Η εκεχειρία του Λιβάνου με το Ισραήλ, που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ τον Απρίλιο, αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον, σχολιάζουν οι New York Times
Η προκαταρκτική συμφωνία μεταξύ του Ιράν και των ΗΠΑ είχε μόλις τεθεί σε ισχύ, όταν την Παρασκευή η κατάσταση παραλίγο να εκτροχιαστεί. Και, για δεύτερη φορά τις τελευταίες εβδομάδες, το ζήτημα που απειλούσε να εκτροχιάσει την συμφωνία ήταν ο Λίβανος. Η σύγκρουση στον Λίβανο, που κάποτε θεωρούνταν δευτερεύον μέτωπο στον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν, έχει καταστεί πλέον ένα από τα κύρια εμπόδια για τον τερματισμό των εχθροπραξιών, σύμφωνα με ανάλυση των New York Times.
Οι συγκρούσεις μεταξύ του Ισραήλ και της Χεζμπολάχ κλιμακώθηκαν ιδιαίτερα την Παρασκευή, με αποτέλεσμα να ακυρωθεί ο νέος γύρος συνομιλιών μεταξύ αξιωματούχων της Τεχεράνης και της Ουάσιγκτον στην Ελβετία. Αν και καμία από τις δύο πλευρές δεν εξήγησαν γιατί ακυρώθηκαν οι συνομιλίες, τρεις αξιωματούχοι που μίλησαν στους New York Times ανέφεραν ότι το Ιράν αποσύρθηκε λόγω των ισραηλινών επιθέσεων στο Λίβανο.
«Η νέα ηγεσία του Ιράν θεωρεί τον Λίβανο αναπόσπαστο μέρος της δικής της εθνικής ασφάλειας, καθώς οι προηγούμενες ισραηλινές επιθέσεις εναντίον της Χεζμπολάχ το 2024 άνοιξαν τον δρόμο για μια άμεση σύγκρουση με το Ιράν», δήλωσε ο Μοχανάντ Χάτζε Αλί, ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Κάρνεγκι για τη Μέση Ανατολή στη Βηρυτό. «Για το Ιράν, ο τελικός στόχος είναι η αποχώρηση του Ισραήλ από τον Λίβανο».
Αυτή ήταν η δεύτερη φορά που ακυρώθηκαν οι συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν, λόγω της σύγκρουσης στο Ισραήλ. Νωρίτερα αυτό το μήνα, οι ισραηλινές επιθέσεις στα προάστια της Βηρυτού, ώθησαν το Ιράν να εκτοξεύσει πυραύλους προς το Ισραήλ, το οποίο ανταποκρίθηκε με επιθέσεις σε ολόκληρο το Ιράν.
Η διακοπή των συνομιλιών σημειώθηκε λίγες ημέρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ιράν υπέγραψαν μια προκαταρκτική συμφωνία για τον τερματισμό του δικού τους πολέμου, η οποία προβλέπει «την άμεση και μόνιμη παύση των στρατιωτικών επιχειρήσεων» στο Λίβανο και δεσμεύεται να διαφυλάξει την «εδαφική ακεραιότητα και κυριαρχία» της χώρας.
Η συμπερίληψη του Λιβάνου στη συμφωνία θεωρήθηκε διπλωματική νίκη για το Ιράν, το οποίο εδώ και καιρό επιμένει ότι οποιαδήποτε συμφωνία πρέπει να περιλαμβάνει τον Λίβανο, όπου ενεργεί ο σύμμαχος του, η Χεζμπολάχ, ο οποίος επιτέθηκε στο Ισραήλ τον Μάρτιο σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την Τεχεράνη. Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, ο οποίος δεν συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις, είχε αντιταχθεί σθεναρά σε αυτούς τους όρους και δεσμεύτηκε να συνεχίσει τη στρατιωτική εκστρατεία εναντίον της Χεζμπολάχ.
