Οι κύριες αιτίες των πυρκαγιών είναι η αυτανάφλεξη συμπιεσμένων υλικών και οι μπαταρίες λιθίου, που προκαλούν εκρήξεις και υψηλές θερμοκρασίες
Η μεγάλη πυρκαγιά στο εργοστάσιο ανακύκλωσης στο Ωραιόκαστρο Θεσσαλονίκης , που μεταφέρθηκε δευτερογενώς στις εγκαταστάσεις από φωτιά που ξεκίνησε οδηγός αυτοκινήτου που έκανε… σπιναρίσματα προκαλώντας σπινθήρες, έρχεται να κρούσει τον κώδωνα του κινδύνου για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων ανακύκλωσης στην Ελλάδα.
Το περιστατικό ανέδειξε για ακόμα μία φορά τους σοβαρούς κινδύνους που μπορεί να προκύψουν όταν μεγάλες ποσότητες εύφλεκτων υλικών, όπως πλαστικά, χαρτί, ελαστικά και μπαταρίες, αποθηκεύονται σε βιομηχανικούς χώρους, ιδιαίτερα όταν τα μέτρα πρόληψης και πυροπροστασίας δεν επαρκούν ή δεν μπορούν να αντιμετωπίσουν πυρκαγιές μεγάλης έντασης οι οποίες.
Παρότι η ανακύκλωση αποτελεί βασικό πυλώνα της κυκλικής οικονομίας και της περιβαλλοντικής προστασίας, οι εγκαταστάσεις του κλάδου χαρακτηρίζονται από υψηλό θερμικό φορτίο, γεγονός που τις καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτες σε πυρκαγιές και δη τους καλοκαιρινούς μήνες, κατά τους οποίους συναντάται το φαινόμενο στην συντριπτική του πλειοψηφία.
Η φωτιά στο Ωραιόκαστρο
Η περίπτωση του Ωραιοκάστρου, με τη φωτιά να καίει για περισσότερα από τρία 24ωρα -αρχικά σε περιαστικό δάσος και στη συνέχεια στο εργοστάσιο ανακύκλωσης όπου μεταδόθηκε- και να δημιουργεί εκτεταμένο τοξικό νέφος, επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της επάρκειας των μέτρων πυροπροστασίας, της χωροθέτησης των μονάδων και της ανάγκης για συνεχή έλεγχο κι αυστηρή εφαρμογή της νομοθεσίας.
Η φωτιά στο Ωραιόκαστρο μόνο μεμονωμένο συμβάν δεν μπορεί να χαρακτηριστεί, καθώς την τελευταία 10ετία έχουν καταγραφεί περισσότερες από 40 πυρκαγιές σε χώρους ανακύκλωσης, που οδήγησαν σε ολική καταστροφή των παραπάνω επιχειρήσεων.
Τροχοπέδη αποτελούν τα ελλιπή μέτρα ασφαλείας, καθώς και ο λανθασμένος τρόπος ανακύκλωσης από τους πολίτες. Η πρόληψη, η σωστή διαχείριση των ανακυκλώσιμων υλικών και η τήρηση των κανόνων ασφαλείας αποτελούν κρίσιμες προϋποθέσεις για την προστασία των εργαζομένων, των τοπικών κοινωνιών και του περιβάλλοντος γενικότερα.
Η φωτιά στη Σίνδο το 2025
MotionTeam
Οι φωτιές του 2025 σε μονάδες ανακύκλωσης
Ούτε μία, ούτε δύο, αλλά έξι φωτιές ξέσπασαν πέρυσι σε μονάδες ανακύκλωσης στο αντίστοιχο διάστημα.
Στις 2/6 στον Ασπρόπυργο η φωτιά ξεκίνησε μέσα στο εργοστάσιο και επεκτάθηκε στον προαύλιο χώρο με συμπιεσμένα ανακυκλώσιμα υλικά.
Στις 24/6 στο Άσπρος Κιλκίς ξέσπασε πυρκαγιά σε υπαίθριο χώρο επιχείρησης με ανακυκλώσιμα προϊόντα.
Στις 11/7 ξέσπασε μεγάλη φωτιά στη Σίνδο Θεσσαλονίκης, σε χώρο όπου υπήρχαν λάστιχα, σκουπίδια και παλέτες.
Στις 12 Ιουλίου τυλίχθηκε στις φλόγες εργοστάσιο με πλαστικά στη Ριτσώνα, και μάλιστα η καταστροφή στο εργοστάσιο ήταν εκτεταμένη και είχε εκδοθεί και μήνυμα από το 112 για τους τοξικούς καπνούς.
Μία μέρα αργότερα, στην Αμφιτρίτη Αλεξανδρούπολης κάηκε επιχείρηση από αυτανάφλεξη υλικών, στην οποία υπήρχαν συσσωρευμένα ανακυκλώσιμα υλικά σε υπαίθριο χώρο.
Τέλος, στις 22/7 στη Μόρια της Μυτιλήνης μονάδα ανακύκλωσης καταστράφηκε από πυρκαγιά που ξεκίνησε από αυτανάφλεξη υλικών σε υπαίθριο χώρο.
