Η Μαύρη Θάλασσα είναι για το σιτάρι ότι ο Περσικός Κόλπος για το πετρέλαιο
Στο στόχαστρο της Ουκρανίας έχει μπει η θαλάσσια οδός της Μαύρης Θάλασσας που αποτελεί κρίσιμης σημασίας εμπορική διαδρομή για τη Ρωσία. Η στρατηγική θυμίζει έντονα τον έλεγχο του Ιράν στα Στενά του Ορμούζ, ο οποίος αποτελεί και το βασικό διαπραγματευτικό χαρτί της Τεχεράνης
Ήδη οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις χτυπούν πλοία στη Μαύρη Θάλασσα και τη Θάλασσα του Αζόφ και αυτόν τον μήνα τα πλήγματα έφτασαν τα 147.
Ο έλεγχος της Ρωσίας της πρόσβασής της στη Μαύρη Θάλασσα εξασθενεί, αφού μια σειρά επιθέσεων από την Ουκρανία ανάγκασε τη Μόσχα να αναστείλει αυτή την εβδομάδα τη ναυσιπλοΐα.Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί μια σημαντική ανατροπή της κατάστασης για τη Ρωσία, καθώς η Θάλασσα του Αζόφ παρέμενε για χρόνια εκτός της εμβέλειας του Κιέβου και παρείχε στη Ρωσία ένα βολικό ορμητήριο για επιθέσεις κατά της Ουκρανίας.
Ωστόσο, οι πρόσφατες εξελίξεις στο πρόγραμμα μη επανδρωμένων αεροσκαφών της Ουκρανίας έχουν αλλάξει αυτή την κατάσταση. Προηγουμένως, οι επιθέσεις εναντίον ρωσικών πλοίων περιορίζονταν κυρίως στον «σκιώδη στόλο» και στα στρατιωτικά σκάφη.
Πλέον οι αδιάκοπες επιθέσεις έχουν αναγκάσει τη Ρωσία να αναστείλει την κυκλοφορία μέσω της Αζοφικής Θάλασσας. Οι δορυφορικές εικόνες και οι υπηρεσίες παρακολούθησης πλοίων δείχνουν μεγάλες ουρές πλοίων που περιμένουν και στις δύο πλευρές της θάλασσας.
Η Ουκρανία έχει σημειώσει ολοένα και μεγαλύτερη επιτυχία στο να στοχεύει τον «σκιώδη» στόλο των ρωσικών πετρελαιοφόρων που μεταφέρουν καύσιμα που υπόκεινται σε κυρώσεις, αλλά ο αποκλεισμός της Αζοφικής Θάλασσας θα μπορούσε να έχει ευρύτερες επιπτώσεις, μεταξύ άλλων και στις εξαγωγές που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως ο σίτος ή το ηλιέλαιο.
Το Ινστιτούτο για τη Μελέτη του Πολέμουένας οργανισμός παρακολούθησης συγκρούσεων με έδρα τις ΗΠΑ, δήλωσε την Τρίτη ότι οι ουκρανικές επιθέσεις στη Θάλασσα του Αζόφ «αντιπροσωπεύουν μια νέα φάση στις προσπάθειες της Ουκρανίας να απομονώσει την κατεχόμενη Κριμαία από το ρωσικό δίκτυο εφοδιασμού και να διαταράξει τις ρωσικές θαλάσσιες διαδρομές μεταφοράς, ειδικά για τα πετρελαϊκά προϊόντα και τα σιτηρά».
Ο ταγματάρχης Εβγκέν Καράς, διοικητής του 413ου Αυτόνομου Συντάγματος Μη Επανδρωμένων Συστημάτων των Ουκρανικών Ενόπλων Δυνάμεων, μιας μονάδας που συμμετέχει στην επιχείρηση, δήλωσε ότι η Ρωσία έχει μετατρέψει την Κριμαία σε μια μεγάλη στρατιωτική βάση με μονάδες που εφοδιάζουν τις δυνάμεις που προσπαθούν να προωθηθούν περαιτέρω στην Ουκρανία.