Την Παρασκευή, ο πρέσβης του Ισραήλ στις Ηνωμένες Πολιτείες, Γιεχίελ Λάιτερ, δήλωσε ότι το Ισραήλ είχε δεσμευτεί για άμεση κατάπαυση του πυρός και είχε «σταματήσει όλες τις επιθετικές επιχειρήσεις» στο Λίβανο. Ωστόσο, ανέφερε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις εξακολουθούν να επιχειρούν στο νότιο Λίβανο «για να απαλλάξουν την περιοχή από τη Χεζμπολάχ και να διαλύσουν την τρομοκρατική της υποδομή», προσθέτοντας: «Θα παραμείνουμε εκεί έως ότου ολοκληρωθεί η αποστολή αυτή».
Οι όροι της συμφωνίας ΗΠΑ – Ιράν έχουν δημιουργήσει ερωτήματα
Οι όροι της συμφωνίας μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν, ωστόσο, έχουν δημιουργήσει πολλά ερωτήματα
Η συμφωνία φέρεται να επεκτείνει τις δεσμεύσεις της στους συμμάχους της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, αλλά ούτε το Ισραήλ ούτε η Χεζμπολάχ υπέγραψαν το μνημόνιο, και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν εξηγήσεις για το πώς θα συμμορφωθεί η κάθε πλευρά. Επίσης, δεν επιλύει δύο βασικά ζητήματα που βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης: αν το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τον νότιο Λίβανο και αν η Χεζμπολάχ θα παραδώσει τα όπλα της.
Η Ουάσιγκτον και το Ισραήλ είχαν επιδιώξει να κρατήσουν τις δύο συγκρούσεις ξεχωριστές, ενώ η Τεχεράνη έκανε την ισραηλινή εκστρατεία στο Λίβανο σημείο πίεσης στις διαπραγματεύσεις.
Αυτή η στρατηγική προκάλεσε αυξανόμενη ανησυχία στον Τραμπ ότι οι επίμονες ισραηλινές επιθέσεις θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη συμφωνία. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει εκφράσει πιο ανοιχτά την απογοήτευσή του απέναντι στον Νετανιάχου και τον πίεσε να περιορίσει τις στρατιωτικές τους επιχειρήσεις.
Από την ανακοίνωση της συμφωνίας, το Ισραήλ έχει σταματήσει να εκδίδει σχεδόν καθημερινές προειδοποιήσεις εκκένωσης για πόλεις και χωριά σε ολόκληρο το νότιο Λίβανο. Αν και οι ισραηλινές επιθέσεις συνεχίστηκαν, η κλίμακα και ο ρυθμός τους μειώθηκαν σημαντικά μέχρι την Παρασκευή.
Η Χεζμπολάχ δήλωσε ότι έστησε ενέδρα σε ισραηλινά στρατεύματα που προωθούνταν σε μια πλαγιά με θέα στη Ναμπατίε, τη μεγάλη πόλη του νότιου Λιβάνου, σε μάχες που στοίχισαν τη ζωή σε τέσσερις Ισραηλινούς στρατιώτες, σύμφωνα με το στρατό. Το Ισραήλ ανταπέδωσε με περισσότερες από 150 επιθέσεις σε ολόκληρο το νότιο και ανατολικό Λίβανο, σκοτώνοντας τουλάχιστον 47 άτομα, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας του Λιβάνου.
Ο Ασάφ Όριον, συνταξιούχος Ισραηλινός ταξίαρχος και ερευνητής στο Ινστιτούτο της Ουάσινγκτον για την Πολιτική της Εγγύς Ανατολής, δήλωσε ότι, αν και το Ιράν «κατάφερε να συνδέσει τα δύο μέτωπα και να αξιοποιήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις με τον Τραμπ για να περιορίσει τις επιθέσεις του Ισραήλ», είναι ακόμα «πολύ νωρίς για να κρίνουμε» αν αυτή η στάση θα διατηρηθεί — και, αν ναι, για πόσο καιρό.
Ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον
Η εκεχειρία του Λιβάνου με το Ισραήλ, που επιτεύχθηκε με τη μεσολάβηση της κυβέρνησης Τραμπ τον Απρίλιο, αποτελεί ένα προειδοποιητικό σημάδι για το μέλλον, σχολιάζουν οι New York Times. Απαγόρευε στο Ισραήλ να διεξάγει επιθετικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα το δικαίωμα της χώρας να λαμβάνει «όλα τα απαραίτητα μέτρα αυτοάμυνας».
Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση, το Ισραήλ επικαλέστηκε αυτή την ευρεία διακριτική ευχέρεια για να συνεχίσει τις επιθέσεις. Τις εβδομάδες που ακολούθησαν, το Ισραήλ επέκτεινε επίσης την χερσαία εισβολή του παρά την κατάπαυση του πυρός. Όπως και με την συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν που ανακοινώθηκε την Κυριακή, η Χεζμπολάχ δεν ήταν μέρος αυτής.
Ο επόμενος γύρος συνομιλιών μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου με στόχο μια πιο σταθερή λύση στο Λίβανο θα πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα στην Ουάσινγκτον, όπως ανακοίνωσε το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ την Παρασκευή, αφότου ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο συνομίλησε με τον πρόεδρο του Λιβάνου, Τζόζεφ Αούν.
Αν και δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό το Ιράν ασκεί άμεσο έλεγχο επί της Χεζμπολάχ, αναλυτές υποστηρίζουν ότι η Τεχεράνη ασκεί πολύ ισχυρότερη επιρροή στην οργάνωση από τότε που ο πρώην ηγέτης της, Χασάν Νασράλα, σκοτώθηκε σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές το 2024.
Αφού η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός αργότερα εκείνο το έτος, η Χεζμπολάχ απέφυγε να ανταποδώσει τα πυρά, παρά τις σχεδόν καθημερινές ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές, έως ότου ξεκίνησε ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν στα τέλη Φεβρουαρίου.
Η Λίνα Χατίμπ, συνεργάτιδα ερευνήτρια στο Chatham House του Λονδίνου, δήλωσε ότι η συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν «ενδέχεται να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για αποκλιμάκωση» στο Λίβανο, αλλά δεν θα αντιμετωπίσει τα βασικά ζητήματα, όπως την αποχώρηση του Ισραήλ και το μέλλον του οπλοστασίου της Χεζμπολάχ.
Οι ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν σταθμευμένες σε ένα ευρύ τμήμα του νότιου Λιβάνου, η μεγαλύτερη κατοχή της χώρας εδώ και περισσότερες από δύο δεκαετίες. Οι ισραηλινές επιθέσεις έχουν καταστρέψει παραμεθόριες πόλεις και έχουν αναγκάσει περισσότερους από ένα εκατομμύριο ανθρώπους να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.
Το Ισραήλ έχει δηλώσει ότι δεν αισθάνεται δεσμευμένο από οποιαδήποτε συμφωνία σχετικά με τον Λίβανο που προέκυψαν από τις συνομιλίες ΗΠΑ-Ιράν, ενώ Ισραηλινοί ηγέτες έχουν δηλώσει τις τελευταίες ημέρες ότι δεν προτίθενται να αποσυρθούν από τη χώρα. Αυτή η στάση θέτει σε άμεση δοκιμασία την υπόσχεση της συμφωνίας για τη διαφύλαξη της εδαφικής ακεραιότητας του Λιβάνου.
Το οπλοστάσιο της Χεζμπολάχ βρίσκεται στην ίδια μοίρα. Το Ισραήλ έχει απαιτήσει την αποστρατιωτικοποίηση της οργάνωσης προτού εξετάσει το ενδεχόμενο αποχώρησης. Η Χεζμπολάχ επικαλείται την κατοχή ως απόδειξη ότι το οπλοστάσιό της εξακολουθεί να είναι απαραίτητο. Η κυβέρνηση του Λιβάνου έχει δεσμευτεί να θέσει όλα τα όπλα της Χεζμπολάχ υπό κρατικό έλεγχο, αλλά διαθέτει ελάχιστη δυνατότητα να εξασφαλίσει οποιοδήποτε από τα δύο αποτελέσματα.
«Είναι απίθανο η σύγκρουση στο Λίβανο να επιλυθεί σύντομα», τόνισε η Χατίμπ.