Μηνύματα από τον Ερντογάν και το υπουργικό του συμβούλιο, ενώ οι αρχές διεξήγαγαν επιχειρήσεις σε πάνω από 80 νομούς
Με μια ιδιαίτερη συγκυρία συμπίπτει φέτος η επέτειος της απόπειρας του αποτυχημένου πραξικοπήματος στην Τουρκία το 2016.
Η απόπειρα πραξικοπήματος εναντίον του Ερντογάν στην Τουρκία την νύχτα της 15ης προς 16η Ιουλίου του 2016 ακόμη και σήμερα χρησιμοποιείται από το καθεστώς του «σουλτάνου» ως απειλή για ανάλογες επιχειρήσεις, αλλά και ως πρόσχημα για περαιτέρω αυταρχισμό, συγκεντρωτισμό και εκκαθαρίσεις.
Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δήλωσε χθες: «Οι πραγματικές προθέσεις του ύπουλου δικτύου που εκμεταλλεύτηκε τα ειλικρινή συναισθήματα του έθνους μας για 40 χρόνια ισχυριζόμενο ότι παρέχει «υπηρεσίες», «δωρεές» και «εκπαίδευση» αποκαλύφθηκαν τη νύχτα της 15ης Ιουλίου. Δεν θα υποχωρήσουμε ποτέ στον αγώνα μας κατά της FETÖ και θα συνεχίσουμε τον αγώνα μας στο πλαίσιο του νόμου εναντίον αυτού του ύπουλου δικτύου που λειτουργεί ως υπεργολάβος για τους εχθρούς της Τουρκίας».
Τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου δημοσίευσαν διαδοχικά μηνύματα στους λογαριασμούς τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για την 10η επέτειο. Τα μηνύματα τόνισαν έντονα την επική αντίσταση υπό την ηγεσία του Ερντογάν, την ακλόνητη βούληση του έθνους και το γεγονός ότι τα κέντρα εξουσίας που συνδέονται με την FETÖ έχουν παραδοθεί στον κάλαθο των αχρήστων της ιστορίας.
Τελείωσε η απειλή;
Μικρή σημασία έχει αν η απειλή της FETO υφίσταται ή όχι. Αρκεί που πλανάται το φάντασμά της. Σε ένα άκρως επικοινωνιακό σόου στο πλαίσιο μιας μαζικής επιχείρησης των τουρκικών αρχών κατά της FETÖ σε 81 νομούς σημειώθηκαν 704 συλλήψεις, από τις οποίες 170 ήταν, σύμφωνα με τα τουρκικά ΜΜΕ, εν ενεργεία δημόσιοι υπάλληλοι
Μεταξύ των 704 υπόπτων που τέθηκαν υπό κράτηση:
• 170 είναι εν ενεργεία δημόσιοι υπάλληλοι
• 6 είναι συνταξιούχοι δημόσιοι υπάλληλοι
• 44 είναι απολυμένοι δημόσιοι υπάλληλοι
• 484 είναι υπάλληλοι του ιδιωτικού τομέα και πολίτες ύποπτοι.
Μεταξύ των εν ενεργεία δημοσίων υπαλλήλων:
97 υπάλληλοι του Υπουργείου Εσωτερικών (1 Αρχιεπιθεωρητής Αστυνομίας, 1 Επιθεωρητής, 94 Αστυνομικοί, 1 μέλος της Χωροφυλακής)
14 υπάλληλοι του Υπουργείου Δικαιοσύνης (1 Γραμματέας Δικαστηρίου, 8 Λειτουργοί Εκτέλεσης και Προστασίας, 5 Ανεξάρτητοι Δικηγόροι)
Οι επαρχίες με τον μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων ήταν η Άγκυρα, η Σμύρνη και η Κωνσταντινούπολη.
Το σόου δεν σταμάτησε εκεί. Το κυβερνών κόμμα AKP δημοσίευσε βίντεο με θέμα την απόπειρα πραξικοπήματος.
Μια ελληνική μαρτυρία
Προ διετίας το Newsbomb.gr απευθύνθηκε στον αμυντικό αναλυτή, Λάζαρο Καμπουρίδη*, αντιστράτηγο εν αποστρατεία, ο οποίος το 2016 υπηρετούσε ως Ακόλουθος Άμυνας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα.
