Η πρόθεση του Ντόναλντ Τραμπ να άρει τις κυρώσεις και να παραδώσει τα stealth μαχητικά στην Άγκυρα πυροδοτεί σφοδρές αντιδράσεις στο νομοθετικό σώμα των ΗΠΑ, με τους τεχνικούς κινδύνους για την ασφάλεια του αεροσκάφους να επανέρχονται στο προσκήνιο.
Η Ουάσιγκτον προχωρά σε μια θεαματική αλλαγή στρατηγικής στην ανατολική Μεσόγειο. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ξεκαθάρισε την Τρίτη ότι σχεδιάζει να τερματίσει τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Τουρκίας.
Η κίνηση αυτή σηματοδοτεί την ετοιμότητά του να προχωρήσει στην πώληση των προηγμένων μαχητικών αεροσκαφών stealth F-35, μια υπόθεση που παρέμενε παγωμένη για χρόνια. Η Άγκυρα είχε εκδιωχθεί κακην κακώς από το πολυεθνικό πρόγραμμα εξαιτίας της αγοράς του ρωσικού συστήματος αντιπυραυλικής άμυνας S-400, γεγονός που είχε προκαλέσει βαθύ ρήγμα στις σχέσεις των δύο χωρών.
Από πλευράς του ο Τραμπ ήταν κατηγορηματικός για το μέλλον της αμυντικής συνεργασίας. Υποσχέθηκε να ξηλώσει τα περιοριστικά μέτρα:«Μπορώ να σας πω ότι πρόκειται να αφαιρέσουμε τις κυρώσεις, εντάξει;» δήλωσε χαρακτηριστικά, θέλοντας να κλείσει τη συζήτηση προτού καν ξεκινήσει. Δεν επιθυμούσε, όπως είπε, να χάνει τον χρόνο του ο Ερντογάν απαντώντας σε τέτοιες ερωτήσεις.
Το παρασκήνιο της αμυντικής ρήξης
Η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα των F-35 το 2019, αμέσως μόλις παρέλαβε τις πρώτες συστοιχίες των ρωσικών S-400. Το Πεντάγωνο και ο Λευκός Οίκος είχαν εκφράσει τότε έντονες ανησυχίες. Θεωρούσαν αδύνατο να συνυπάρξει το πιο εξελιγμένο αμερικανικό αεροσκάφος με μια ρωσική πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών. Το εξελιγμένο ραντάρ των S-400 θα μπορούσε να υποκλέψει το ηλεκτρονικό προφίλ και το ίχνος ραντάρ του F-35. Αν αυτά τα δεδομένα κατέληγαν στη Μόσχα, η stealth τεχνολογία του αεροσκάφους θα αχρηστευόταν σε μια μελλοντική σύγκρουση. Την ίδια ώρα, το Κογκρέσο θωράκισε αυτή την αποβολή επιβάλλοντας αυστηρές κυρώσεις μέσω του νόμου CAATSA για την αντιμετώπιση των αντιπάλων της Αμερικής.
Κι όμως, ο Τραμπ εμφανίζεται τώρα απόλυτα καθησυχαστικός. Όταν ρωτήθηκε για τους νομικούς περιορισμούς και τους κινδύνους από το ρωσικό σύστημα, προσπέρασε τις αντιρρήσεις με μια φράση, λέγοντας ότι δεν ανησυχεί για τίποτα. Πολλοί άνθρωποι αναρωτιούνται γιατί να μην γίνει αυτή η πώληση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Τουρκία αποδείχθηκε σε πολλές περιπτώσεις πολύ πιο πιστή σύμμαχος από άλλες χώρες που θεωρούνταν δεδομένες για τις ΗΠΑ. Η δήλωση αυτή αποτελεί την πιο ξεκάθαρη ένδειξη ότι ο Αμερικανός πρόεδρος σκοπεύει να αποκαταστήσει πλήρως τους στρατιωτικούς δεσμούς με μία από τις μεγαλύτερες ένοπλες δυνάμεις της Συμμαχίας.
