Για δεκαετίες, το ελληνικό τουριστικό σουβενίρ κινήθηκε γύρω από ένα συγκεκριμένο καλούπι: γύψινες Ακροπόλεις, τσολιάδες, σημαίες και μαγνητάκια, σήμερα, μια νέα γενιά δημιουργών επιχειρεί να ανατρέψει αυτή τη λογική, επανασχεδιάζοντας το αναμνηστικό δίνοντας μία διαφορετική νότα
Για δεκαετίες, το ελληνικό τουριστικό σουβενίρ είχε μια σχεδόν σταθερή εικόνα: γύψινες Ακροπόλεις, τσολιάδες σε μπρελόκ, σημαίες, καρτ-ποστάλ και αντικείμενα που αναπαρήγαγαν μια γνώριμη εκδοχή της Ελλάδας.
Σήμερα, όμως, μια νέα γενιά δημιουργών επιχειρεί να επαναπροσδιορίσει αυτή την εικόνα μετακινώντας το ελληνικό αναμνηστικό από το κλασσικό στο σύγχρονο.
Η νέα εικόνα του ελληνικού σουβενίρ
Το ICHOR Studio δημιουργήθηκε από τον Παναγιώτη Βαλαή και τον Γιάννη Καραμπέτσο (Sake), δύο καλλιτέχνες που, όπως λένε, ξεκίνησαν το project ως φίλοι με κοινό δημιουργικό ενδιαφέρον.
Η ιδέα γεννήθηκε μέσα στην περίοδο του κορονοϊού, όταν όπως αναφέρει ο Παναγιώτης Βαλαής στο Newsbomb είχαν περισσότερο χρόνο να σκεφτούν και να επανεξετάσουν τη σχέση τους με την ελληνική μυθολογία και τα σύμβολά της.
«Είμαστε πιο νέοι. Τι έχουμε να δείξουμε; Και συχνά λέμε ότι οι παλιοί τα έχουν κάνει όλα. Όμως αναρωτηθήκαμε: εμείς πώς θα τα φτιάχναμε σήμερα;», αναφέρουν.
Από εκεί προέκυψε η πρόθεση να παρουσιαστούν οι θεοί και οι ήρωες «με έναν πιο μοντέρνο τρόπο, δικό μας». Έτσι δημιουργήθηκαν φιγούρες που επανασχεδιάζουν τη μυθολογία με πιο σύγχρονη αισθητική.
«Στην αρχή ήταν περίπου 15 φιγούρες. Στη συνέχεια προέκυψαν και άλλες μορφές, όπως ένα αρκουδάκι, ένας αστερίας και μια καρδιά. Το βασικό όμως ήταν η δημιουργία μιας πιο σύγχρονης, παιχνιδιάρικης προσέγγισης της ελληνικής μυθολογίας», εξηγούν.
Οι φιγούρες διατηρούν αναγνωρίσιμα στοιχεία από τους κλασικούς θεούς, αλλά επανασχεδιάζονται με διαφορετικές αναλογίες, μεγαλύτερα μάτια και επιρροές από manga, ιαπωνική κουλτούρα και σύγχρονη pop αισθητική όπως Marvel και animation.
«Έχουμε πειράξει τις αναλογίες, έχουμε χρησιμοποιήσει επιρροές από τη σύγχρονη κουλτούρα και έχουμε προσθέσει στοιχεία που κάνουν τις φιγούρες πιο οικείες στο σημερινό κοινό», σημειώνουν.
Η ανταπόκριση του κοινού, όπως λένε, είναι ιδιαίτερα θετική: «Ο κόσμος έχει κουραστεί να βλέπει τα ίδια και τα ίδια. Αν κατέβεις από την Ακρόπολη και περπατήσεις στην Αρεοπαγίτου και την Ανδριανού, θα δεις επαναλαμβανόμενα αντικείμενα. Το να δώσεις μια διαφορετική εκδοχή, για παράδειγμα του Δία, είναι κάτι που τραβάει το ενδιαφέρον».
Για το ζήτημα των ορίων στη «μεταμόρφωση» των συμβόλων, ο Παναγιώτης Βαλαής σημειώνει: «Όταν ξεκινήσαμε, υπήρχε ένας δισταγμός, γιατί υπάρχει συντηρητισμός και ο φόβος μήπως θεωρηθεί ότι αλλοιώνεις ή “βεβηλώνεις” σύμβολα. Όμως, αν υπάρχει σεβασμός και πρόθεση να προτείνεις μια σύγχρονη ματιά, το αποτέλεσμα μπορεί να λειτουργήσει δημιουργικά».
