Η έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ και της Edenred για τις διατακτικές σίτισης αναδεικνύει ότι η παροχή φαγητού στους εργαζόμενους δεν είναι απλώς ένα «μπόνους», αλλά εργαλείο στήριξης του εισοδήματος και διατήρησης προσωπικού. Παράλληλα, φωτίζει τον ρόλο των φορολογικών κινήτρων στο αν περισσότερες επιχειρήσεις θα υιοθετήσουν ή θα ενισχύσουν αυτή την παροχή.
Σε μια συγκυρία όπου το κόστος ζωής και κυρίως οι τιμές των τροφίμων πιέζουν ασφυκτικά τα νοικοκυριά, η παροχή σίτισης από τις επιχειρήσεις προς τους εργαζόμενους αναδεικνύεται σε κρίσιμο εργαλείο ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.
Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα που προκύπτει από την έρευνα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ με θέμα «Παροχή Σίτισης: Έρευνα Χρήσης και Αντιλήψεων», η οποία παρουσιάστηκε στο αμφιθέατρο της ΓΣΕΒΕΕ στην Αθήνα. Στο επίκεντρο βρέθηκε ο θεσμός των διατακτικών και καρτών σίτισης, με τα ευρήματα να αποτυπώνουν τόσο τα κίνητρα των επιχειρήσεων όσο και τον τρόπο που οι εργαζόμενοι βιώνουν αυτή την παροχή.
Η δυνατότητα των εργοδοτών να προσφέρουν διατακτικές σίτισης – είτε με μορφή κάρτας είτε με κουπόνια – έχει πλέον παγιωθεί ως μια ολοένα και πιο διαδεδομένη πρακτική και στην ελληνική αγορά εργασίας. Η έρευνα επιδιώκει να αποτυπώσει την πραγματική χρήση του μέτρου, τις αντιλήψεις που έχουν οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι, αλλά και τα εμπόδια που εμποδίζουν τη μεγαλύτερη διάδοση του θεσμού.
Ένας στους τέσσερις εργαζόμενους λαμβάνει παροχή σίτισης
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου ένας στους τέσσερις εργαζόμενους στη χώρα δηλώνει ότι λαμβάνει παροχή σίτισης από τον εργοδότη του, είτε σε τακτική είτε σε περιστασιακή βάση. Η παροχή αυτή δεν είναι κάτι πρόσφατο για την πλειονότητα: σχεδόν οι μισοί εργαζόμενοι (46,7%) δηλώνουν ότι τη λαμβάνουν πάνω από τρία χρόνια, ενώ ένα επιπλέον 42,4% αναφέρει διάρκεια μεταξύ ενός και τριών ετών.
Η εικόνα αυτή δείχνει ότι οι διατακτικές σίτισης έχουν σταθεροποιηθεί ως μέρος του «πακέτου» αποδοχών σε ένα σημαντικό κομμάτι της αγοράς εργασίας, λειτουργώντας είτε ως συμπληρωματική παροχή είτε ως μέσο ανακούφισης του μηνιαίου οικογενειακού προϋπολογισμού.
Γιατί οι επιχειρήσεις δίνουν διατακτικές σίτισης
Η έρευνα καταγράφει και τα κίνητρα που οδηγούν τις επιχειρήσεις να προσφέρουν παροχή σίτισης στο προσωπικό τους. Η στήριξη της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων αναδεικνύεται ως ο βασικός λόγος, με ποσοστό 62,5%. Ακολουθούν τα φορολογικά οφέλη που συνδέονται με την παροχή (54,2%), η ανάγκη διατήρησης του προσωπικού (40%) και λόγοι που σχετίζονται με την εταιρική κουλτούρα και την κοινωνική ευθύνη (39,2%).
Με άλλα λόγια, οι επιχειρήσεις βλέπουν τις διατακτικές σίτισης τόσο ως μέτρο κοινωνικής στήριξης των εργαζομένων όσο και ως εργαλείο ανθρώπινου δυναμικού, που ενισχύει την πιστότητα και μειώνει την κινητικότητα προσωπικού, ειδικά σε ένα περιβάλλον αυξημένου ανταγωνισμού για εξειδικευμένο εργατικό δυναμικό.
Πώς αξιολογούν οι εργαζόμενοι την παροχή
Από την πλευρά των εργαζομένων, η παροχή σίτισης αξιολογείται εξαιρετικά θετικά. Τρεις στους τέσσερις τη χαρακτηρίζουν αρκετά ή πολύ σημαντική για την καθημερινότητά τους. Περισσότεροι από τους μισούς (52,7%) θεωρούν ότι το ποσό που λαμβάνουν μέσω διατακτικών τους επιτρέπει να ξοδεύουν περισσότερα χρήματα για την αγορά τροφίμων, ανακουφίζοντας έτσι άλλες πλευρές του οικογενειακού προϋπολογισμού.
Ένας στους δύο εργαζόμενους δηλώνει ότι η παροχή συμβάλλει άμεσα στη μείωση του άγχους για την κάλυψη των δαπανών διατροφής, ενώ ποσοστό 55,4% τη βλέπει ως μια πρακτική λύση για την καθημερινή τους σίτιση – είτε αυτό σημαίνει γεύμα εκτός σπιτιού είτε προμήθεια βασικών ειδών από συνεργαζόμενα καταστήματα.
Εργαλείο προσέλκυσης και διατήρησης προσωπικού
Η θετική αποτίμηση δεν περιορίζεται στους εργαζόμενους. Η πλειοψηφία των επιχειρήσεων (67,5%) εκτιμά ότι η παροχή σίτισης λειτουργεί ως σημαντικός παράγοντας προσέλκυσης ή/και διατήρησης προσωπικού. Στο πλαίσιο της έρευνας, η παροχή αυτή εμφανίζεται να ενισχύει την ικανοποίηση από την εργασία και να συμβάλλει στη δημιουργία ενός πιο σταθερού εργασιακού περιβάλλοντος.
