«Περισσότεροι από εκατό δήμοι μπορούν να αποκτήσουν εκ νέου την αυτονομία τους», τόνισε ο κ. Τσίπρας
Την πρότασή του για μια συνολική αναδιοργάνωση του κράτους και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με μεταφορά αρμοδιοτήτων, προσωπικού και πόρων από την κεντρική διοίκηση στις Περιφέρειες και στους δήμους, παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας.
Το σχέδιο, το οποίο ονόμασε «Σχέδιο Αριστοτέλης», περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, την επανασύσταση περισσότερων από εκατό δήμων που καταργήθηκαν με τον «Καλλικράτη», τη δημιουργία μητροπολιτικών δομών σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, την ενίσχυση της οικονομικής αυτονομίας της Αυτοδιοίκησης και την επαναφορά του δεύτερου γύρου στις αυτοδιοικητικές εκλογές.
Ο Αλέξης Τσίπρας συνέδεσε την πρόταση με τη γενικότερη πολιτική του θέση για μια «Νέα Μεταπολίτευση», υποστηρίζοντας ότι η κρίση εμπιστοσύνης δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με μια κυβερνητική αλλαγή.
«Η κοινωνία δεν ζητά σήμερα μια διαφορετική κυβέρνηση. Ζητά ένα διαφορετικό κράτος. Ζητά νέους θεσμούς. Ζητά μια νέα σχέση ανάμεσα στον πολίτη και την εξουσία», ανέφερε, παρουσιάζοντας το «Σχέδιο Αριστοτέλης» ως την πρώτη πράξη αυτής της αλλαγής.
«Δεν λέγεται αυτοδιοίκηση, λέγεται ετεροδιοίκηση»
Στο επίκεντρο της ομιλίας βρέθηκε ο συγκεντρωτικός χαρακτήρας του ελληνικού κράτους. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε, οι δήμοι και οι Περιφέρειες διαχειρίζονται μόλις το 6,5% των δημόσιων δαπανών, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται περίπου στο 34%.
«Σχεδόν τίποτα δεν αποφασίζεται εκεί που ζούμε. Κάποιοι, κάπου στο υδροκέφαλο κέντρο, αποφασίζουν για μας χωρίς εμάς. Αυτή η στρέβλωση έχει ένα όνομα. Δεν λέγεται αυτοδιοίκηση. Λέγεται ετεροδιοίκηση», σημείωσε.
Η πρόταση στηρίζεται σε τέσσερις βασικές αρχές: την εγγύτητα των αποφάσεων προς τον πολίτη, την επικουρικότητα, την αποτελεσματικότητα και τη δημοκρατική λογοδοσία. Κεντρική θέση αποτελεί επίσης η αρχή ότι όλοι οι πολίτες πρέπει να έχουν πρόσβαση στα ίδια δικαιώματα και στις ίδιες υπηρεσίες, ανεξάρτητα από τον τόπο κατοικίας τους.
Εκδήλωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) για την παρουσίαση της πρότασής της για το παρόν και το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τον Πρόεδρο της ΕΛ.Α.Σ Αλέξη Τσίπρα στον Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων
Eurokinissi
«Ο Έλληνας πολίτης δικαιούται τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υπηρεσίες σε όλη, ανεξαιρέτως, την επικράτεια. Στο Μαρούσι και στην Τήλο. Στο Κολωνάκι και στα Άγραφα», είπε ο Αλέξης Τσίπρας.
Κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων
Βασική διοικητική αλλαγή του σχεδίου είναι η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων. Οι αρμοδιότητές τους προβλέπεται να μεταφερθούν στις αιρετές Περιφέρειες, μαζί με το προσωπικό και τους αντίστοιχους πόρους.
Κατά τον Αλέξη Τσίπρα, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις λειτουργούν σήμερα ως ένας πρόσθετος γραφειοκρατικός κρίκος ανάμεσα στην κεντρική κυβέρνηση και την Αυτοδιοίκηση, προκαλώντας καθυστερήσεις σε ζητήματα όπως η οριοθέτηση ρεμάτων, οι κυκλοφοριακές ρυθμίσεις και οι διοικητικές εγκρίσεις.
Το κεντρικό κράτος θα μετατραπεί, σύμφωνα με την πρόταση, σε «κράτος-στρατηγείο», το οποίο θα θέτει τους εθνικούς στόχους, θα σχεδιάζει, θα συντονίζει και θα αξιολογεί, αφήνοντας την εφαρμογή των πολιτικών στις Περιφέρειες και στους δήμους.
Εκδήλωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) για την παρουσίαση της πρότασής της για το παρόν και το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τον Πρόεδρο της ΕΛ.Α.Σ Αλέξη Τσίπρα στον Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων
Eurokinissi
Παράλληλα, κάθε Περιφέρεια θα αποκτήσει το δικό της αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κράτος, με συγκεκριμένους στόχους, έργα, χρονοδιαγράμματα και μετρήσιμα αποτελέσματα.
«Επί δεκαετίες σχεδιάζαμε την Ελλάδα από πάνω προς τα κάτω. Σήμερα κάνουμε το αντίθετο. Σχεδιάζουμε την Ελλάδα από κάτω προς τα πάνω», ανέφερε.
Ενεργειακή κοινότητα σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα
Το σχέδιο προβλέπει τη συγκρότηση ενεργειακής κοινότητας σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα, με στόχο τον περιορισμό του ενεργειακού κόστους των δήμων, των σχολείων, των αντλιοστασίων, των κολυμβητηρίων και των Δημοτικών Επιχειρήσεων Ύδρευσης και Αποχέτευσης.
Για την εφαρμογή του μέτρου προτείνονται:
Η παροχή προτεραιότητας στο ηλεκτρικό δίκτυο για τις δημοτικές ενεργειακές κοινότητες.
Η δέσμευση ενεργειακού χώρου για τις ανάγκες της Αυτοδιοίκησης.
Η επαναφορά του net metering για τον ενεργειακό συμψηφισμό δήμων και ΔΕΥΑ.
Η κατά προτεραιότητα χρηματοδότηση μικρών ορεινών, νησιωτικών και ακριτικών δήμων.
Επανασύσταση περισσότερων από 100 δήμων
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στις συνενώσεις δήμων που πραγματοποιήθηκαν με τον «Καλλικράτη». Ο Αλέξης Τσίπρας αναγνώρισε ότι η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση δημιούργησε ισχυρότερους δήμους, υποστήριξε όμως ότι σε αρκετές περιπτώσεις προέκυψαν διοικητικά σχήματα χωρίς γεωγραφική, κοινωνική και λειτουργική συνοχή.
Ανέφερε ως παραδείγματα τους δήμους Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Κύμης-Αλιβερίου, Μετεώρων, Ωρωπού, Διονύσου και Μάνδρας-Ειδυλλίας.
Σύμφωνα με την πρόταση, περισσότεροι από εκατό δήμοι μπορούν να αποκτήσουν εκ νέου την αυτονομία τους. Το κριτήριο θα είναι η ιστορική ταυτότητα, η ιδιαίτερη πολιτιστική ή αρχιτεκτονική φυσιογνωμία και η ύπαρξη σημαντικού φυσικού ή περιβαλλοντικού κεφαλαίου.
«Διορθώνουμε τις βίαιες και αναγκαστικές συνενώσεις που αλλοίωσαν τη φυσική και ιστορική διοικητική διαίρεση της χώρας», σημείωσε.
Εκδήλωση της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛ.Α.Σ.) για την παρουσίαση της πρότασής της για το παρόν και το μέλλον της Τοπικής Αυτοδιοίκησης από τον Πρόεδρο της ΕΛ.Α.Σ Αλέξη Τσίπρα στον Σεράφειο του Δήμου Αθηναίων
Eurokinissi
Μητροπολιτική διακυβέρνηση σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη
Ένας ακόμη βασικός πυλώνας είναι η σταδιακή απόδοση κυβερνητικού χαρακτήρα σε μεγάλους δήμους και αστικά κέντρα.
Σε πρώτη φάση προβλέπεται η δημιουργία μητροπολιτικών συνδέσμων στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, ως ενισχυμένων δομών διαδημοτικής συνεργασίας.
Οι μητροπολιτικοί σύνδεσμοι θα έχουν αρμοδιότητες στους τομείς:
Χωροταξικού σχεδιασμού.
Μεταφορών και κινητικότητας.
Μεγάλων υποδομών.
Υδάτων και αντιπλημμυρικής προστασίας.
Περιβαλλοντικής και πολιτικής προστασίας.
Διαχείρισης κοινόχρηστων και παράκτιων χώρων.
Οι αρμοδιότητες αυτές δεν θα υποκαθιστούν τις καθημερινές λειτουργίες των επιμέρους δήμων, αλλά θα αφορούν ζητήματα που ξεπερνούν τα διοικητικά τους όρια και απαιτούν ενιαίο συντονισμό.
Τέσσερα χρηματοδοτικά εργαλεία
Ο Αλέξης Τσίπρας έθεσε ως προϋπόθεση για την αποκέντρωση την οικονομική αυτονομία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, οι δήμοι καλύπτουν με δικά τους έσοδα μόνο το 25% των δαπανών τους, ενώ 165 δήμοι καλύπτουν λιγότερο από το 20%. Η χρηματοδοτική απόκλιση υπολογίζεται σε περισσότερα από 1,3 δισ. ευρώ για το λειτουργικό κόστος και πάνω από 1,2 δισ. ευρώ για επενδύσεις και συντήρηση υποδομών.