«Διακόπτουμε όλες τις εφοδιαστικές γραμμές», δήλωσε ο Καράς στο CNN, προσθέτοντας ότι η ικανότητα της Ουκρανίας να επιτεθεί σε μεγαλύτερες αποστάσεις με χαμηλότερο κόστος «έχει καταστεί ένα πρόβλημα που οι Ρώσοι δεν μπορούν να λύσουν».
«Θα αυξήσουμε αυτή την πίεση όσο πιο βαθιά μπορούμε να φτάσουμε… αυτό είναι μόνο η αρχή», είπε.
Η Μαύρη Θάλασσα είναι για το σιτάρι ότι ο Περσικός Κόλπος για το πετρέλαιο
Η Ρωσία είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας σιτηρών στον κόσμο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων εξαγωγών σιταριού, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικών Γεωργικών Υποθέσεων του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ.
Σύμφωνα με τον Αντρέι Σίζοφ, έναν από τους κορυφαίους αναλυτές των αγροτικών αγορών της Μαύρης Θάλασσας, περίπου το ένα τέταρτο των εξαγωγών σιταριού της Ρωσίας μεταφέρεται μέσω της Αζοφικής Θάλασσας.
«Η Μαύρη Θάλασσα για την αγορά σιταριού είναι ό,τι ο Περσικός Κόλπος για την αγορά αργού πετρελαίου. Η Μαύρη Θάλασσα είναι μακράν ο μεγαλύτερος προμηθευτής σιταριού στην παγκόσμια αγορά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι, εάν η κατάσταση συνεχιστεί, οι οικονομικές απώλειες της Ρωσίας θα μπορούσαν να ανέλθουν σε δισεκατομμύρια δολάρια.
Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης σιταριού, ένας βασικός δείκτης των προσδοκιών των εμπόρων, έχουν σημειώσει άνοδο τις τελευταίες ημέρες, εν μέρει λόγω της κρίσης στη Θάλασσα του Αζόφ. Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι μπορεί να παρακάμψει τη Θάλασσα του Αζόφ και να ανακατευθύνει το σύνολο των εξαγωγών σιτηρών της μέσω άλλων τερματικών σταθμών στη Μαύρη Θάλασσα, αλλά ο Σίζοφ ανέφερε ότι αυτό δεν θα ήταν εφικτό κατά τη διάρκεια της περιόδου αιχμής, όταν οι συνολικές εξαγωγές σιτηρών της Ρωσίας υπερβαίνουν κατά πολύ τη χωρητικότητα των εν λόγω λιμένων.
Η Ρωσία, η οποία έχει επιτεθεί επανειλημμένα σε υποδομές πολιτικής χρήσης της Ουκρανίας, έχει κατηγορήσει το Κίεβο για τρομοκρατία και έχει εξαπολύσει επιθέσεις κατά του λιμανιού της Οδησσού, στο νότιο τμήμα της Ουκρανίας, καθώς και κατά άλλων στόχων στην περιοχή.
Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε την Τετάρτη ότι η εκστρατεία του Κιέβου στη Θάλασσα του Αζόφ ήταν «κάτι που ξεπερνά ακόμη και την πειρατεία».
«Οι πειρατές τουλάχιστον ληστεύουν και κρατούν τη λεία για τον εαυτό τους. Εδώ, όμως, πρόκειται για μια περίπτωση “ούτε για τον εαυτό τους ούτε για άλλους” – ο στόχος είναι απλώς να προκαλέσουν ζημιά και να εκφοβίσουν. Πρόκειται για τρομοκρατία», ανέφερε.
