Πώς το τηλεσκόπιο VLT στη Χιλή αποκάλυψε ένα μοναδικό σύστημα που επαναπροσδιορίζει όσα γνωρίζαμε για το διάστημα
Μια εντυπωσιακή ανακάλυψη που ενδέχεται να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τα ουράνια σώματα εκτός του ηλιακού μας συστήματος πέτυχαν επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο Diego Portales της Χιλής. Οι ερευνητές εκτιμούν ότι εντόπισαν τις ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις για την ύπαρξη του πρώτου εξω-δορυφόρου, δηλαδή ενός φυσικού δορυφόρου που βρίσκεται εκτός του ηλιακού μας συστήματος.
Το αντικείμενο αυτό περιφέρεται γύρω από έναν καφέ νάνο –ένα ουράνιο σώμα που βρίσκεται στην ενδιάμεση κατηγορία μεταξύ άστρου και πλανήτη– στο σύστημα που έχει ονομαστεί CD-35 2722. Παρά το γεγονός ότι η επιστημονική κοινότητα έχει ανακαλύψει περισσότερους από 6.000 εξωπλανήτες, μέχρι σήμερα απουσίαζαν τα επιβεβαιωμένα δεδομένα για την ύπαρξη εξω-δορυφόρων, με τις όποιες αναφορές να περιορίζονται σε απλές ενδείξεις.
Τα ευρήματα της έρευνας, τα οποία δημοσιεύτηκαν στο έγκριτο επιστημονικό περιοδικό Nature, βασίστηκαν σε παρατηρήσεις που πραγματοποιήθηκαν με το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Αστεροσκοπείου (ESO), το οποίο βρίσκεται στην ερημική περιοχή Cerro Paranal της Χιλής. Οι ερευνητές εφάρμοσαν τη μέθοδο της ακτινικής ταχύτητας, αναλύοντας τις μικρές περιοδικές ταλαντώσεις που προκαλεί ο δορυφόρος στον καφέ νάνο εξαιτίας της βαρυτικής του έλξης.
Σύμφωνα με τον επικεφαλής της μελέτης, Κέβιν Χόι, το μοντέλο που ταιριάζει καλύτερα στα δεδομένα δείχνει έναν δορυφόρο με ελάχιστη μάζα περίπου ίση με το 0,9 της μάζας του Δία και τροχιακή περίοδο 170 ημερών. Ωστόσο, ο προσδιορισμός του αν πρόκειται για «εξω-σελήνη» παραμένει ένα σύνθετο ζήτημα. Το συγκεκριμένο σώμα είναι ένας τεράστιος γίγαντας αερίων, σχεδόν στο μέγεθος του Δία, ο οποίος περιστρέφεται γύρω από έναν καφέ νάνο με μέγεθος 30 φορές μεγαλύτερο από αυτό του μεγαλύτερου πλανήτη του δικού μας συστήματος.
Η συντονίστρια της μελέτης, Άλις Ζούρλο, επεσήμανε ότι στο δικό μας ηλιακό σύστημα ο διαχωρισμός μεταξύ πλανητών και ήλιου είναι ξεκάθαρος, καθιστώντας εύκολο τον ορισμό των φεγγαριών. Στο σύστημα CD-35 2722 όμως, τα όρια ανάμεσα σε άστρα, πλανήτες και δορυφόρους θολώνουν, κάνοντας την περιγραφή του φαινομένου πολύ πιο περίπλοκη.
Η ανακάλυψη έχει προκαλέσει ποικίλες αντιδράσεις στην επιστημονική κοινότητα. Ορισμένοι αστροφυσικοί, όπως ο Χόρχε Λίλο-Μποξ από το Κέντρο Αστροβιολογίας της Ισπανίας, υποστηρίζουν ότι δεν βρισκόμαστε απαραίτητα μπροστά στον πρώτο εξω-δορυφόρο με την αυστηρή έννοια του όρου, αλλά σε ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον πλανητικό σύστημα που αποδεικνύει τις νέες τεχνολογικές δυνατότητες παρατήρησης.
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Χαβιέρ Περάλτα από το Πανεπιστήμιο της Σεβίλλης σημειώνει ότι η επιστημονική αξία της ανακάλυψης έγκειται ακριβώς στην αμφισβήτηση των υφιστάμενων ορισμών. Παρομοίασε μάλιστα την περίπτωση αυτή με την ανακάλυψη του Χάροντα, του τεράστιου δορυφόρου του Πλούτωνα, τονίζοντας ότι τέτοιες απρόσμενες παρατηρήσεις υποχρεώνουν την επιστήμη να επανεξετάσει τα όσα θεωρούσε δεδομένα.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ο εντοπισμός τέτοιων σωμάτων ανοίγει νέους δρόμους για την κατανόηση της ποικιλομορφίας στη δημιουργία των πλανητικών συστημάτων, ενώ η έναρξη λειτουργίας του νέου Υπερβολικά Μεγάλου Τηλεσκοπίου (ELT) το 2028 αναμένεται να επιτρέψει την ανίχνευση ακόμα μικρότερων εξω-δορυφόρων στο μέλλον.
*Με πληροφορίες από elmundo