Το σχέδιο προβλέπει ότι οι Κεντρικοί Αυτοτελείς Πόροι δεν θα μειώνονται, ενώ εξετάζεται η αύξησή τους και η θεσμοθέτησή τους ως σταθερού ποσοστού του ΑΕΠ.
Παράλληλα, προτείνονται τέσσερα βασικά χρηματοδοτικά εργαλεία:
Πρώτον, η απόδοση ολόκληρου του τέλους ανθεκτικότητας στους δήμους, με εκτιμώμενο έσοδο 582 εκατ. ευρώ.
Δεύτερον, η αύξηση των πόρων που διαθέτει το Πράσινο Ταμείο στους δήμους στο 6% των αποθεματικών του, από περίπου 2,7%.
Τρίτον, η κατεύθυνση του 40% των πόρων του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2028-2034 στην Τοπική και Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση. Από αυτά, τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ προβλέπεται να διατεθούν αποκλειστικά για έργα δήμων.
Τέταρτον, η δημιουργία νέου προγράμματος «Φιλόδημος», ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία, μέσω ετήσιας δέσμευσης 250 εκατ. ευρώ από το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης και μόχλευσης πόρων μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
«Δεκατρία δισεκατομμύρια ευρώ στους δήμους μέσα σε μία δημοτική θητεία. Κοντά στα δεκαπέντε δισεκατομμύρια κατοχυρωμένων πόρων συνολικά», ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας, προσθέτοντας: «Καμία αρμοδιότητα δεν μεταφέρεται στην Αυτοδιοίκηση χωρίς τους πόρους και το προσωπικό που τη συνοδεύουν. Καμία. Ποτέ. Για κανέναν λόγο».
Επαναφορά του δεύτερου γύρου
Στις πολιτικές προτάσεις περιλαμβάνεται και η κατάργηση του νέου συστήματος εκλογής δημάρχων και περιφερειαρχών χωρίς δεύτερο γύρο.
Ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε την κατάργηση του δεύτερου γύρου «εφεύρημα για να ενισχύσει την κομματοκρατία της Νέας Δημοκρατίας» και πρότεινε την εκλογή δημάρχου και περιφερειάρχη με ποσοστό 50%. Όταν αυτό δεν επιτυγχάνεται στον πρώτο γύρο, θα διεξάγεται δεύτερος γύρος ανάμεσα στους δύο πρώτους υποψηφίους.
Το σχέδιο προβλέπει ακόμη ενίσχυση των κοινοτήτων, συμμετοχικούς προϋπολογισμούς, τοπικά δημοψηφίσματα, δημόσιες διαβουλεύσεις και ξεχωριστή, θεσμοθετημένη ετήσια χρηματοδότηση για τις μικρές κοινότητες.
Οι αποφάσεις των τοπικών συνελεύσεων για έργα θα εγγράφονται δεσμευτικά στον δημοτικό προϋπολογισμό.
«Ό,τι αποφασίζει το χωριό στη συνέλευσή του, γράφεται στον προϋπολογισμό. Δεν είναι ευχή. Είναι εγγραφή», τόνισε.
Παρατηρητήριο Γεωγραφικής Ισότητας και ψηφιακή διαφάνεια
Το σχέδιο ολοκληρώνεται με τη δημιουργία Εθνικού Παρατηρητηρίου Γεωγραφικής Ισότητας, το οποίο θα αξιολογεί τις επιπτώσεις των δημόσιων πολιτικών ανά περιοχή.
Στην κατανομή των πόρων θα λαμβάνονται υπόψη η νησιωτικότητα, η ορεινότητα, το δημογραφικό πρόβλημα και οι ιδιαίτερες ανάγκες κάθε τόπου.
Παράλληλα, προβλέπεται η λειτουργία όλων των βαθμίδων της Αυτοδιοίκησης με ενιαία ψηφιακά συστήματα, ανοικτά δεδομένα και δυνατότητα παρακολούθησης από τους πολίτες της πορείας των έργων και της αξιοποίησης των δημόσιων πόρων.
«Η εμπιστοσύνη οικοδομείται με διαφάνεια. Η αποτελεσματικότητα με αξιολόγηση. Και η Δημοκρατία με λογοδοσία», ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας, παρουσιάζοντας το σχέδιο ως ένα νέο «κοινωνικό συμβόλαιο» ανάμεσα στο κράτος, την Αυτοδιοίκηση και τις τοπικές κοινωνίες.