Η στοχοποίηση μονάδων αφαλάτωσης εγκυμονεί τεράστιους κινδύνους για την ασφάλεια των υδάτων στον Περσικό Κόλπο, μία από τις πιο άνυδρες περιοχές του κόσμου
Το Μπαχρέιν κατηγόρησε χθες (8/3) το Ιράν ότι προκάλεσε ζημιά σε μία από τις μονάδες αφαλάτωσης νερού της χώρας, για πρώτη φορά κατά τη διάρκεια του πολέμου, σε ένα πλήγμα ιδιαίτερης βαρύτητας σε μία περιοχή που αντιμετωπίζει έντονα προβλήματα λειψυδρίας. Η επίθεση της Κυριακής σημειώθηκε μια ημέρα αφότου ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε ότι ένα εργοστάσιο αφαλάτωσης γλυκού νερού στο νησί Κεσμ στο νότιο Ιράν δέχτηκε επίθεση από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η παροχή νερού σε 30 χωριά έχει επηρεαστεί. Η επίθεση στις υποδομές του Ιράν είναι μια επικίνδυνη κίνηση με σοβαρές συνέπειες. Οι ΗΠΑ δημιούργησαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν», δήλωσε στην εκπομπή X το Σάββατο. Ενώ η Τεχεράνη δεν έχει ακόμη σχολιάσει την επίθεση στο Μπαχρέιν, έχουν προκύψει ερωτήματα σχετικά με την ευαλωτότητα των χωρών του Κόλπου, οι οποίες εξαρτώνται από μονάδες αφαλάτωσης για το μεγαλύτερο μέρος του εφοδιασμού τους με νερό.
Πόσο σημαντικές είναι οι μονάδες αφαλάτωσης νερού για την περιοχή του Κόλπου; Μπορεί να διασφαλιστεί η ασφάλεια των υδάτων στον Κόλπο εν μέσω της διεύρυνσης των στρατιωτικών στόχων ώστε να συμπεριληφθούν ενεργειακοί και άλλοι πολιτικοί χώροι;
Η περιοχή του Κόλπου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις μονάδες αφαλάτωσης για πόσιμο νερό, με τα ΗΑΕ να προμηθεύονται περίπου το 42% του νερού τους από τις μονάδες – ποσοστό που αυξάνεται σε περίπου 90% στο Κουβέιτ, σύμφωνα με την ανταποκρίτρια του Sky News, Sally Lockwood , η οποία βρίσκεται στο Ντουμπάι.
«Δεν είναι μόνο στρατιωτικοί στόχοι που δέχονται πλήγματα εδώ στον Κόλπο. Οι αστικές περιοχές έχουν επίσης δεχθεί πολλές απειλές και στοχοποιήσεις», είπε. «Yπήρξαν επεμβάσεις σε κατοικημένες περιοχές στο Ντουμπάι το Σαββατοκύριακο, καθώς και στο διεθνές αεροδρόμιο».
Τι είναι οι μονάδες αφαλάτωσης;
Μια μονάδα αφαλάτωσης μετατρέπει κυρίως το θαλασσινό νερό σε νερό κατάλληλο για πόση, καθώς και για άρδευση και βιομηχανική χρήση. Η διαδικασία αφαλάτωσης περιλαμβάνει την απομάκρυνση αλατιού, φυκιών και άλλων ρύπων από το θαλασσινό νερό χρησιμοποιώντας θερμική διεργασία ή τεχνολογίες που βασίζονται σε μεμβράνες.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, τα συστήματα αφαλάτωσης «θερμαίνουν το νερό έτσι ώστε να εξατμίζεται σε ατμό, αφήνοντας πίσω του ακαθαρσίες, και στη συνέχεια συμπυκνώνεται ξανά σε υγρό για ανθρώπινη χρήση».
