Το προσχέδιο του μνημονίου συναντίληψης, το οποίο διαμορφώθηκε μετά από σχεδόν τρεις μήνες εντατικών διαβουλεύσεων, περιλαμβάνει τρεις βασικούς πυλώνες με στόχο την άμεση αποκλιμάκωση της κρίσης
Κλίμα διεθνούς αναμονής και έντονων εσωτερικών πολιτικών κραδασμών τόσο στο Ιράν όσο και στο Ισραήλ, επικρατεί τις τελευταίες ώρες, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν, με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν και του Κατάρ, αναμένεται να πραγματοποιήσουν μια κρίσιμη τηλεδιάσκεψη σήμερα Κυριακή.
Στόχος της ψηφιακής αυτής συνάντησης είναι η ηλεκτρονική υπογραφή ενός μνημονίου συναντίληψης.
Το προσχέδιο του μνημονίου συναντίληψης, το οποίο διαμορφώθηκε μετά από σχεδόν τρεις μήνες εντατικών διαβουλεύσεων, περιλαμβάνει τρεις βασικούς πυλώνες με στόχο την άμεση αποκλιμάκωση της κρίσης:
- Παράταση της εκεχειρίας: Προβλέπεται η ανανέωση της κατάπαυσης του πυρός στην περιοχή για επιπλέον 60 ημέρες, ώστε να διασφαλιστεί το απαραίτητο χρονικό παράθυρο για τις επόμενες διπλωματικές κινήσεις.
- Άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ: Η συμφωνία ορίζει την άμεση επανέναρξη της ελεύθερης ναυσιπλοΐας για όλους στο στρατηγικό αυτό πέρασμα, γεγονός που αναμένεται να σταθεροποιήσει άμεσα τις διεθνείς ενεργειακές αγορές.
- Έναρξη πυρηνικών διαπραγματεύσεων: Εκκινούν επίσημες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Στο πλαίσιο αυτό, ο Ντόναλντ Τραμπ έχει ξεκαθαρίσει ότι επιδίωξη των ΗΠΑ είναι η πλήρης εξουδετέρωση και καταστροφή των σχάσιμων υλικών που βρίσκονται βαθιά κάτω από τις ορεινές υποδομές του Ιράν.
- Χρονοδιάγραμμα επόμενων βημάτων: Αμέσως μετά την ηλεκτρονική υπογραφή της συμφωνίας, η οποία επισπεύδεται ψηφιακά για logistical λόγους, είναι προγραμματισμένο να ξεκινήσουν συνομιλίες τεχνικού επιπέδου μέσα στην επόμενη εβδομάδα.
Ο πακιστανός πρωθυπουργός Σεχμπάζ Σαρίφ επιβεβαίωσε μέσω της πλατφόρμας Χ ότι η διαδικασία βρίσκεται στην τελική της ευθεία, με το υπουργείο Εξωτερικών της χώρας του να οριστικοποιεί την τελετή για την Κυριακή. Την ίδια ώρα, ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στο Truth Social, εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη βελτίωση των διμερών σχέσεων, σπεύδοντας ωστόσο να προειδοποιήσει με εκ νέου χρήση στρατιωτικής βίας αν το μνημόνιο συναντίληψης δεν εφαρμοστεί ομαλά.
Στο παρασκήνιο, η επιλογή της εικονικής υπογραφής υπαγορεύτηκε από καθαρά λογιστικούς λόγους, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, επικεφαλής της αμερικανικής διαπραγματευτικής ομάδας, έπρεπε να επιστρέψει έγκαιρα στην Ουάσινγκτον προτού ο πρόεδρος αναχωρήσει τη Δευτέρα για τη σύνοδο της G7 στη Γαλλία.
Έκτακτο συμβούλιο ασφαλείας στο Ισραήλ και πυρά από την αντιπολίτευση
Η είδηση της επικείμενης υπογραφής προκάλεσε άμεση και σφοδρή αντίδραση στο Τελ Αβίβ, με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου να συγκαλεί εκτάκτως το συμβούλιο ασφαλείας για το βράδυ της Κυριακής. Κορυφαίοι ισραηλινοί αξιωματούχοι, σύμφωνα με πληροφορίες του Channel 12, διαμήνυσαν ότι οι όροι που αποδέχθηκε η Ουάσινγκτον ικανοποιούν βασικές απαιτήσεις της Τεχεράνης και θέτουν σε άμεσο κίνδυνο τα συμφέροντα ασφαλείας του Ισραήλ. Κι όμως, το εσωτερικό μέτωπο παραμένει εξαιρετικά τεταμένο, καθώς ο ηγέτης της αντιπολίτευσης Γιαΐρ Λαπίντ εξαπέλυσε μετωπική επίθεση στον Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντας τη συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν ως μια πλήρη αποτυχία που μετατρέπει τη χώρα σε προτεκτοράτο. Σύμφωνα με τον Λαπίντ, με το συγκεκριμένο μνημόνιο συναντίληψης δεν επιτυγχάνεται κανένας ισραηλινός πολεμικός στόχος, αφού το ιρανικό καθεστώς επιβιώνει, διατηρεί το πυραυλικό του πρόγραμμα και αποκτά τη δυνατότητα να αναβιώσει τις πυρηνικές του φιλοδοξίες στο μέλλον.
Οργή των σκληροπυρηνικών στην Τεχεράνη και διπλωματικές διαψεύσεις
Ανάλογες αναταράξεις καταγράφονται και στο εσωτερικό του Ιράν, όπου η πιθανότητα συμβιβασμού έχει εξοργίσει τους συντηρητικούς κύκλους του καθεστώτος. Το πρακτορείο ειδήσεων Fars μετέδωσε βίντεο από την ιερή πόλη Μασχάντ, όπου δεκάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν έξω από κτίριο του υπουργείου Εξωτερικών φωνάζοντας συνθήματα κατά του υπουργού Αμπάς Αραχτσί και ζητώντας την παραίτησή του με την κατηγορία της προδοσίας. Οι σκληροπυρηνικοί αντιτίθενται σθεναρά σε οποιαδήποτε παραχώρηση, ειδικά όσον αφορά τον έλεγχο των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ, τα οποία τελούν υπό de facto αποκλεισμό από την Τεχεράνη. Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επιχείρησε να χαμηλώσει τους τόνους, διαψεύδοντας ότι η υπογραφή θα γίνει οπωσδήποτε την Κυριακή, αν και εξέφρασε την αισιοδοξία ότι η οριστική συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν θα επιτευχθεί μέσα στις προσεχείς ημέρες.
Το βλέμμα στη σύνοδο της G7 και την επόμενη μέρα
Το διπλωματικό θρίλερ αναμένεται να μεταφερθεί την Τρίτη στη Γαλλία, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής της G7, όπου ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προγραμματίσει συναντήσεις με τους ηγέτες της Αιγύπτου, του Κατάρ και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων. Όπως ανακοινώθηκε από αμερικανούς αξιωματούχους, οι συζητήσεις θα επικεντρωθούν στις νέες ευκαιρίες σταθερότητας που διανοίγονται στη Μέση Ανατολή μετά τον τερματισμό του πολέμου. Παράλληλα, στην ατζέντα βρίσκεται και η συγκρότηση του διεθνούς συνασπισμού που προωθούν η Βρετανία και η Γαλλία με σκοπό την εκκαθάριση των Στενών του Ορμούζ από θαλάσσιες νάρκες. Από τις συναντήσεις αυτές θα απουσιάζει ο ισραηλινός πρωθυπουργός, όπως και ο διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος δεν θα παραστεί λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στο πρόγραμμά του.