Ο Μιχάλης Καρποδίνης μιλά στο Newsbomb για τον 1ο Πανελλήνιο Διαγωνισμό Αλιείας Λαγοκέφαλου, την άτυπη χαρτογράφηση της εξάπλωσής του και γιατί το θεωρεί εθνικό περιβαλλοντικό ζήτημα.
Στις θάλασσες της Ρόδου, οι ψαράδες διαπιστώνουν ότι τα παραδοσιακά ψάρια εξαφανίζονται και τη θέση τους παίρνει ένα επικίνδυνο εισβολικό είδος: ο λαγοκέφαλος.
«Κάτι αντίστοιχο δεν έχει ξαναγίνει», τονίζει ο αλιέας Μιχάλης Καρποδίνης, ο άνθρωπος πίσω από τον 1ο Πανελλήνιο Ανοιχτό Διαγωνισμό Αλιείας Λαγοκέφαλου, μιλώντας στο Newsbomb. «Ο λόγος που το ξεκινήσαμε ήταν η παρατήρηση που είχαμε ότι δεν υπάρχουν πια ψάρια στην περιοχή μας, τη Ρόδο. Έχουν ελαττωθεί σε τεράστιο βαθμό, είναι πολύ δύσκολο να βρούμε ψάρια. Κάνουμε ολόκληρα ταξίδια, αναγκαζόμαστε να πηγαίνουμε σε διπλανά χωριά… και περιμένουμε ότι το πρόβλημα θα επεκταθεί», λέει.
Ο λαγοκέφαλος, είδος που έχει έρθει στη Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, θεωρείται σήμερα μία από τις μεγαλύτερες απειλές για τα ιχθυαποθέματα και την παράκτια αλιεία. Είναι ένα άκρως τοξικό ψάρι, ακατάλληλο για κατανάλωση, που προκαλεί τεράστιες ζημιές στα εργαλεία – δίχτυα, παράμαλλα, αγκίστρια – εκτοξεύοντας το κόστος κάθε εξόδου στη θάλασσα. «Κάνει τρομερή ζημιά στα ιχθυαποθέματα. Στη Ρόδο έχουμε να δούμε χρόνια χταπόδι – είναι και η βασική του τροφή. Τρώει πολλά οστρακά και οτιδήποτε κυκλοφορεί, το τρώει», περιγράφει ο κ. Καρποδίνης. «Μαζί με τα λεοντόψαρα τρώει τον γόνο, τα αυγά. Πλέον περνάμε σε δεύτερη μορφή: έχει αλλάξει η συμπεριφορά του, έχει γίνει επιθετικό ψάρι. Τα στατιστικά έρχονται μετά – πρώτα βλέπουμε εμείς την πραγματικότητα και τα στατιστικά βγαίνουν από εμάς», προσθέτει.
Ο Μιχάλης Καρποδίνης δεν μιλά θεωρητικά. «Έχω γνωστούς που τους έχουν επιτεθεί – και σε εμένα τον ίδιο. Τα χτυπούσα με τη σκούπα στα ρηχά και επέστρεφαν. Απίστευτο, δεν έχω ξαναδεί κάτι τέτοιο – έκαναν μια σβούρα και επέστρεφαν. Αν έμενα στη θάλασσα, θα με δάγκωναν σίγουρα», αφηγείται. «Έχει τρομερά σαγόνια, τα δόντια είναι εξοπλισμένα να σπάει οστρακά. Το πρόβλημα θα μεταφερθεί. Αυτό που βλέπουμε τώρα στη Ρόδο και σε κάποια άλλα νησιά θα το δουν κι αλλού, αν δεν γίνει κάτι οργανωμένα», προειδοποιεί.
Ο 1ος Πανελλήνιος Διαγωνισμός Αλιείας Λαγοκέφαλου, που διαρκεί έως τις 30 Αυγούστου, δεν είναι απλώς μια πρωτότυπη «μάχη» με το ψάρι, αλλά ένα εργαλείο συλλογής δεδομένων.