Η «διπλή σημασία» των διατακτικών – στήριξη του εισοδήματος για τους εργαζόμενους, εργαλείο πολιτικής προσωπικού για τις επιχειρήσεις – αποτελεί κεντρικό συμπέρασμα της μελέτης, ιδιαίτερα σε μια περίοδο όπου η εργασιακή ασφάλεια και οι αποδοχές βρίσκονται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης.
Τι ζητούν οι επιχειρήσεις: Ρόλος των φορολογικών κινήτρων
Η έρευνα εξετάζει επίσης τους λόγους για τους οποίους πολλές επιχειρήσεις δεν χορηγούν ακόμη παροχή σίτισης. Ένα κρίσιμο συμπέρασμα είναι ότι η ύπαρξη επιπλέον φορολογικών κινήτρων θα μπορούσε να αλλάξει την εικόνα: 71,3% των επιχειρήσεων που σήμερα δεν προσφέρουν διατακτικές δηλώνουν ότι, εφόσον υπήρχαν τέτοια κίνητρα, θα επανεξέταζαν την απόφασή τους.
Με αυτό τον τρόπο αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος της φορολογικής πολιτικής: η διεύρυνση ή ο εκσυγχρονισμός των σχετικών κινήτρων μπορεί να λειτουργήσει ως καταλύτης για την επέκταση της παροχής σίτισης σε μεγαλύτερο τμήμα της αγοράς εργασίας.
Πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ: «Ουσιαστική και πρακτική μορφή στήριξης»
Στην εισαγωγική του τοποθέτηση, ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ, Γιώργος Καββαθάς, στάθηκε ιδιαίτερα στο κοινωνικό αποτύπωμα της παροχής σίτισης. Υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια ουσιαστική και πρακτική μορφή στήριξης, ειδικά σε μια περίοδο όπου το κόστος ζωής και οι τιμές των τροφίμων πιέζουν έντονα τα νοικοκυριά.
Ο κ. Καββαθάς τόνισε ότι τα φορολογικά κίνητρα μπορούν να λειτουργήσουν καθοριστικά, ώστε περισσότερες επιχειρήσεις να προσφέρουν τέτοιες παροχές, χωρίς να επιβαρύνονται δυσανάλογα. Κατά την τοποθέτησή του, ανέφερε ότι πρόκειται για πολιτικές που ενισχύουν το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων, βελτιώνουν την καθημερινότητα, ενώ παράλληλα επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να στηρίξουν το ανθρώπινο δυναμικό τους χωρίς να υπονομεύουν τη βιωσιμότητά τους. Η ΓΣΕΒΕΕ, όπως είπε, θεωρεί ότι κάθε πρωτοβουλία που στηρίζει τους εργαζόμενους χωρίς να προσθέτει νέα βάρη στις επιχειρήσεις κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση και μπορεί να έχει πολλαπλασιαστικά οφέλη για εργασία, επιχειρηματικότητα και συνολικά για την οικονομία.
Η οπτική της αγοράς: Η τοποθέτηση της Edenred
Από την πλευρά της αγοράς, η διευθύνουσα σύμβουλος της Edenred, Μαρία Βερούχη, σχολίασε τα αποτελέσματα της έρευνας, επισημαίνοντας ότι οι εταιρικές παροχές δεν είναι πλέον μια απλή προσθήκη, αλλά μια στρατηγική επένδυση. Όπως ανέφερε, τέτοιου τύπου παροχές ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων, στηρίζουν το διαθέσιμο εισόδημα των εργαζομένων και δημιουργούν ευρύτερη αξία για την οικονομία.
Η κ. Βερούχη υπογράμμισε ότι στην Ελλάδα το ημερήσιο αφορολόγητο όριο της παροχής σίτισης παραμένει στα 6 ευρώ εδώ και 22 χρόνια, παρά τις μεγάλες μεταβολές στο κόστος διαβίωσης. Σε ένα πλαίσιο όπου η αύξηση της παραγωγικότητας και η ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης είναι κοινές προτεραιότητες, η παροχή σίτισης μπορεί – όπως είπε – να παίξει ουσιαστικό ρόλο. Εξέφρασε την ελπίδα ότι τα συμπεράσματα της έρευνας θα αποτελέσουν αφετηρία για έναν τεκμηριωμένο διάλογο ανάμεσα στην Πολιτεία, τους κοινωνικούς εταίρους και την επιχειρηματική κοινότητα, με στόχο τον εκσυγχρονισμό του θεσμού.
Τα ευρήματα της έρευνας παρουσίασαν ο Γιώργος Θανόπουλος, προϊστάμενος της Μονάδας Έρευνας, Τεκμηρίωσης και Ανάλυσης του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, και η Δανάη Κολτσίδα, επιστημονικό στέλεχος του Ινστιτούτου. Μέσα από τα διαγράμματα και τις επιμέρους αναλύσεις, ανέδειξαν τόσο την εμπειρία των εργαζομένων που λαμβάνουν την παροχή όσο και τους λόγους για τους οποίους πολλές επιχειρήσεις δεν την έχουν ακόμη υιοθετήσει.
Τον συντονισμό της εκδήλωσης είχε ο διοικητικός διευθυντής του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ, Σταμάτης Βαρδαρός, ο οποίος έδωσε τον λόγο στους ομιλητές και συνέδεσε τα επιμέρους ευρήματα με τη γενικότερη συζήτηση για τις εργασιακές σχέσεις, την αγορά εργασίας και τις ανάγκες των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων.
Δείτε την έρευνα αναλυτικά:
Πηγή