«Την περίοδο εκείνη υπηρετούσα ως Ακόλουθος Άμυνας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα. Μήνες πριν υπήρχε ένας γενικευμένος ψίθυρος περί απόπειρας ανατροπής. Μάλιστα υπήρχαν Τούρκοι αξιωματικοί οι οποίοι σε συζητήσεις με τους ξένους Ακολούθους Άμυνας άφηναν σχετικά υπονοούμενα.
Ο Ερντογάν είχε διαρρεύσει σκόπιμα ένα μήνα πριν την απόπειρα, ότι στην καλοκαιρινή συνεδρίαση του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου (ΑΣΣ) θα απέπεμπε όλους τους Γκιουλενιστές αξιωματικούς. Η είδηση αυτή ήταν καταλυτική για την επίσπευση της απόπειρας ανατροπής του Ερντογάν από τους πραξικοπηματίες καθώς αυτοί θεωρούσαν δεδομένη την αποπομπή τους από το στράτευμα στις επερχόμενες κρίσεις», αποκάλυψε ο κ. Καμπουρίδης στο Newsbomb.gr.
Η καθοριστική προδοσία και η ανατροπή
Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα άλλο καθοριστικό σημείο ανατροπής της σχεδίασης των πραξικοπηματιών, αποτέλεσε η είδηση ότι η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών (ΜΙΤ) είχε πληροφορηθεί για το πραξικόπημα από πιλότο επιθετικού ελικοπτέρου ο οποίος αν και αρχικά δέχθηκε την συμμετοχή του για πτήσεις και βολές πάνω από την Άγκυρα τη νύχτα της 15ης Ιουλίου στη συνέχεια άλλαξε στρατόπεδο και έδωσε την πληροφορία της απόπειρας. «Η διαρροή αυτή έμελλε να είναι το καθοριστικό σημείο για την επακόλουθη αλληλουχία λαθών από τους σχεδιαστές και εκτελεστές της απόπειρας αφού θα έπρεπε η κινητοποίηση των μέσων μάχης στην τουρκική επικράτεια να γίνει όχι το πρωινό του Σαββάτου της 16ης Ιουλίου αλλά το βράδυ της Παρασκευής (15η Ιουλίου). Δηλαδή, τις ώρες όπου οι δρόμοι της Άγκυρας και της Κων/πολης θα ήταν γεμάτοι από κόσμο», εξήγησε ο Έλληνας αντιστράτηγος (ε.α.).
«Με βρήκαν στο κέντρο της Άγκυρας, περικύκλωσαν όλα τα κυβερνητικά κτήρια»
Στη συνέχεια της εξιστόρησής του ο κ. Καμπουρίδης μοιράστηκε με το Newsbomb.gr λεπτό προς λεπτό όλα όσα είδε: «Οι κινητοποιήσεις των εμπλεκομένων στρατιωτικών τμημάτων – μέσων με βρήκαν στο κέντρο της Άγκυρας και έγινα μάρτυρας του τρόπου με τον οποίο στρατιωτικά τμήματα της Προεδρικής Φρουράς και της 28ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας του Μαμάκ περικύκλωσαν όλα τα κυβερνητικά κτήρια, το κτίριο της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης και του Γενικού Επιτελείου. Ήταν πρωτοφανής η εικόνα των φαλαγγών αρμάτων και μηχανοκίνητων οχημάτων που συνάντησα στους δρόμους που οδηγούσαν προς το κέντρο της πόλης, καθώς έβλεπες τους σαστισμένους οδηγούς των πολιτικών οχημάτων να κινούνται νυχτερινές ώρες ανάμεσα σε άρματα.
