To CNN φωτίζει το παρασκήνιο της απόφασης Τραμπ να παρατείνει την εκεχειρία με το Ιράν. Πώς συνδέεται με τον ρόλο του ανώτατου ηγέτη Μοτζταμπά Χαμενεΐ
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ συναντήθηκε με την ομάδα εθνικής ασφαλείας του το απόγευμα της Τρίτης στον Λευκό Οίκο, καλούμενος να λάβει μια σημαντική απόφαση: τι θα κάνει στη συνέχεια με το Ιράν. Η προθεσμία εκεχειρίας που είχε θέσει πλησίαζε στο τέλος της και το Air Force Two βρισκόταν στον αεροδιάδρομο της Βάσης Άντριους ενόψει της προγραμματισμένης αναχώρησης του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς στο Πακιστάν για τον επόμενο γύρο συνομιλιών. Αλλά η κυβέρνηση είχε να αντιμετωπίσει ένα αίνιγμα: την ουσιαστική σιωπή από τους Ιρανούς.
Τις προηγούμενες ημέρες, οι ΗΠΑ είχαν στείλει στο Ιράν μια λίστα με γενικά σημεία συμφωνίας στα οποία ήθελαν να συμφωνήσουν οι Ιρανοί πριν από τον επόμενο γύρο συνομιλιών. Ωστόσο, πέρασαν μέρες χωρίς οι ΗΠΑ να λάβουν απάντηση, γεγονός που εγείρει υποψίες για το πόσα θα μπορούσαν να πετύχουν ο Βανς και άλλοι που κατευθύνονταν στο Πακιστάν για τις προγραμματισμένες συνομιλίες πρόσωπο με πρόσωπο, σύμφωνα με αξιωματούχους με γνώση του θέματος.
Καθώς ο Τραμπ συναντήθηκε με τον Βανς, τον Υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον Πρόεδρο του Γενικού Επιτελείου Ενόπλων Δυνάμεων Νταν Κέιν και τον Διευθυντή της CIA Τζον Ράτκλιφ στον Λευκό Οίκο την Τρίτη, η κυβέρνηση δεν είχε ακόμη λάβει καμία απάντηση από τους Ιρανούς. Οι αξιωματούχοι είχαν παροτρύνει τον κορυφαίο διαμεσολαβητή από το Πακιστάν, Στρατάρχη Ασίμ Μουνίρ, να λάβει τουλάχιστον κάποιο είδος απάντησης πριν ο Βανς επιβιβαστεί στο Air Force Two.
Παρόλα αυτά, ώρες αργότερα, δεν υπήρχε καμία εξέλιξη. Στον Λευκό Οίκο, οι κορυφαίοι βοηθοί του Τραμπ πιστεύουν ότι ένας βασικός λόγος που δεν έλαβαν απάντηση ήταν οι ρωγμές εντός της νυν ιρανικής ηγεσίας, με την κατανόησή τους να βασίζεται εν μέρει σε μηνύματα από τους Πακιστανούς μεσάζοντες, σύμφωνα με τους τρεις αξιωματούχους. Η αίσθηση της κυβέρνησης είναι ότι οι Ιρανοί δεν έχουν συναίνεση για τη θέση τους ή για το πόσο θα ενδυναμώσουν τους διαπραγματευτές για τον εμπλουτισμό ουρανίου και το τρέχον απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου της χώρας – ένα σημαντικό σημείο τριβής στις ειρηνευτικές συνομιλίες.
Μέρος αυτού του παράγοντα που περιπλέκει την κατάσταση, πιστεύουν οι ΗΠΑ, είναι το κατά πόσον ο νέος Ανώτατος Ηγέτης Μοτζταμπά Χαμενεΐ δίνει στους υφισταμένους του σαφείς οδηγίες – ή αν απλώς πρέπει να μαντέψουν τι θέλει χωρίς συγκεκριμένες οδηγίες. Αμερικανοί αξιωματούχοι πιστεύουν ότι οι προσπάθειές του να παραμείνει κρυφός έχουν διαταράξει τις εσωτερικές συζητήσεις της ιρανικής κυβέρνησης. Παρά τα σημαντικά αυτά εμπόδια, ένας αξιωματούχος δήλωσε ότι εξακολουθεί να υπάρχει πιθανότητα να συναντηθούν σύντομα οι διαπραγματευτές των ΗΠΑ και του Ιράν. Αλλά το πότε και αν συμβεί αυτό δεν είναι καθόλου βέβαιο.
