Οι ολοένα και πιο έντονοι καύσωνες φέρνουν στο προσκήνιο τη μακροχρόνια επιφυλακτικότητα των Ευρωπαίων απέναντι στα κλιματιστικά
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με ολοένα πιο συχνούς, πιο παρατεταμένους και πιο έντονους καύσωνες, ωστόσο εκατομμύρια κατοικίες εξακολουθούν να μην διαθέτουν κλιματισμό. Παρά τις θερμοκρασίες που σε πολλές περιοχές πλησιάζουν ή και ξεπερνούν τους 40 βαθμούς Κελσίου, μόλις το 20% των ευρωπαϊκών νοικοκυριών διαθέτει σύστημα ψύξης, ποσοστό που απέχει σημαντικά από το σχεδόν 90% των κατοικιών στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλούνται διεθνή μέσα ενημέρωσης, το ποσοστό των κατοικιών με κλιματισμό φτάνει περίπου το 25% στη Γαλλία, ενώ σε Ισπανία και Ιταλία αγγίζει το 50%.
Γιατί η Ευρώπη δεν επένδυσε στο κλιματιστικό
Για δεκαετίες, οι Ευρωπαίοι αντιμετώπιζαν τη ζέστη με πιο παραδοσιακούς τρόπους, όπως ανεμιστήρες, κρύα ντους και φυσικό αερισμό των κατοικιών.
Η ανάγκη για εκτεταμένη χρήση κλιματισμού δεν υπήρχε, καθώς ιδιαίτερα στη βόρεια Ευρώπη οι ακραίες θερμοκρασίες ήταν σπάνιες και συνήθως δεν διαρκούσαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα. Τα σπίτια σχεδιάζονταν κυρίως για να προστατεύουν από το κρύο του χειμώνα και όχι από τη ζέστη του καλοκαιριού.
Ωστόσο, η κλιματική αλλαγή αλλάζει τα δεδομένα, με τους καύσωνες να εμφανίζονται νωρίτερα μέσα στη χρονιά και να διαρκούν περισσότερο.
Τα παλιά κτίρια δυσκολεύουν την εγκατάσταση
Ένας ακόμη λόγος για τη χαμηλή διείσδυση του κλιματισμού στην Ευρώπη είναι η χρονολογία κατασκευής των κτιρίων.
Πολλές κατοικίες κατασκευάστηκαν πολύ πριν τα σύγχρονα συστήματα ψύξης γίνουν ευρέως διαθέσιμα. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, μία στις έξι κατοικίες έχει κατασκευαστεί πριν από το 1900.
Η εγκατάσταση κεντρικού κλιματισμού σε παλαιά κτίρια είναι συχνά δύσκολη και δαπανηρή, ενώ σε ιστορικές συνοικίες ή διατηρητέα κτίρια υπάρχουν περιορισμοί στην τοποθέτηση εξωτερικών μονάδων.
Αντίθετα, σε αρκετές περιοχές της νότιας Ευρώπης, τα παραδοσιακά σπίτια σχεδιάστηκαν ώστε να αντέχουν καλύτερα στη ζέστη, με χοντρούς τοίχους, μικρότερα παράθυρα και καλύτερο φυσικό αερισμό. Παρ’ όλα αυτά, ακόμη και αυτές οι κατασκευές δοκιμάζονται από τα ολοένα πιο ακραία κύματα καύσωνα.
Το υψηλό κόστος αποτρέπει πολλούς καταναλωτές
Η οικονομική διάσταση αποτελεί επίσης σημαντικό εμπόδιο. Οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες είναι υψηλότερες σε σχέση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, γεγονός που αυξάνει τόσο το κόστος εγκατάστασης όσο και το κόστος λειτουργίας ενός κλιματιστικού.
Πολλοί καταναλωτές στρέφονται πλέον σε φορητές μονάδες ψύξης, οι οποίες εγκαθίστανται εύκολα και προσφέρουν άμεση λύση κατά τη διάρκεια των ακραίων θερμοκρασιών.
Στη Γαλλία, μάλιστα, καταγράφεται αυξημένη ζήτηση, καθώς χιλιάδες πολίτες δυσκολεύονται να κοιμηθούν σε υπερθερμασμένα διαμερίσματα, ενώ σχολικές μονάδες προσπαθούν να διατηρήσουν υποφερτές συνθήκες στις αίθουσες διδασκαλίας.
Τα κλιματιστικά θα επιδεινώσουν την κλιματική κρίση
Πέρα από οικονομικούς και πρακτικούς λόγους, η Ευρώπη αντιμετώπιζε διαχρονικά με επιφυλακτικότητα τον μαζικό κλιματισμό και για περιβαλλοντικούς λόγους.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει θέσει ως στόχο την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050 και η μεγάλη αύξηση της ζήτησης για ψύξη προκαλεί ανησυχίες για αυξημένη κατανάλωση ενέργειας και μεγαλύτερες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι η αυξημένη χρήση κλιματιστικών μπορεί να δημιουργήσει έναν φαύλο κύκλο. Όσο αυξάνονται οι θερμοκρασίες, τόσο αυξάνεται η ανάγκη για ψύξη, γεγονός που οδηγεί σε μεγαλύτερη κατανάλωση ενέργειας και ενδεχομένως σε περαιτέρω επιβάρυνση του κλίματος.
Επιπλέον, τα κλιματιστικά αποβάλλουν θερμότητα στο εξωτερικό περιβάλλον, συμβάλλοντας στην αύξηση της θερμοκρασίας στις πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές.
Η Γαλλία επανεξετάζει τη στάση της
Η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο της συζήτησης για το μέλλον του κλιματισμού στην Ευρώπη. Παραδοσιακά, η χώρα αντιμετώπιζε με αμφιβολία τη χρήση κλιματιστικών, με περιβαλλοντικές οργανώσεις να υποστηρίζουν ότι αποτελούν μια προσωρινή λύση απέναντι στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Ωστόσο, οι πρωτοφανείς θερμοκρασίες των τελευταίων ετών, τα κλειστά σχολεία και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν νοσοκομεία και μονάδες φροντίδας έχουν οδηγήσει σε αναθεώρηση αυτής της προσέγγισης.
Πολιτικοί και τοπικοί αξιωματούχοι ζητούν πλέον την ευρύτερη εγκατάσταση συστημάτων ψύξης σε σχολεία, νοσοκομεία και μέσα μαζικής μεταφοράς, υποστηρίζοντας ότι η προστασία της δημόσιας υγείας αποτελεί προτεραιότητα.
Μια νέα εποχή ψύξης στην Ευρώπη
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η χρήση κλιματιστικών στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα αυξηθεί σημαντικά τα επόμενα χρόνια. Σύμφωνα με προβλέψεις του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, ο αριθμός των μονάδων κλιματισμού θα μπορούσε να φτάσει τα 275 εκατομμύρια έως το 2050, υπερδιπλάσιος σε σχέση με το 2019.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν η Ευρώπη θα στραφεί περισσότερο στον κλιματισμό, αλλά πώς θα το κάνει χωρίς να επιβαρύνει περαιτέρω το ενεργειακό σύστημα και την κλιματική κρίση. Οι επόμενες δεκαετίες αναμένεται να καθορίσουν τη νέα ισορροπία ανάμεσα στην ανάγκη για δροσιά και την προστασία του περιβάλλοντος.