Λίγο μετά την ανάληψη των καθηκόντων του, ανακοίνωσε την πρώτη μεγάλη πολιτική του πρωτοβουλία: την κατάργηση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών
Ο Άντι Μπέρνχαμ δεν έχασε χρόνο για να αφήσει το πρώτο στίγμα του λίγες ώρες μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας της Βρετανίας, επισημαίνει σε ανάλυσή του ο Στιβ Σέντγουικ, παρουσιαστής της εμβληματικής εκπομπής του CNBC, «Squawk Box Europe».
Μέσα σε λίγες ώρες από την ανάληψη των καθηκόντων του, ο νέος πρωθυπουργός της Βρετανίας εξέπληξε το πολιτικό κατεστημένο του Γουέστμινστερ με την επιλογή του υπουργού Οικονομικών, επιλέγοντας τον Τζον Χίλι αντί της ευρέως αναμενόμενης Σαμπάνα Μαχμούντ.
Παράλληλα, παρουσίασε την πρώτη μεγάλη πολιτική του εξαγγελία: την κατάργηση του ΦΠΑ – ενός φόρου κατανάλωσης – στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος των νοικοκυριών, μέτρο που θα εξοικονομήσει στο μέσο νοικοκυριό περίπου 45 λίρες τον χρόνο (περίπου 52 δολάρια).
Η μείωση του ΦΠΑ από 5% σε 0% εκτιμάται ότι θα μειώσει τον δείκτη τιμών καταναλωτή (CPI) κατά περίπου 0,10 ποσοστιαίες μονάδες και τον δείκτη λιανικών τιμών (RPI) κατά περίπου 0,14 ποσοστιαίες μονάδες. Το κόστος του μέτρου εκτιμάται σε περίπου 850 εκατ. λίρες για το οικονομικό έτος 2026-27, με βάση τις προβλεπόμενες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας.
Η κυβέρνηση χρηματοδοτεί την παρέμβαση μέσω της ακύρωσης του προγράμματος Ψηφιακής Ταυτότητας, το οποίο επρόκειτο να κοστίσει 1,8 δισ. λίρες τα επόμενα τρία χρόνια. Η κυβέρνηση αναμένει από όλους τους παρόχους να μετακυλίσουν τη μείωση του ΦΠΑ σε όλους τους καταναλωτές.
Η κίνηση αυτή έχει στόχο να αφήσει περισσότερα χρήματα στις τσέπες των καταναλωτών. Ωστόσο, αν και η φορολογική μείωση μπορεί να ενισχύσει τη δημοφιλία του στους ψηφοφόρους, υπάρχει ένα άλλο κρίσιμο ακροατήριο που ο Μπέρνχαμ πρέπει να πείσει: τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Διότι, ενώ η εξοικονόμηση των 45 λιρών στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος τραβά τα πρωτοσέλιδα, το μεγαλύτερο ερώτημα είναι εάν η κυβέρνησή του μπορεί να υλοποιήσει αυτές τις υποσχέσεις χωρίς να υπονομεύσει τη δημοσιονομική αξιοπιστία της Βρετανίας.
Ωστόσο, η οικονομική και δημοσιονομική σταθερότητα έχει πολύ μεγαλύτερη σημασία για τα βρετανικά νοικοκυριά από μια εντυπωσιακή μείωση του ΦΠΑ.
Στην πραγματικότητα, τα βρετανικά νοικοκυριά θα ωφεληθούν πολύ περισσότερο εάν τα δημοσιονομικά προβλήματα αντιμετωπιστούν σωστά σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα.
Αρκεί να εξετάσει κανείς τις αποδόσεις των κρατικών ομολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου (gilts), οι οποίες διαπραγματεύονται με τεράστιο ασφάλιστρο άνω των 100 μονάδων βάσης σε σχέση με τις αποδόσεις των ιταλικών ομολόγων (BTP). Και ας μην αναφερθούμε καν στη διαφορά αποδόσεων μεταξύ βρετανικών gilts και γερμανικών Bunds για τον δανεισμό του Ηνωμένου Βασιλείου.
Τα στεγαστικά δάνεια στη Βρετανία καθορίζονται από μια σειρά παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων των επιτοκίων ανταλλαγής (swap rates). Ωστόσο, τα βασικά επιτόκια και οι αυξημένες αποδόσεις των κρατικών ομολόγων, οι οποίες εν μέρει οφείλονται στις ανησυχίες για τον κρατικό δανεισμό και τα δημόσια οικονομικά, αποτελούν σημαντικό στοιχείο του κόστους σε σύγκριση με αντίστοιχα στεγαστικά δάνεια στην Ευρώπη.