Όταν ακολούθησα τις φάλαγγες της 28ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας προς το κέντρο της Άγκυρας, συνειδητοποίησα ότι το ερντογανικό σύστημα για ένα δίωρο περίπου δεν είχε τρόπο αντίδρασης αφού τα μέσα μάχης έφτασαν με σχετική ευκολία στην περιοχή των κυβερνητικών κτιρίων δηλαδή στην περιοχή όπου σχεδιάστηκε η υλοποίηση της «ζώνης απομόνωσης» του διοικητικού κέντρου της πρωτεύουσας. Η ζώνη αυτή φαίνεται ότι κρίθηκε απαραίτητη ώστε να απαγορεύεται η προσέγγιση πολιτών αφού το συγκεντρωμένο πλήθος αποτελούσε αποτρεπτικό παράγοντα στην αποτελεσματικότητα της απόπειρας. Αρχικά η αστυνομία παρείχε διευκόλυνση στα άρματα και στα οχήματα στην κίνησή τους προς το κέντρο. Επειδή εισήλθα στη «ζώνη απομόνωσης» παρατήρησα ότι, υπήρχαν άνδρες με πολιτική περιβολή οι οποίοι απέτρεπαν την προσέγγιση του πλήθους επικαλούμενοι λόγους ασφαλείας».
Γιατί απέτυχε η απόπειρα πραξικοπήματος
Ο κ. Καμπουρίδης αποδίδει την αποτυχία της απόπειρας πραξικοπήματος στην αδυναμία των πραξικοπηματιών να συλλάβουν ζωντανό τον Ερντογάν, αφού, όπως είπε στο Newsbomb.gr, αυτό προέβλεπε το σχέδιό τους. Συνάμα η μετάδοση μηνύματος μέσω τηλεφώνου από τον Τούρκο πρόεδρο λίγο μετά τα μεσάνυχτα, αποτέλεσε, σύμφωνα με τον ίδιο, το καθοριστικό σημείο αποτυχίας της απόπειρας, καθώς στη συνέχεια ακολούθησε πλημμυρίδα κόσμου στους δρόμους της Άγκυρας αλλά και άλλων πόλεων με το γνωστό αποτέλεσμα.
Ο Έλληνας στρατιωτικός συνεχίζει εξηγώντας και τα λάθη που έγιναν:
«Ο Ερντογάν γνώριζε ότι είχε σχεδιαστεί απόπειρα και είχε λάβει τα μέτρα του. Το βασικότερο, είχε οργανώσει τους ψηφοφόρους του μέσω των Τοπικών Οργανώσεων του κόμματός του (ΑΚΡ), ενώ σημαντικό ρόλο έπαιξαν οι ιμάμηδες οι οποίοι καλούσαν τον κόσμο σε κινητοποίηση με ανακοινώσεις με μεγάφωνα από τα τζαμιά αλλά και οι άνδρες της SADAT (Οργάνωση Εκπαίδευσης Ισλαμιστών Μισθοφόρων) στον έλεγχο των οδών λίγες ώρες μετά την εκδήλωση της απόπειρας.
Με την άφιξή μου στο στρατόπεδο του Κέντρου Εκπαίδευσης Τεθωρακισμένων, παρατήρησα ότι οι πύλες ήταν κλειστές και δεν έγινε εκμετάλλευση από τους πραξικοπηματίες των 190 αρμάτων και μηχανοκίνητων οχημάτων του Κέντρου τα οποία αρχικά είχαν σχεδιαστεί να χρησιμοποιηθούν στην περικύκλωση του διοικητικού κέντρου της Άγκυρας.
Αυτός ήταν και ο λόγος που αναγκάστηκαν οι πραξικοπηματίες να χρησιμοποιήσουν περισσότερο αεροσκάφη F-16 της Κύριας Αεροπορικής Βάσης του Ακιντζί και της Διοίκησης Αεροπορίας Στρατού-Κέντρου Εκπαίδευσης – 1ης Ταξιαρχίας Αεροπορίας Στρατού/Γκιουβερντζινλίκ».
Σύμφωνα με τον κ. Καμπουρίδη, η διστακτικότητα των πραξικοπηματιών να χρησιμοποιήσουν πυρά εναντίον του πλήθους, αποτέλεσε επίσης καθοριστικό παράγοντα αποτυχίας όχι μόνο στο κέντρο της Άγκυρας αλλά και στον έλεγχο των δύο γεφυρών του Βοσπόρου από την 66η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία αλλά και την 2η Τεθωρακισμένη Ταξιαρχία στην Κων/πολη.
