Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε νόμιμες τις εγκρίσεις για το έργο, παρά τις αντιδράσεις στην περιοχή
Δεκτή έγινε, παρά τις αντιδράσεις και τα σχόλια των κατοίκων της Μονεμβασίας, η εγκατάσταση του τελεφερίκ στην Άνω Πόλη από το Συμβούλιο της Επικρατείας, σύμφωνα με την απόφαση που αναρτήθηκε στις 9 Ιανουαρίου 2026.
Με τις υπ’ αριθμ. 6 και 7/2026 αποφάσεις του, το Συμβούλιο της Επικρατείας απέρριψε τις αιτήσεις ακυρώσεως που είχαν καταθέσει σωματεία και φυσικά πρόσωπα της περιοχής Μονεμβασίας κατά αποφάσεων του Υπουργείου Πολιτισμού, των περιβαλλοντικών αρχών και του Δήμου Μονεμβασίας, σχετικά με την εγκατάσταση εναέριου αναβατορίου στην Άνω Πόλη.
Το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο υπενθύμισε την πάγια νομολογία του, σύμφωνα με την οποία η περιβαλλοντική αδειοδότηση και η αρχαιολογική έγκριση αποτελούν διακριτές διαδικασίες, χωρίς να υφίσταται από τον νόμο υποχρεωτική χρονική προτεραιότητα μεταξύ τους. Όπως επισημαίνεται, η έκδοση της μίας δεν καθιστά την άλλη προϊόν «προειλημμένης απόφασης».
Προστασία μνημείων και πρόσβαση για άτομα με αναπηρία
Επί της ουσίας, το ΣτΕ τόνισε ότι το φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον συνιστά δικαίωμα όλων, χωρίς εξαιρέσεις, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρίες και των εμποδιζόμενων ατόμων. Μάλιστα, το Δικαστήριο επικαλέστηκε τόσο τις συνταγματικές διατάξεις για την προστασία των ΑμεΑ όσο και τη Διεθνή Σύμβαση του ΟΗΕ του 2007, η οποία προβλέπει ρητά την πρόσβασή τους σε πολιτιστικούς χώρους.
Σύμφωνα με το σκεπτικό, τα μνημεία επιτελούν την πολιτιστική τους λειτουργία μόνο όταν είναι ενταγμένα στη συλλογική μνήμη και, κατά το δυνατόν, προσιτά σε όλους, χωρίς να έχουν αυτοαναφορική ή μεταφυσική σημασία. Ωστόσο, το ΣτΕ υπογράμμισε ότι οι επεμβάσεις για τη διευκόλυνση της πρόσβασης πρέπει να σέβονται τους συνταγματικούς και νομοθετικούς κανόνες, να τεκμηριώνονται ειδικά ως προς τις επιπτώσεις τους και να συνοδεύονται από τις προβλεπόμενες γνωμοδοτήσεις των αρμόδιων αρχαιολογικών οργάνων.
Όπως κρίθηκε, στην υπό κρίση υπόθεση οι προϋποθέσεις αυτές τηρήθηκαν πλήρως.
Νόμιμος ο αποκλεισμός της «μηδενικής λύσης»
Αναφορικά με τη λεγόμενη «μηδενική λύση», δηλαδή τη μη κατασκευή του έργου, το ΣτΕ έκρινε ότι αυτή νομίμως αποκλείστηκε, καθώς το αναβατόριο εξυπηρετεί όχι μόνο τα εμποδιζόμενα άτομα, αλλά και το αρχαιολογικό προσωπικό, το οποίο είναι υπεύθυνο για τη συντήρηση των μνημείων της Άνω Πόλης.
Τήρηση της περιβαλλοντικής νομοθεσίας και Natura 2000
Με την απόφαση 7/2026, το Δικαστήριο έκρινε ότι τηρήθηκαν και οι αυξημένες απαιτήσεις της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, δεδομένου ότι η περιοχή της Μονεμβασίας, πέραν του αρχαιολογικού της χαρακτήρα, εντάσσεται και στο Δίκτυο Natura 2000.
Διαπιστώθηκε ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων περιλάμβανε ειδική οικολογική αξιολόγηση, η οποία κρίθηκε επαρκώς αιτιολογημένη και νόμιμη. Εξετάστηκαν αναλυτικά τα είδη πανίδας της περιοχής, ιδίως τα πτηνά, η κατηγορία επικινδυνότητάς τους και οι ενδεχόμενοι κίνδυνοι από το έργο, το οποίο αξιολογήθηκε ως περιορισμένης εμβέλειας.
Ελήφθησαν υπόψη εναλλακτικές λύσεις, με την αρχικώς επιλεγείσα να εγκαταλείπεται κατόπιν πορισμάτων βραχομηχανικής μελέτης. Εξετάστηκαν επίσης οι αρχιτεκτονικές παράμετροι του έργου, με τις κτιριακές εγκαταστάσεις να προβλέπεται ότι θα είναι εν μέρει υπόσκαφες και κατασκευασμένες με υλικά της περιοχής.
Σημειώνεται ότι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων εγκρίθηκε και από την αρμόδια αρχαιολογική υπηρεσία, με ειδική πράξη, η οποία κρίθηκε νόμιμη από το ΣτΕ.