Η αφαλάτωση με βάση τη μεμβράνη περιλαμβάνει «μια κατηγορία τεχνολογιών στις οποίες το αλμυρό νερό διέρχεται μέσα από ένα ημιπερατό υλικό που επιτρέπει τη διέλευση του νερού αλλά συγκρατεί διαλυμένα στερεά όπως τα άλατα». Η αντίστροφη όσμωση είναι η πιο δημοφιλής τεχνολογία μεμβρανών. Οι περισσότερες χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC) χρησιμοποιούν την αντίστροφη όσμωση, καθώς είναι μια ενεργειακά αποδοτική τεχνική.
Η φερόμενη στόχευση της πρώτης μονάδας αφαλάτωσης στον Κόλπο έχει προκαλέσει «μεγάλη ανησυχία» για «δύο λόγους». «Μία από αυτές είναι ότι τα έθνη του Κόλπου αντιστέκονται στην στρατιωτική εμπλοκή τους από φόβο κλιμάκωσης… θα μπορούσαν να γίνουν ακόμη μεγαλύτερος στόχος σε αυτόν τον πόλεμο από ό,τι είναι ήδη.»
«Αλλά επίσης, φυσικά, λόγω του φόβου επιθέσεων αντιποίνων εναντίον των μονάδων αφαλάτωσης, οι οποίες είναι πολλές», είπε ο Λόκγουντ. Το νερό είναι «εξαιρετικά σπάνιο» στην περιοχή και εάν οι εγχώριες υποδομές συνεχίσουν να δέχονται επιθέσεις, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε «πραγματικά προβλήματα» στα κράτη του Κόλπου, είπε.
Γιατί είναι σημαντικές οι μονάδες αφαλάτωσης για τον Κόλπο;
Το νερό είναι σπάνιο στην περιοχή του Κόλπου λόγω του ξηρού κλίματος και των ακανόνιστων βροχοπτώσεων. Οι χώρες του Κόλπου έχουν επίσης πολύ περιορισμένους φυσικούς πόρους γλυκού νερού. Τα υπόγεια ύδατα, μαζί με το αφαλατωμένο νερό, αντιπροσωπεύουν περίπου το 90% των κύριων υδάτινων πόρων της περιοχής, σύμφωνα με έκθεση του Κέντρου Έρευνας του Κόλπου του 2020.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, καθώς τα υπόγεια ύδατα έχουν επίσης αρχίσει να υποβαθμίζονται ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής, οι χώρες του Κόλπου έχουν αρχίσει να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στην ενεργοβόρα αφαλάτωση θαλασσινού νερού για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε νερό.
Περισσότερες από 400 μονάδες αφαλάτωσης βρίσκονται στις ακτές του Περσικού Κόλπου που εκτείνονται από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) έως το Κουβέιτ, παρέχοντας νερό σε μία από τις περιοχές με τη μεγαλύτερη έλλειψη νερού στον κόσμο.
Σύμφωνα με ερευνητική εργασία του 2023 που δημοσιεύθηκε από το Αραβικό Κέντρο της Ουάσινγκτον, τα κράτη μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC, Σαουδική Αραβία, ΗΑΕ, Κατάρ, Κουβέιτ, Μπαχρέιν) αντιπροσωπεύουν περίπου το 60% της παγκόσμιας δυναμικότητας αφαλάτωσης νερού, παράγοντας σχεδόν το 40% του συνολικού αφαλατωμένου νερού στον κόσμο.
Περίπου το 42% του πόσιμου νερού των ΗΑΕ προέρχεται από μονάδες αφαλάτωσης, ενώ το ποσοστό αυτό είναι 90% στο Κουβέιτ, 86% στο Ομάν και 70% στη Σαουδική Αραβία. Η Σαουδική Αραβία παράγει επίσης περισσότερο αφαλατωμένο νερό από οποιαδήποτε άλλη χώρα.
Η αφαλάτωση έχει επίσης διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, σύμφωνα με τον Naser Alsayed, περιβαλλοντικό ερευνητή που ειδικεύεται στα κράτη του Κόλπου. Σημείωσε ότι μετά την ανακάλυψη πετρελαίου στο τέλος της δεκαετίας του 1930, τα κράτη του Κόλπου είχαν πολύ περιορισμένους φυσικούς πόρους γλυκού νερού και δεν μπορούσαν να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις που δημιουργήθηκαν από την αύξηση του πληθυσμού και την επέκταση της οικονομικής δραστηριότητας.