Η φωτιά στο εργοστάσιο ανακύκλωσης στη Μυτιλήνη
Eurokinissi
Μάστιγα τα ελλιπή μέτρα ασφαλείας
Κοινός παρονομαστής των παραπάνω συμβάντων, ήταν τα ελλιπή μέτρα πυρασφάλειας. Όπως προέκυψε από το ανακριτικό της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας, οι φωτιές οφείλονταν στην πλημμελή φύλαξη των υπό ανακύκλωση υλικών και στην ελλιπή συντήρηση των μηχανημάτων.
Μάλιστα, είχε υποβληθεί και σχετική ερώτηση στη Βουλή από βουλευτές του ΠΑΣΟΚ, στο οποίο οι εννιά εκπρόσωποι του κόμματος της αντιπολίτευσης έκαναν λόγο για «έντονο κι επαναλαμβανόμενο μοτίβο, το οποίο επιτείνεται από κρίσιμες αδυναμίες του συστήματος».
Όπως γίνεται εύκολα κατανοητό, η πλειονότητα των συμβάντων λαμβάνει χώρα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες και βασικοί παράγοντες είναι οι υψηλές θερμοκρασίες, η αυτανάφλεξη συμπιεσμένων υλικών και η επέκταση αγροτοδασικών πυρκαγιών. Οι περισσότερες πυρκαγιές σημειώνονται μεταξύ Μαΐου και Σεπτεμβρίου.
Πόσες μονάδες υπάρχουν στη χώρα
Στην Ελλάδα λειτουργούν περίπου 35–40 ΚΔΑΥ (Κέντρο Διαλογής Ανακυκλώσιμων Υλικών) και συνολικά 200–300 αδειοδοτημένες μονάδες ανακύκλωσης που υπάγονται στον ΕΟΑΝ (Ελληνικός Οργανισμός Ανακύκλωσης). Ωστόσο, εκτιμάται ότι σήμερα υπάρχουν σε όλη τη χώρα περίπου 300 μάντρες ανακυκλώσιμων υλικών, πολλές εκ των οποίων λειτουργούν υπό αδιευκρίνιστο καθεστώς, χωρίς αδειοδότηση και με ελλιπή ή ανύπαρκτα μέτρα ασφαλείας.
Οι μπαταρίες λιθίου ο Νο.1 «εχθρός» των μονάδων ανακύκλωσης
Οι κύριες αιτίες των πυρκαγιών είναι η αυτανάφλεξη συμπιεσμένων πλαστικών, χαρτιού και οργανικών υπολειμμάτων, καθώς και οι μπαταρίες Λιθίου. Αυτές όταν συμπιέζονται στις πρέσες προκαλούν ακαριαία έκρηξη, με τις θερμοκρασίες που αναπτύσσονται κατά το φαινόμενο να ξεπερνούν τους 600°C! Οπότε, γίνεται εύκολα κατανοητό ότι είναι αναπόφευκτο να ξεσπάσει φωτιά και να επεκταθεί ταχύτατα λόγω της ευφλεκτότητας των υλικών. Γι αυτό και είναι πολύ σημαντικό να μην πετάμε μπαταρίες σε κάδους ανακύκλωσης (σ.σ.: στους μπλε), αλλά σε εξειδικευμένα σημεία συγκέντρωσης μπαταριών όπως οι ΑΦΗΣ.
Παγκόσμιο πρόβλημα κι όχι ελληνικό
Χαρακτηριστική είναι η έκθεση του σύμβουλου πυροπροστασίας για μεγάλο αμερικανικό φορέα, του Ράιαν Φόγκελμαν, στην οποία αποδεικνύεται ότι ο κλάδος διαχείρισης αποβλήτων και ανακύκλωσης στις ΗΠΑ, λειτουργεί πλέον σε ένα μόνιμα αυξημένο επίπεδο κινδύνου πυρκαγιάς, αντί για μια προσωρινή έξαρση.
Σύμφωνα με την έκθεση, τον Μάιο του 2026 καταγράφηκαν 40 περιστατικά πυρκαγιάς, έναντι μέσου όρου 34 περιστατικών για την περίοδο 2016–2025 (+18%).
Από τα 40 περιστατικά:
- 18 σημειώθηκαν σε μονάδες ανακύκλωσης μετάλλων
- 15 σε εγκαταστάσεις αποβλήτων, χαρτιού και πλαστικών
- 2 σε εγκαταστάσεις ελαστικών
- 2 σε οργανικά απόβλητα
- 1 σε επικίνδυνα απόβλητα
- 1 σε ηλεκτρονικά απόβλητα
Βασική αιτία, σύμφωνα με τον Φόγκελμαν είναι η αυξανόμενη παρουσία μπαταριών Λιθίου στα απόβλητα, οι οποίες αλλάζουν τη φύση των πυρκαγιών. Οι περισσότερες νέες εστίες εμφανίζονται πλέον σε μονάδες ανακύκλωσης μετάλλων, ηλεκτρονικών και εξειδικευμένων υλικών, όπου οι μπαταρίες καταλήγουν όλο και συχνότερα.
Η έκθεση καταλήγει ότι ο κλάδος δεν αντιμετωπίζει πλέον μια πρόσκαιρη αύξηση των πυρκαγιών, αλλά μια νέα μόνιμη πραγματικότητα. Οι εγκαταστάσεις καλούνται να επενδύσουν περισσότερο στην έγκαιρη ανίχνευση, στην ταχεία καταστολή και στην πρόληψη, καθώς ο κίνδυνος αναμένεται να παραμείνει υψηλός τα επόμενα χρόνια.