Τι ακολούθησε της απόπειρας και ο ρόλος των Κεμαλιστών
Ο Ερντογάν μετά από την απόπειρα δαιμονοποίησε τον Γκιουλενισμό, όπως υπογραμμίζει ο κ. Καμπουρίδης, και απέδωσε την επιχείρηση ανατροπής στους οπαδούς του Γκιουλέν. «Στην πραγματικότητα η πλειοψηφία των πραξικοπηματιών ήταν Κεμαλιστές. Γνώριζα προσωπικά τέσσερις Τούρκους ανωτάτους αξιωματικούς οι οποίοι ήταν Κεμαλιστές και οι οποίοι ήταν από τα βασικά στελέχη της σχεδίασης της ανατροπής», αποκαλύπτει στο Newsbomb.gr.
«Η αποτυχία του πραξικοπήματος ανέδειξε μία νέα ημέρα για το μέλλον της Τουρκίας. Ακολούθησαν αποπομπές δεκάδων χιλιάδων στελεχών του στρατεύματος και μέτρα πλήρους πολιτικού ελέγχου των Ενόπλων Δυνάμεων. Ως αποτέλεσμα τούτου, μειώθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό η ποιότητα των υψηλόβαθμων στελεχών αφού αποπέμφθηκε μεγάλος αριθμός επιχειρησιακών αξιωματικών και ο Ερντογάν πλέον επιδιώκει από τότε την δημιουργία νέου στρατεύματος αφοσιωμένο στον ίδιο με την αξιοσύνη των στελεχών να τίθεται σε δεύτερη μοίρα.
Ο Ερντογάν δεν εμπιστεύεται πλέον το στράτευμα και επιδιώκει να το έχει απασχολημένο σε επιχειρήσεις εκτός χώρας ενώ τις επιχειρήσεις εντός τουρκικής επικράτειας τις αναλαμβάνει πλέον το υπουργείο Εσωτερικών με την Στρατοχωροφυλακή και τις Μονάδες Ειδικών Δυνάμεων της Αστυνομίας. Ένας από τους λόγους αποπομπής του πρώην Αρχηγού Γενικού Επιτελείου Χουλουσί Ακάρ από το πόστο του ως υπουργού Άμυνας αποδίδεται και στην μεγάλη δημοφιλία που είχε στο στράτευμα», εξηγεί τα επακόλουθα ο κ. Καμπουρίδης.
Μπορεί να υπάρξει κάτι αντίστοιχο στις μέρες μας;
Στο ερώτημα αυτό του Newsbomb.gr ο Λάζαρος Καμπουρίδης ήταν κατηγορηματικός: «Πλέον ο Ερντογάν ελέγχει πλήρως τις Ένοπλες Δυνάμεις. Καμία δυναμική πιθανής νέας απόπειρας δεν υφίσταται. Όμως ο Τούρκος πρόεδρος είναι καταδικασμένος να συνεχίζει να ζει με τον φόβο ενός νέου πραξικοπήματος και πλέον ο μεγαλύτερος εφιάλτης του είναι η αντιμετώπιση της φτωχοποίησης της κοινωνίας η οποία όσο πάει και γίνεται δραματικότερη».
*Ο Αντιστράτηγος ε.α. Λάζαρος Καμπουρίδης είναι απόφοιτος της Σχολής Εθνικής Άμυνας, κάτοχος MBA από το Nottinngham Trend University, Πτυχιούχος του Τμήματος Ιστορίας & Εθνολογίας του ΔΠΘ και υποψήφιος Διδάκτορας του Παντείου Πανεπιστημίου, ενώ διετέλεσε μέλος της Ελληνικής Διπλωματικής Αντιπροσωπείας στην Κωνσταντινούπολη την περίοδο 1995-1999, Ακόλουθος Άμυνας στην Ελληνική Πρεσβεία στην Άγκυρα/παράλληλη διαπίστευση στο Μπακού την περίοδο 2013-2017. Είναι συνεργάτης του αμερικανικού Ινστιτούτου αναλύσεων, «Defense & Foreigner Affairs». Αποστρατεύθηκε τον Μάρτιο του 2022.