Και προσθέτει: «Για μένα η τέχνη δεν θα έπρεπε να έχει όρια. Αν αρχίσεις να σκέφτεσαι ποιον μπορεί να ενοχλήσεις, στο τέλος δεν θα δημιουργήσεις τίποτα».
Σε άλλο σημείο, διευκρινίζει ότι η προσέγγισή τους δεν βασίζεται στην απόρριψη της παράδοσης: «Δεν θα χρησιμοποιήσω τη λέξη ότι μας ενόχλησε, γιατί θαυμάζουμε απεριόριστα τους κλασικούς και τους αρχαίους. Το μέτρο, το κάλλος και η αρμονία που πέτυχαν δεν συγκρίνονται».
Ο Παναγιώτης Βαλαής
O μπλέ τσολιάς με άρωμα ελιάς
Σε διαφορετική κατεύθυνση κινείται το Nice to Greek You της Έλενας Μανάκου και του Κωνσταντίνου Μανάκου, το οποίο ξεκίνησε από οικογενειακή εμπειρία στον χώρο των τουριστικών προϊόντων και εξελίχθηκε σε μια πιο σύγχρονη σχεδιαστική πρόταση.
Όπως αναφέρει η ίδια στο Newsbomb, η αρχική ιδέα ήταν να ανανεωθεί η προσέγγιση των αναμνηστικών: «Όταν αποφασίσαμε να μπούμε πιο δυναμικά στον χώρο του τουρισμού, θέλαμε να το κάνουμε με μια διαφορετική οπτική, χρησιμοποιώντας τα ίδια υλικά, αλλά με μια πιο φρέσκια προσέγγιση».
Κεντρική ιδέα του brand είναι το ελληνικό αναμνηστικό να μην περιορίζεται στην εικόνα, αλλά να ενεργοποιεί μνήμη και εμπειρία. «Το πρώτο πράγμα είναι να μπορεί να απεικονίζει, κάθε φορά που το βλέπει κάποιος, τις εμπειρίες που είχε στην Ελλάδα, αλλά κυρίως τα αρώματα της Ελλάδας. Θέλουμε να “μυρίζει” Ελλάδα και αυτές οι μυρωδιές να ξυπνούν αναμνήσεις», σημειώνει.
Η βασική διαφοροποίηση από τα κλασικά σουβενίρ είναι, όπως εξηγεί, η διάσταση του αρώματος: «Είμαστε κυρίως αρωματικά. Μυρίζουν θυμάρι και φυσικά αρώματα και λειτουργούν και ως αρωματικά χώρου. Επιπλέον, μπορούν να επαναφορτιστούν με αιθέρια έλαια που διαθέτουμε».
Παράλληλα, έχουν επιχειρήσει να δώσουν πιο σύγχρονη αισθητική στα αντικείμενα: «Με το χρώμα και τη σχεδιαστική προσέγγιση προσπαθούμε να σεβαστούμε το αντικείμενο και αυτό που αντιπροσωπεύει, αλλά ταυτόχρονα να του δώσουμε μια φρεσκάδα».
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν οι τσολιάδες σε διαφορετικές χρωματικές εκδοχές: «Έχουμε τσολιάδες σε μπλε αποχρώσεις, και μάλιστα το μπλε είναι προσεκτικά επιλεγμένο ώστε να αντιστοιχεί στο μπλε της ελληνικής σημαίας».
Ανάμεσα στα πιο δημοφιλή προϊόντα συγκαταλέγονται τα κεραμικά και τα αντικείμενα με λέξεις και επεξηγήσεις: «Υπάρχουν προϊόντα με ελληνικές λέξεις, την προφορά τους στα αγγλικά και την ερμηνεία τους, και αυτά έχουν μεγάλο ενδιαφέρον για το κοινό».
Εξίσου δημοφιλή είναι τα αγαλματάκια: «Καρυάτιδες, Αφροδίτη της Μήλου, Νίκη, αλλά και ο τσολιάς είναι από τα πιο αγαπημένα».
Πιο πρόσφατη προσθήκη αποτελούν τα αρωματικά κεριά: «Έχουμε κεριά σε δοχεία με καπάκια, με μορφές όπως η Άρτεμις ή καρυάτιδες, που περιέχουν κερί με άρωμα».
Στο ερώτημα για το προσωπικό αγαπημένο αντικείμενο, η απάντηση είναι: «Θα έλεγα ο μινώταυρος και ο τσολιάς».