Φόβοι για νέα γενικευμένη σύρραξη στη Μέση Ανατολή. Οι ΗΠΑ και το Ιράν ανταλλάσουν εκ νέου πυρά, καθώς μειώνεται δραματικά ο αριθμός των πλοίων που διασχίζουν τα Στενά του Ορμούζ.
Η εύθραυστη διπλωματική ισορροπία μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν κατέρρευσε, και το προσωρινό μνημόνιο εκεχειρίας που είχε υπογραφεί μόλις τον περασμένο Ιούνιο είναι πλέον κενό γράμμα. Η Μέση Ανατολή βρίσκεται ξανά στο χείλος μιας ανεξέλεγκτης σύγκρουσης, μετά από έναν νέο γύρο ανταλλαγής στρατιωτικών πληγμάτων. Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε απερίφραστα από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα ότι η εκεχειρία τελείωσε, την ίδια ώρα που η Τεχεράνη αποχαιρετούσε σε κλίμα οργής τον ανώτατο ηγέτη της, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Η νέα έξαρση της βίας πυροδοτήθηκε από τις συνεχιζόμενες ιρανικές επιθέσεις εναντίον εμπορικών πλοίων στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ. Η απάντηση της Ουάσινγκτον ήταν άμεση και σφοδρή. Η αμερικανική Κεντρική Διοίκηση (Centcom) εξαπέλυσε μαζικά πλήγματα, στοχεύοντας περίπου 90 στρατιωτικούς στόχους κατά μήκος των ιρανικών ακτών, ανάμεσά τους συστήματα αεράμυνας, υποδομές logistics και εκτοξευτές πυραύλων.
Το Ιράν κατηγόρησε τις ΗΠΑ για εγκλήματα πολέμου, αφού ανέφερε ότι δύο γέφυρες στις ανατολικές επαρχίες που οδηγούν στην ιερή πόλη Μασάντ έγιναν στόχος. Οι γέφυρες αποτελούν βασική υποδομή για το διασυνοριακό εμπόριο του Ιράν με την Κίνα, το οποίο έχει αυξηθεί απότομα από την έναρξη του πολέμου. Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε λιμάνια, όπως αυτό της πόλης Τσαμπαχάρ, ενώ εκρήξεις σημειώθηκαν και στην περίμετρο του μοναδικού μη στρατιωτικού πυρηνικού εργοστασίου του Ιράν στην επαρχία Μπουσέρ. Η Τεχεράνη έκανε λόγο για τουλάχιστον 14 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες
Οργή στην ιερή πόλη Μασάντ
Η κλιμάκωση συνέπεσε με την ολοκλήρωση της πολυήμερης εθνικής κηδείας του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ο οποίος είχε σκοτωθεί τον περασμένο Φεβρουάριο στις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ και του Ισραήλ. Τεράστια πλήθη συγκεντρώθηκαν στην πόλη Μασάντ, στο ιερό του Ιμάμη Ρεζά, για την ταφή του εκλιπόντος ηγέτη. Η ατμόσφαιρα ήταν ηλεκτρισμένη, με τους παρευρισκόμενους να κρατούν πανό με απειλές κατά του Ντόναλντ Τραμπ.
Αξιοσημείωτη ήταν η απουσία του γιου και διαδόχου του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, ο οποίος τραυματίστηκε στις ίδιες επιθέσεις που σκότωσαν τον πατέρα του και έκτοτε επικοινωνεί μόνο μέσω γραπτών δηλώσεων. Η τελετή λειτούργησε ως μια ξεκάθαρη επίδειξη εθνικής αντίστασης και υπόσχεσης για εκδίκηση από την πλευρά της ιρανικής ηγεσίας.
Φόβοι για περιφερειακό ντόμινο
Η Τεχεράνη απάντησε, στοχοποιώντας αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία και βάσεις σε χώρες-συμμάχους των ΗΠΑ στην περιοχή, εξαπολύοντας πυραύλους και drones προς το Κουβέιτ, το Κατάρ, το Μπαχρέιν, την Ιορδανία και το Ιράκ. Οι χώρες του Κόλπου τέθηκαν σε κατάσταση συναγερμού, με τις δυνάμεις αεράμυνας να προχωρούν σε αναχαιτίσεις βλημάτων πάνω από τις πρωτεύουσές τους.
