιό της Γης είναι το μεγαλύτερο που έχει καταγραφεί ποτέ στην ιστορία της επιστήμης, εκτεινόμενο σε περίπου 3.000 χιλιόμετρα.
Αυτό το εντυπωσιακό γεωλογικό «τραύμα» είναι έξι έως επτά φορές μεγαλύτερο από το ρήγμα που προκάλεσε ο κύριος σεισμός και περίπου διπλάσιο από εκείνο που δημιουργήθηκε από τον Μεγάλο Σεισμό της Σουμάτρας το 2004.