Σε πολύ γενικούς όρους, ένας επικριτής θα μπορούσε να υποστηρίξει ότι το μέσο βρετανικό στεγαστικό δάνειο (περίπου 205.000 λίρες ανά νοικοκυριό) κοστίζει περίπου 2.050 λίρες περισσότερα τον χρόνο από ένα αντίστοιχο στεγαστικό δάνειο για ένα ιταλικό νοικοκυριό.
Η σύγκριση είναι ενδεικτική και όχι απόλυτα ακριβής, αλλά αναδεικνύει το ευρύτερο ζήτημα: το υψηλότερο κόστος δανεισμού έχει πραγματικές επιπτώσεις στα νοικοκυριά.
Όμως το γεγονός παραμένει: ο Άντι Μπέρνχαμ δεν διαθέτει κάποιο «μαγικό λεφτόδεντρο» από το οποίο μπορεί να χρηματοδοτήσει τα σχέδιά του.
Έτσι, ενώ η μείωση κατά 45 λίρες στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος ακούγεται θετική, η πραγματική δοκιμασία της πρωθυπουργίας του Μπέρνχαμ θα είναι εάν καταφέρει να αποκαταστήσει την εμπιστοσύνη στα δημόσια οικονομικά της Βρετανίας.
Εάν οι αποδόσεις των βρετανικών ομολόγων συνεχίσουν να βρίσκονται σε σημαντικά δυσμενέστερη θέση σε σχέση με άλλες χώρες, λόγω των φόβων της αγοράς για μη χρηματοδοτούμενες πολιτικές, το κόστος για τα νοικοκυριά από τα υψηλότερα επιτόκια δανεισμού μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ την εξοικονόμηση από την κατάργηση του ΦΠΑ.
Η εξασφάλιση της στήριξης των ψηφοφόρων είναι μία πρόκληση.
Η πειθώ όμως της αγοράς ομολόγων μπορεί να αποδειχθεί ακόμη πιο κρίσιμη.
Ο νέος πρωθυπουργός επιχειρεί να δώσει «ανάσα» στο κόστος ζωής
Ο νέος πρωθυπουργός προχωρά άμεσα σε μείωση φόρων στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος για να δώσει οικονομική «ανάσα» σε εκατομμύρια νοικοκυριά αυτόν τον χειμώνα. Η μείωση του φόρου για το τρέχον έτος, η οποία χρηματοδοτείται από την ακύρωση του προγράμματος Ψηφιακής Ταυτότητας, προβλέπει την κατάργηση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας από την 1η Οκτωβρίου. Σε μία από τις πρώτες του κινήσεις ως πρωθυπουργός, ο Άντι Μπέρνχαμ δεσμεύθηκε να «βάλει περισσότερα χρήματα στις τσέπες των πολιτών και να επαναφέρει την ελπίδα».
Εκατομμύρια νοικοκυριά σε ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο θα επωφεληθούν από άμεσα μέτρα για τη στήριξη των λογαριασμών ηλεκτρικού ρεύματος αυτόν τον χειμώνα, ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός ως μία από τις πρώτες αποφάσεις της κυβέρνησής του.
Η ανακοίνωση έρχεται μία ημέρα μετά τη δέσμευσή του προς τη χώρα, στα σκαλιά της Ντάουνινγκ Στριτ, ότι θα δώσει στους πολίτες «ανάσα» και θα βοηθήσει στην αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους ζωής.
Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει την αύξηση των λογαριασμών μέσω μιας φορολογικής μείωσης, με την κατάργηση του ΦΠΑ στους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος από την 1η Οκτωβρίου, ώστε το μέτρο να επηρεάσει το επόμενο ανώτατο όριο τιμών (price cap) που καθορίζει η ρυθμιστική αρχή ενέργειας Ofgem.
Το άμεσο αυτό μέτρο ισχύει και χρηματοδοτείται για το τρέχον οικονομικό έτος.
Το κόστος της παρέμβασης για το τρέχον οικονομικό έτος, η οποία εφαρμόζεται πριν από το επόμενο όριο τιμών, θα καλυφθεί από την ακύρωση του προγράμματος Ψηφιακής Ταυτότητας, συνολικού κόστους 1,8 δισ. λιρών.
Οποιαδήποτε περαιτέρω μέτρα, συμπεριλαμβανομένης της χρηματοδότησης μακροπρόθεσμων παρεμβάσεων, θα αποφασιστούν στον προϋπολογισμό, παράλληλα με την πρόβλεψη του ανεξάρτητου Γραφείου Δημοσιονομικής Ευθύνης (OBR).