Αντί να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιθέσεις, ο πρόεδρος Τραμπ επέλεξε να παρατείνει την εκεχειρία δύο εβδομάδων με το Ιράν λίγο πριν λήξει. Αυτή τη φορά, δεν διευκρίνισε ημερομηνία λήξης. Ο Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τους ιρανούς κυβερνητικούς αξιωματούχους «σοβαρά διαλυμένους» σε μια απογευματινή ανάρτηση στο Truth Social, παρατείνοντας την εκεχειρία, παραμένει πρόθυμος για μια διπλωματική λύση στον πόλεμο, διατηρώντας επιφυλάξεις για την αναβίωση μιας αντιδημοφιλούς σύγκρουσης την οποία ισχυρίζεται ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη κερδίσει.
Ωστόσο, η κατάρρευση των διαπραγματεύσεων, προς το παρόν, υπογραμμίζει τις δυσκολίες που συνεχίζει να αντιμετωπίζει ο Τραμπ καθώς επιδιώκει μια συμφωνία που να ικανοποιεί τις πολυάριθμες απαιτήσεις του. Το Ιράν έχει επιμείνει δημόσια να άρει ο Τραμπ τον αποκλεισμό των πλοίων που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια στα Στενά του Ορμούζ προτού η Τεχεράνη ξεκινήσει νέο γύρο συνομιλιών. Ο Τραμπ έχει αντισταθεί στο αίτημα. «Δεν πρόκειται να ανοίξουμε τα Στενά μέχρι να καταλήξουμε σε τελική συμφωνία», δήλωσε στο CNBC το πρωί της Τρίτης.
Σε μια απογευματινή συνάντηση, ο Τραμπ και η υπόλοιπη ομάδα αποφάσισαν να παρατείνουν την εκεχειρία, η οποία, σύμφωνα με τους Πακιστανούς μεσολαβητές, θα έληγε σε λίγες ώρες, αν και ο Τραμπ είχε αφήσει να εννοηθεί ότι πίστευε ότι θα διαρκούσε μέχρι το βράδυ της Τετάρτης στην Ουάσινγκτον. Θεωρητικά, κάτι τέτοιο θα μπορούσε να δώσει στο Ιράν περισσότερο χρόνο να συνασπιστεί γύρω από μια ενιαία θέση με την έγκριση του Χαμενεΐ, αν και αξιωματούχοι δήλωσαν ότι υπήρχαν ελάχιστες εγγυήσεις.
Αξιωματούχοι δήλωσαν ότι ένα ταξίδι θα μπορούσε να οργανωθεί γρήγορα εάν λάβουν ενδείξεις ότι το Ιράν είναι έτοιμο να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Τεχεράνη κινδυνεύουν με μεγαλύτερες οικονομικές απώλειες όσο το Ορμούζ παραμένει ουσιαστικά κλειστό, γεγονός που οδηγεί ορισμένους αξιωματούχους στην περιοχή να ελπίζουν ότι και τα δύο μέρη έχουν κίνητρο να καταλήξουν σε λύση το συντομότερο δυνατό.
Πακιστανοί αξιωματούχοι, οι οποίοι έσπευσαν την Τρίτη να πείσουν το Ιράν να συμμετάσχει στις συνομιλίες, ενθάρρυναν ταυτόχρονα τον Τραμπ να παρατείνει την εκεχειρία. Καθώς πλησίαζε η λήξη της, ο Τραμπ ζήτησε να «παραταθεί η εκεχειρία μέχρι να υποβληθεί η πρότασή τους και να ολοκληρωθούν οι συζητήσεις, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο».
Οι Ιρανοί αξιωματούχοι φάνηκαν ασυγκίνητοι. «Η παράταση της εκεχειρίας από τον Τραμπ δεν σημαίνει τίποτα», δήλωσε ο Μαχντί Μοχαμάντι, σύμβουλος του προέδρου του ιρανικού κοινοβουλίου Γκαλίμπαφ, ο οποίος ηγήθηκε της ιρανικής διαπραγματευτικής αντιπροσωπείας. «Η ηττημένη πλευρά δεν μπορεί να υπαγορεύσει όρους. Η συνέχιση της πολιορκίας δεν διαφέρει από τον βομβαρδισμό και πρέπει να αντιμετωπιστεί με στρατιωτική απάντηση».