«Ο λόγος που το κάνουμε είναι και για άτυπη χαρτογράφηση, για να εντοπίσουμε τα κύρια μέρη των λαγοκέφαλων», εξηγεί ο κ. Καρποδίνης. «Αυτό που κάνω εγώ είναι να αναδείξουμε το πρόβλημα, άτυπη χαρτογράφηση, ότι υπάρχουν πολλά – όπως και στη Χίο, τη Θάσο – που αυτό δεν έχει ακουστεί. Προσπαθώ με τις αναρτήσεις αυτές που θα γίνουν να γίνει χαρτογράφηση», λέει, υπογραμμίζοντας ότι ψαράδες από διαφορετικές περιοχές της χώρας στέλνουν ήδη φωτογραφίες και στοιχεία. Οι συμμετέχοντες ανεβάζουν τις συμμετοχές τους κάθε εβδομάδα και μέχρι τις 30 Αυγούστου θα υπάρχουν δώρα για τους διαγωνιζόμενους, ώστε να διατηρηθεί ζωντανό το ενδιαφέρον. «Προσπαθούμε να κινησουμε το ενδιαφέρον», σημειώνει.
Ο Μιχάλης Καρποδίνης δεν μένει μόνο στον διαγωνισμό. «Ετοιμάζω εφαρμογή, που θα μπαίνει ο άλλος μέσα και θα καταχωρεί δεδομένα. Και μελλοντικά θα είναι ανοιχτή για το κοινό να το δηλώνει. Περισσότερο η καταγραφή είναι ο σκοπός του διαγωνισμού», αποκαλύπτει. Ο στόχος είναι να δημιουργηθεί ένα ζωντανό «χαρτί» για την εξάπλωση του λαγοκέφαλου, που θα μπορεί να αξιοποιηθεί και από τις αρχές και από τους επιστήμονες. «Πρώτα βλέπουμε εμείς την πραγματικότητα και μετά έρχονται τα νούμερα. Αν οργανώσουμε αυτή την πραγματικότητα σε δεδομένα, κανείς δεν θα μπορεί να πει ότι δεν γνώριζε», σημειώνει χαρακτηριστικά.
Ο Ροδίτης αλιέας είναι σαφής για το διακύβευμα. «Πρέπει να αντιμετωπιστεί σαν εθνικό περιβαλλοντικό ζήτημα», λέει με έμφαση. «Δεν είναι απλά ένα ψάρι που μας χαλάει τη δουλειά. Είναι ένα φαινόμενο που αλλάζει τη βιοποικιλότητα, χτυπάει τον γόνο, εξαφανίζει είδη που ξέραμε μια ζωή». Ο ίδιος αναγνωρίζει ότι ο απλός διαγωνισμός, με καλάμια και παραγάδια, δεν αρκεί για να καθαριστεί η θάλασσα από τους λαγοκέφαλους. «Για να καθαριστεί η θάλασσα από αυτό θέλει άλλες τεχνικές κι όχι το καλάμι απλά, ώστε να μειωθεί ο πληθυσμός τους. Υπάρχουν άλλες μέθοδοι που θα είχαν αποτέλεσμα», σχολιάζει, δείχνοντας προς την κατεύθυνση πιο ολοκληρωμένων πολιτικών διαχείρισης.
Μέχρι να υπάρξουν τέτοιες πολιτικές, ο Καρποδίνης θεωρεί κρίσιμο να μπουν «φρένα» στην ανεξέλεγκτη αναπαραγωγή του λαγοκέφαλου. «Το καλύτερο είναι να σταματήσουμε την ανάκαμψή τους μέχρι να εμφανιστούν οι φυσικοί τους εχθροί: η χελώνα, η ζαργάνα, τα θράψαλα, κάποιο είδος δελφινιού και καρχαριοειδή, που έχουν καταγραφεί – ο προσκυνητής, έχουν βρεθεί στο στομάχι του», επισημαίνει. Ωστόσο, μέχρι αυτά τα ισορροπητικά φαινόμενα να εκδηλωθούν σε κλίμακα, η ανθρώπινη παρέμβαση είναι μονόδρομος. «Το πρόβλημα θα μεταφερθεί. Αν δεν το δούμε τώρα ως εθνικό θέμα, θα το πληρώνουμε όλοι – κι όχι μόνο οι ψαράδες», προειδοποιεί, καλώντας Πολιτεία, επιστημονική κοινότητα και κοινωνία να κινητοποιηθούν.