Η ΕΕ κατέληξε σε συμφωνία για το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας, με την Ελλάδα να αποσύρει το βέτο της αφού εξασφάλισε μια σημαντική εξαίρεση για τη μεταφορά ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες εκτός ΕΕ
Έπειτα από πολυήμερες και σκληρές διαπραγματεύσεις που απείλησαν να οδηγήσουν σε αδιέξοδο , η ΕΕ κατέληξε τελικά σε συμφωνία για το 21ο πακέτο κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Το τελικό κείμενο αποτυπώνει έναν σύνθετο συμβιβασμό, καθώς η επίτευξη της απαιτούμενης ομοφωνίας προϋπέθετε σημαντικές υποχωρήσεις απέναντι σε εθνικές οικονομικές διεκδικήσεις. Η ουσιαστική πρόοδος στις συνομιλίες επήλθε όταν η Ελλάδα απέσυρε το βέτο που διατηρούσε, αφού πρώτα εξασφάλισε μια ειδική παρέκκλιση. Η Αθήνα ζήτησε και πέτυχε την εξαίρεση από την απαγόρευση μεταφοράς ρωσικού LNG προς τρίτες χώρες εκτός ΕΕ για συμβόλαια που είχαν υπογραφεί πριν από την έναρξη του πολέμου τον Φεβρουάριο του 2022.
Το αίτημα υποστηρίχθηκε από τη Dynagas, εταιρεία μεταφοράς LNG που ανήκει στον Έλληνα δισεκατομμυριούχο Γιώργο Προκοπίου. Η Dynagas και θυγατρική της έχουν ναυλώσει 11 πλοία, μεταξύ των οποίων επτά παγοθραυστικά ενισχυμένου τύπου για επιχειρήσεις στην Αρκτική, στη μεγαλύτερη εγκατάσταση φυσικού αερίου της Ρωσίας, το Yamal LNG.
Η Ελλάδα, η χώρα με τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο, αιφνιδίασε τα υπόλοιπα κράτη-μέλη ζητώντας αναθεώρηση της απαγόρευσης μεταφοράς ρωσικού LNG, η οποία είχε εγκριθεί ομόφωνα πέρυσι στο πλαίσιο προηγούμενου πακέτου κυρώσεων. Η ελληνική κυβέρνηση και η Dynagas υποστήριξαν ότι η απαγόρευση των μεταφορών θα έπληττε τη ναυτιλιακή βιομηχανία της Ευρώπης, θα κατέστρεφε θέσεις εργασίας, θα ενίσχυε ανταγωνιστές εκτός Ευρώπης και, τελικά, δεν θα αποδυνάμωνε τα οικονομικά μέσα με τα οποία η Μόσχα χρηματοδοτεί τον πόλεμο.
Άλλα κράτη-μέλη αντέδρασαν με έντονη δυσφορία στην αιφνίδια προσπάθεια επανεξέτασης ενός κειμένου που αποτελεί ήδη ευρωπαϊκό δίκαιο και εξέφρασαν φόβους ότι η αποδοχή του ελληνικού αιτήματος θα δημιουργούσε επικίνδυνο προηγούμενο. Ωστόσο, η Ελλάδα διατήρησε σταθερά το βέτο της έως ότου η πλειονότητα των κρατών-μελών συμφώνησε να εισαγάγει παρέκκλιση που επιτρέπει τη μεταφορά ρωσικού LNG προς πελάτες εκτός ΕΕ, εφόσον οι σχετικές συμβάσεις είχαν συναφθεί πριν από την έναρξη της ρωσικής εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022. Η συγκεκριμένη διάταξη θα επανεξετάζεται κάθε χρόνο, γεγονός που σημαίνει ότι η Αθήνα θα μπορεί να αξιοποιεί εκ νέου το δικαίωμα αρνησικυρίας (βέτο) προκειμένου να διασφαλίζει την παράτασή της.
«Πάγωμα» στο πλαφόν πετρελαίου και νέα στοχευμένα μέτρα
Στο πλαίσιο των νέων περιοριστικών μέτρων, η ΕΕ αποφάσισε να διατηρήσει το πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου στα 44 δολάρια ανά βαρέλι για τους επόμενους 12 μήνες, την ώρα που συνεχίζονται οι εχθροπραξίες ΗΠΑ – Ιράν. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, υπογράμμισε ότι το μονοετές «πάγωμα» κρίθηκε απαραίτητο ώστε να μην εκμεταλλεθεί τις διεθνείς αναταράξεις η πολεμική βιομηχανία της Μόσχας.
«Παγώνουμε για έναν χρόνο την προσαρμογή του πλαφόν στην τιμή του πετρελαίου, ώστε η ρωσική πολεμική μηχανή να μην επωφεληθεί από τις αναταράξεις της αγοράς», δήλωσε το πρωί της Πέμπτης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Επιπλέον, το πακέτο προσθέτει περισσότερα πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» στον κατάλογο των κυρώσεων. Περισσότερα από 600 τέτοια παλαιά πλοία έχουν ήδη αποκλειστεί από λιμάνια και υπηρεσίες της ΕΕ. Το πακέτο στοχεύει επίσης ρωσικές τράπεζες, πλατφόρμες συναλλαγών κρυπτονομισμάτων και πετρελαίου, διάφορα μέταλλα που χρησιμοποιούνται στο πεδίο της μάχης, καθώς και περισσότερα από 250 φυσικά πρόσωπα και εταιρείες που κατηγορούνται ότι στηρίζουν την εισβολή στην Ουκρανία, διαδίδουν φιλοπολεμική προπαγάνδα ή διευκολύνουν την παράκαμψη των κυρώσεων.
Η επίτευξη της τελικής συμφωνίας σήμανε το τέλος πολυήμερων και σκληρών διαβουλεύσεων, κατά τις οποίες αρκετές πρωτεύουσες διεκδίκησαν και πέτυχαν την αφαίρεση διατάξεων που έπλητταν τα εθνικά τους συμφέροντα. Ειδικότερα, η σχεδιαζόμενη απαγόρευση εισαγωγής ρωσικών αλιευμάτων, όπως ο βακαλάος και ο γάδος Αλάσκας, αποσύρθηκε μετά τις ενστάσεις της Πορτογαλίας και της Γερμανίας. Την ίδια στιγμή, η Βουλγαρία πέτυχε την διαγραφή του Πατριάρχη Κυρίλλου και του ιδρυτή της Lukoil, Βάγκιτ Αλεκπέροφ, από τον κατάλογο των κυρώσεων.
Τέλος, σημαντικές τροποποιήσεις υπέστη και η πρόταση για την απαγόρευση εισόδου Ρώσων στρατιωτικών στη Ζώνη Σένγκεν. Μετά τις σοβαρές επιφυλάξεις που εξέφρασαν Γαλλία και Ιταλία σχετικά με το τεράστιο διοικητικό βάρος και τις νομικές επιπλοκές για τις προξενικές τους αρχές, το μέτρο υποβαθμίστηκε σε μια απλή πολιτική δέσμευση για μελλοντική επεξεργασία ενός λειτουργικού πλαισίου εφαρμογής.