Όλες οι αποφάσεις σε εκείνο το στάδιο θα συνεχίσουν να χρηματοδοτούνται πλήρως και θα είναι συμβατές με τους δημοσιονομικούς κανόνες της κυβέρνησης.
Δήλωση πρωθυπουργού Άντι Μπέρνχαμ
«Για πάρα πολύ καιρό, το Γουέστμινστερ δεν λειτουργούσε προς όφελος των πολιτών, ενώ οι οικογένειες δυσκολεύονταν με το κόστος ζωής.
Αυτό πρέπει να αλλάξει. Είπα ότι θέλω να δώσω στους ανθρώπους μια ανάσα και αυτό ακριβώς ανακοινώνω τη δεύτερη ημέρα μου ως πρωθυπουργός.
Λαμβάνουμε άμεσα μέτρα για τη μείωση των φόρων στους λογαριασμούς ενέργειας, ώστε να βάλουμε περισσότερα χρήματα στις τσέπες των πολιτών και να επαναφέρουμε την ελπίδα».
Η κατάργηση του ΦΠΑ στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος αναμένεται να μειώσει κατά περίπου 45 λίρες ετησίως το ανώτατο όριο τιμών της Ofgem από τον Οκτώβριο.
Η μείωση αυτή έρχεται επιπλέον της προηγούμενης ελάφρυνσης ύψους 150 λιρών στους λογαριασμούς ενέργειας, η οποία ανακοινώθηκε στον τελευταίο προϋπολογισμό.
Με τη στόχευση στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, περισσότερα νοικοκυριά θα υποστηριχθούν απέναντι στις αυξήσεις των τιμών, ενώ η κυβέρνηση εκτιμά ότι θα συμβάλει και στη συγκράτηση του πληθωρισμού.
Όλοι οι πάροχοι ενέργειας αναμένεται να μετακυλίσουν πλήρως τη μείωση του ΦΠΑ σε όλους τους πελάτες, συμπεριλαμβανομένων όσων έχουν σταθερά τιμολόγια, όπως συνέβη και με τη μείωση των 150 λιρών που είχε ανακοινωθεί στον προηγούμενο προϋπολογισμό.
Στο μέτρο θα επωφεληθούν επίσης:
μικρές επιχειρήσεις που δικαιούνται απαλλαγή από τον ΦΠΑ στην οικιακή ενέργεια και δεν είναι εγγεγραμμένες στον ΦΠΑ, φιλανθρωπικές οργανώσεις, οίκοι φροντίδας ηλικιωμένων που δικαιούνται μειωμένο συντελεστή.
Δήλωση υπουργού Οικονομικών Τζον Χίλι
«Για πάρα πολύ καιρό, πάρα πολλοί άνθρωποι δυσκολεύτηκαν με το κόστος ζωής.
Η σημερινή μείωση του ενεργειακού φόρου θα δώσει στις οικογένειες μια ανάσα στους λογαριασμούς τους και θα προσφέρει μεγαλύτερη ασφάλεια αυτόν τον χειμώνα.
Το μέτρο χρηματοδοτείται για το τρέχον έτος από την ακύρωση του προγράμματος Ψηφιακής Ταυτότητας και θα συμβάλει στη μείωση του πληθωρισμού, στηρίζοντας νοικοκυριά σε κάθε περιοχή της χώρας.
Στο πλαίσιο της δέσμευσης της κυβέρνησης από την πρώτη ημέρα για την επαναφορά της ελπίδας στη Βρετανία, η αλλαγή αυτή στηρίζει κυρίως τα φτωχότερα νοικοκυριά, τα οποία δαπανούν μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για ενέργεια».
Οι ενεργειακοί λογαριασμοί έχουν αυξηθεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και επιβαρύνθηκαν περαιτέρω λόγω του πολέμου στο Ιράν.
«Οι πολίτες όμως χρειάζονται στήριξη τώρα», αναφέρει η κυβέρνηση, «γι’ αυτό και προχωρήσαμε σε άμεση δράση για να δώσουμε οικονομική ανάσα σε εκατομμύρια νοικοκυριά».
Η κυβέρνηση της Βόρειας Ιρλανδίας θα λάβει αντίστοιχη χρηματοδότηση, ώστε να μπορέσει να στηρίξει τα νοικοκυριά της περιοχής απέναντι στο κόστος ζωής και να διασφαλιστεί ότι ολόκληρο το Ηνωμένο Βασίλειο θα επωφεληθεί από το μέτρο.