Η ανακοίνωση του Τραμπ ότι η εκεχειρία θα παρέμενε σε ισχύ ολοκλήρωσε μια ημέρα που επισκιάστηκε από αβεβαιότητα, η οποία ξεκίνησε με μια διακήρυξη του Τραμπ ότι «αναμένει να βομβαρδίσει» ξανά το Ιράν στο εγγύς μέλλον. Ωστόσο, χωρίς να έχει τεθεί νέα προθεσμία, οι σύμβουλοι του Τραμπ έχουν προειδοποιήσει κατ’ ιδίαν τον πρόεδρο ότι η άμβλυνση της πίεσης θα μπορούσε να επιτρέψει στο Ιράν να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις, σύμφωνα με πηγές που γνωρίζουν τις συζητήσεις.
Οι διαπραγματευτές ήλπιζαν σε ένα πλαίσιο συμφωνίας αυτή την εβδομάδα μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν. Αμερικανοί αξιωματούχοι θεωρούσαν ότι αυτό θα οδηγούσε στη συνέχεια σε πιο λεπτομερείς συνομιλίες τις επόμενες εβδομάδες σχετικά με τα λεπτότερα σημεία μιας συμφωνίας. Αυτή η προσέγγιση, ωστόσο, είχε τους επικριτές της, οι οποίοι προειδοποίησαν ότι το Ιράν θα μπορούσε να παρατείνει τις συζητήσεις ως παιχνίδι για να κερδίσει χρόνο, καθώς ανακαλύπτει ορισμένα από τα πυραυλικά του συστήματα που έχουν θαφτεί κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Ορισμένα κρίσιμα σημεία -συμπεριλαμβανομένης της μελλοντικής ικανότητας του Ιράν να εμπλουτίζει ουράνιο, του τι θα απογίνει το απόθεμά του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού και των κυρώσεων κατά της χώρας που θα αρθούν- παραμένουν ανεπίλυτα, σύμφωνα με άτομα που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Το πόσο ευέλικτη είναι η κάθε πλευρά στους όρους της θα καθορίσει τελικά εάν μπορεί να επιτευχθεί συμφωνία. Για τον Τραμπ, μια επιτακτική ανάγκη είναι να μην καταλήξει σε συμφωνία που θα μπορούσε να παρομοιαστεί με το Κοινό Ολοκληρωμένο Σχέδιο Δράσης της εποχής Ομπάμα, μια συμφωνία για τα πυρηνικά του Ιράν από την οποία ο Τραμπ αποσύρθηκε το 2018 και την οποία χλευάζει συνεχώς ως αδύναμη.
Τις τελευταίες ημέρες, ο Τραμπ έχει εκφράσει την άποψή του για την εξασφάλιση μιας ανώτερης συμφωνίας με βάση τις διαπραγματευτικές του ικανότητες, ισχυριζόμενος μάλιστα την Τρίτη ότι θα είχε «κερδίσει το Βιετνάμ πολύ γρήγορα» αν ήταν πρόεδρος τότε. «Αυτό που νομίζω είναι ότι θα καταλήξουμε σε μια πολύ καλή συμφωνία», επέμεινε. «Νομίζω ότι δεν έχουν άλλη επιλογή. Έχουμε καταστρέψει το ναυτικό τους, έχουμε καταστρέψει την αεροπορία τους, έχουμε καταστρέψει τους ηγέτες τους, ειλικρινά, κάτι που περιπλέκει τα πράγματα κατά κάποιον τρόπο».
Ώρες αργότερα, καθώς τιμούσε αθλητές κολεγίου, ο Τραμπ παρέμεινε ασυνήθιστα σιωπηλός για τον πόλεμο κατά τη διάρκεια των ομιλιών του, χαιρετώντας τους δημοσιογράφους που προσπαθούσαν να του κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τον πόλεμο πριν φύγει από την αίθουσα.