Τα εμπόδια στο Κογκρέσο και οι αντιδράσεις
Η απόφαση δεν θα είναι εύκολη υπόθεση. Το Κογκρέσο παραμένει διαχρονικά το μεγαλύτερο ανάχωμα για την επιστροφή της Άγκυρας στο πρόγραμμα. Νομοθέτες και από τα δύο κόμματα επιμένουν ότι η Τουρκία δεν μπορεί να αποκτήσει πρόσβαση στα F-35 όσο διατηρεί στο έδαφός της το ρωσικό πυραυλικό σύστημα. Οι ανησυχίες τους εκτείνονται πέρα από τους S-400. Η ανοιχτή υποστήριξη της Άγκυρας προς τη Χαμάς, καθώς και η διαρκής ένταση με την Ελλάδα και την Κύπρο, δύο κρίσιμους εταίρους στην περιοχή, περιπλέκουν την κατάσταση.
Υπάρχουν σοβαρά νομικά στεγανά που δεν παρακάμπτονται απλώς με μια προεδρική επιθυμία. Παρόλο που ο ένοικος του Λευκού Οίκου ελέγχει την εξωτερική πολιτική, ο νόμος NDAA για τον αμυντικό προϋπολογισμό του 2020 απαγορεύει ρητά τη μεταβίβαση των μαχητικών F-35 στην Τουρκία. Για να προχωρήσει η διαδικασία, η εκτελεστική εξουσία πρέπει να πιστοποιήσει εγγράφως ότι η Άγκυρα δεν κατέχει πλέον ούτε λειτουργεί το ρωσικό σύστημα. Μια διακομματική ομάδα βουλευτών έστειλε ήδη προειδοποιητική επιστολή στον Τραμπ, ξεκαθαρίζοντας ότι μια τέτοια πώληση χωρίς την τήρηση των νόμιμων προϋποθέσεων θα αποτελούσε ευθεία παραβίαση της αμερικανικής νομοθεσίας και θα υπονόμευε την εθνική ασφάλεια.
Η βουλευτής του Ρεπουμπλικανικού κόμματος Νικόλ Μαλλιωτάκη
FR172078
Τι φοβούνται οι στρατιωτικοί
Το στρατιωτικό κατεστημένο στην Ουάσιγκτον δεν έχει αλλάξει γνώμη για το ρίσκο της συνύπαρξης των δύο συστημάτων. Η τότε επικεφαλής προμηθειών του Πενταγώνου, Έλεν Λορντ, είχε προειδοποιήσει ότι το μεγαλύτερο πλεονέκτημα του μαχητικού κρύβεται στην ικανότητά του να παραμένει αόρατο.
Αν το ρωσικό σύστημα καταγράψει τις συχνότητες και τη συμπεριφορά του αεροσκάφους κατά τη διάρκεια καθημερινών πτήσεων ρουτίνας, η Μόσχα θα αποκτήσει το κλειδί για να το εντοπίζει. Όπως ανακοινώθηκε τότε από τον Λευκό Οίκο, το F-35 δεν μπορεί να μοιράζονται τον ίδιο εναέριο χώρο με μια πλατφόρμα συλλογής πληροφοριών του Κρεμλίνου.
Η Τουρκία από την πλευρά της υποστηρίζει ότι οι S-400 θα λειτουργούν αυτόνομα, χωρίς να είναι ενσωματωμένοι στο δίκτυο αεράμυνας του ΝΑΤΟ, άρα δεν υπάρχει κίνδυνος διαρροής. Η κυβέρνηση Ερντογάν θεωρεί την αποβολή της άδικη, καθώς είχε επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια ως συμπαραγωγός χώρα στην κατασκευή εξαρτημάτων του αεροσκάφους. Ο Τραμπ φαίνεται τώρα πρόθυμος να παρακάμψει τις τεχνικές ανησυχίες των στρατιωτικών και τις πολιτικές ενστάσεις των νομοθετών. Το ερώτημα είναι αν θα τα καταφέρει.