Η Ουκρανία επιμένει ότι χτυπούσε σκόπιμα μόνο στρατιωτικούς στόχους. Η ουκρανική επιχείρηση στη Θάλασσα του Αζόφ ξεκίνησε ως μια προσπάθεια απομόνωσης της Κριμαίας, της χερσονήσου στη νότια Ουκρανία που έχει προσαρτηθεί παράνομα από τη Ρωσία από το 2014. Οι αρχές που έχουν εγκατασταθεί από τη Ρωσία κήρυξαν κατάσταση έκτακτης ανάγκης στην Κριμαία τον περασμένο μήνα, αφού οι ουκρανικές επιθέσεις στη χερσόνησο οδήγησαν σε εκτεταμένες διακοπές ρεύματος και έλλειψη καυσίμων.
Στη συνέχεια, το Κίεβο ενέτεινε τις επιθέσεις εναντίον γεφυρών, αυτοκινητοδρόμων και σιδηροδρόμων, προκειμένου να στερήσει από τη Ρωσία τη δυνατότητα μεταφοράς εμπορευμάτων και ανθρώπων μέσω μιας «χερσαίας γέφυρας» που συνδέει την Κριμαία με τη Ρωσία μέσω της κατεχόμενης νότιας Ουκρανίας. Ταυτόχρονα, έχει στοχεύσει επίσης ρωσικά πλοία που προσπαθούν να μεταφέρουν καύσιμα στη χερσόνησο.
Το όνειρο του Μεγάλου Πέτρου
Η Θάλασσα του Αζόφ είναι μια εσωτερική θάλασσα που βρίσκεται ανάμεσα στις νότιες ακτές της Ουκρανίας και της Ρωσίας, ένα είδος προσαρτήματος της μεγαλύτερης Μαύρης Θάλασσας.
Αφού η Ουκρανία απέκτησε την ανεξαρτησία της από τη Σοβιετική Ένωση, η Μόσχα και το Κίεβο συνήψαν συμφωνία το 2003 για την κοινή χρήση της υδάτινης οδού. Ωστόσο, το Κρεμλίνο παραβίασε επανειλημμένα τη συμφωνία αυτή μετά την έναρξη του πολέμου στην ανατολική Ουκρανία το 2014, όταν προχώρησε στην παράνομη προσάρτηση της Κριμαίας.
Αφού ξεκίνησε την πλήρη εισβολή τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία κατάφερε να καταλάβει όλο το ουκρανικό έδαφος που περιβάλλει τη Θάλασσα του Αζοφ, εμποδίζοντας το Κίεβο να έχει πρόσβαση σε αυτήν. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η θάλασσα αυτή αποτελεί εσωτερική πλωτή οδό της Ρωσίας.
Αν και είναι σχετικά μικρή και ρηχή, η Αζοφική Θάλασσα διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στην ρωσική οικονομία. Αποτελεί βασικό κρίκο ενός εκτεταμένου δικτύου εσωτερικών ποταμών και καναλιών που μεταφέρουν πετρέλαιο, σιτηρά, φυτικά προϊόντα, χάλυβα και άλλα εμπορεύματα από μεγάλες περιοχές της νότιας Ρωσίας προς τη Μαύρη Θάλασσα και, στη συνέχεια, προς τον υπόλοιπο κόσμο.
Το δίκτυο κατασκευάστηκε κατά τη σοβιετική εποχή, αλλά οι πρώτες προσπάθειες σύνδεσης αυτής της σημαντικής πλωτής οδού χρονολογούνται από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, στα τέλη του 17ου αιώνα.
Η Ρωσία ανέλαβε τον έλεγχο της Αζοφικής Θάλασσας μετά την έναρξη της πλήρους εισβολής της στην Ουκρανία το 2022, χρησιμοποιώντας την πλωτή οδό ως ορμητήριο για επιθέσεις εναντίον των σημαντικών ουκρανικών λιμανιών Μαριούπολη, Μελιτόπολη και Μπερντιάνσκ.