Το Ισραήλ εν τω μεταξύ παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις. Ο Ισραηλινός υπουργός Άμυνας, Ισραήλ Κατζ, ξεκαθάρισε ότι η χώρα του είναι απόλυτα έτοιμη να επαναλάβει τη στρατιωτική της εκστρατεία εναντίον του Ιράν με ακόμη μεγαλύτερη ισχύ, αν η κατάσταση ξεφύγει περαιτέρω.
«Παγωμένη» η ναυσιπλοΐα
Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ σχεδόν ακινητοποιήθηκε, μετά τη δεύτερη διαδοχική ημέρα αμερικανικών πληγμάτων κατά του Ιράν. Οι ναυτιλιακοί οργανισμοί αναφέρουν δραματική μείωση της κίνησης των δεξαμενόπλοιων. Ο αριθμός των πλοίων που διασχίζουν τα Στενά μειώθηκε εκ νέου σε μονοψήφια νούμερα για ορισμένες διαδρομές, ενώ η συνολική ημερήσια κίνηση έπεσε στα 30 πλοία, από 70 που ήταν την προηγούμενη εβδομάδα και 130 πριν από την έναρξη του πολέμου.
Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε άμεση νευρικότητα στις διεθνείς αγορές, οδηγώντας σε προσωρινή άνοδο των τιμών του πετρελαίου, αποδεικνύοντας πόσο ευάλωτη παραμένει η παγκόσμια ενεργειακή αλυσίδα στις γεωπολιτικές αναταράξεις της περιοχής.
Το Μνημόνιο Συνεργασίας προβλέπει την επαναλειτουργία του στενού για την εμπορική ναυτιλία για 60 ημέρες. Το Ιράν λέει ότι θέλει να χρεώνει τέλη στα πλοία που διέρχονται από το στενό, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, οι οποίες υποστηρίζουν ότι πρόκειται για διεθνή πλωτή οδό και δεν θα έπρεπε να έχουν διόδια. Το Ιράν εξακολουθεί να θεωρεί τον έλεγχό του επί των Στενών ως σημαντική πηγή επιρροής στις διαπραγματεύσεις του με τις ΗΠΑ, ενώ ο Τραμπ φαίνεται να βλέπει τα πλήγματα στο Ιράν ως έναν τρόπο αύξησης της πίεσης στην Τεχεράνη.
Μέσα από αναρτήσεις του, προειδοποίησε ότι τυχόν νέα ιρανική πρόκληση θα οδηγήσει σε πολύ χειρότερα και ταχύτερα πλήγματα, ενώ χαρακτήρισε τις περαιτέρω συνομιλίες χάσιμο χρόνου. Στην αντίπερα όχθη, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών, Αμπάς Αραγκτσί, και ο επικεφαλής διαπραγματευτής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, ξεκαθάρισαν ότι ο εκφοβισμός των ΗΠΑ δεν θα περάσει και ότι κάθε χτύπημα θα απαντάται με χτύπημα.
Οι μεσολαβητές προσπάθησαν να αποκλιμακώσουν τις εντάσεις μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν σε μια προσπάθεια να σώσουν τις διαπραγματεύσεις. Ο πρωθυπουργός του Κατάρ, Σεΐχης Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν Αλ Θάνι, βασικός μεσολαβητής μεταξύ των χωρών, μίλησε με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκτσί, την Πέμπτη, καταδικάζοντας τις επιθέσεις της Τεχεράνης σε πλοία. Οι διαπραγματεύσεις για την επίτευξη τελικής συμφωνίας επρόκειτο να ξεκινήσουν μετά την ολοκλήρωση της επταήμερης κηδείας του Χαμενεΐ την Πέμπτη .