«Επομένως, εισήχθησαν μονάδες αφαλάτωσης», δήλωσε στο Al Jazeera, προσθέτοντας ότι η σημασία του αφαλατωμένου νερού για την υποστήριξη της ανάπτυξης του Κόλπου συχνά παραβλέπεται. «Ως αποτέλεσμα, η στόχευση ή η διακοπή των εγκαταστάσεων αφαλάτωσης θα έθετε σε σημαντικό κίνδυνο μεγάλο μέρος της οικονομικής σταθερότητας και ανάπτυξης της περιοχής», είπε.
«Δεύτερον, η αφαλάτωση είναι η κύρια πηγή γλυκού νερού για τα περισσότερα κράτη του GCC, ιδίως για τις μικρότερες και χώρες με μεγάλη έλλειψη νερού, όπως το Μπαχρέιν, το Κουβέιτ και το Κατάρ. Επειδή αυτό το νερό χρησιμοποιείται κυρίως για ανθρώπινη κατανάλωση, η αφαλάτωση έχει ισχυρή ανθρωπιστική διάσταση και είναι απαραίτητη για τη διατήρηση της καθημερινής ζωής στην περιοχή, καθιστώντας οποιαδήποτε διαταραχή σε αυτές τις εγκαταστάσεις ιδιαίτερα σημαντική για τον πληθυσμό», πρόσθεσε.
Ποιες είναι οι πιθανές επιπτώσεις μίας επίθεσης;
Η μεγάλη εξάρτηση του Κόλπου από μονάδες αφαλάτωσης τον έχει καταστήσει ευάλωτο σε περιόδους συγκρούσεων. Κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Κόλπου το 1990-1991, οι ιρακινές δυνάμεις κατέστρεψαν σκόπιμα το μεγαλύτερο μέρος της ικανότητας αφαλάτωσης του Κουβέιτ και η ζημιά στην παροχή νερού ήταν σοβαρή. Η Ράχα Χακιμνταβάρ, υδρολόγος, δήλωσε στο Al Jazeera ότι μακροπρόθεσμα, η επίθεση σε αυτές τις μονάδες μπορεί επίσης να επηρεάσει την εγχώρια παραγωγή τροφίμων, η οποία χρησιμοποιεί κυρίως υπόγεια ύδατα.
Μια έκθεση της CIA του 2010 (PDF) προειδοποίησε επίσης ότι ενώ «η εθνική εξάρτηση από το αφαλατωμένο νερό ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των χωρών του Περσικού Κόλπου, η διακοπή των εγκαταστάσεων αφαλάτωσης στις περισσότερες αραβικές χώρες θα μπορούσε να έχει περισσότερες συνέπειες από την απώλεια οποιασδήποτε βιομηχανίας ή εμπορεύματος».
Για τη Σαουδική Αραβία, η οποία εξαρτάται λιγότερο από την αφαλάτωση και έχει σημαντικό γεωγραφικό χώρο, οι εγκαταστάσεις στην Ερυθρά Θάλασσα παρέχουν ανθεκτικότητα. Τα ΗΑΕ έχουν 45 ημέρες αποθήκευσης νερού ευθυγραμμισμένα με τη στρατηγική τους για την ασφάλεια των υδάτων για το 2036, επομένως υπάρχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για τη διαχείριση πιθανών διαταραχών, λένε οι αναλυτές.
Η πιο σημαντική επίπτωση είναι ψυχολογική. Το νερό είναι απαραίτητο για την ανθρώπινη ζωή και η αντίληψη του κινδύνου μπορεί να προκαλέσει φόβο και πανικό, κάτι που είναι ιδιαίτερα δύσκολο στο τρέχον περιβάλλον στην περιοχή, όπου οι αρχές εργάζονται για να διατηρήσουν την ηρεμία, καταλήγουν οι ειδικοί.
Πηγή
