Η Σύνοδος Κορυφής υψηλού διακυβεύματος μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας ξεκίνησε με τους δύο προέδρους να εκφράζουν αισιόδοξο τόνο για τις διμερείς σχέσεις, έκρυβε όμως και αμήχανες στιγμές.
Η επίσκεψη του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο άρχισε με μια επίσημη τελετή στην οποία παρευρέθηκε τιμητική φρουρά και σειρές παιδιών που κυμάτιζαν σημαίες και λουλούδια προς τιμήν του υψηλού προσκεκλημένου. Στη συνέχεια, ο Τραμπ και ο οικοδεσπότης Σι Τζινπίνγκ ξεκίνησαν κρίσιμες συνομιλίες, με του δύο πιο ισχυρούς ηγέτες στον κόσμο να προσπαθούν να πετύχουν μια θετική νότα.
Η πρώτη επίσκεψη Αμερικανού προέδρου στον κύριο στρατηγικό και οικονομικό αντίπαλο των ΗΠΑ εδώ και σχεδόν μια δεκαετία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία εν όψει και των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου και ενώ τα ποσοστά αποδοχής του έχουν πληγεί από τον πόλεμό του στο Ιράν.
Ο Σι έθεσε εξ’αρχής το ζήτημα της Ταϊβάν, λέγοντας στον Τραμπ με το «καλημέρα» ότι η Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό και ευαίσθητο ζήτημα στις σχέσεις ΗΠΑ-Κίνας. «Ο Σι θα επιδιώξει να επιβεβαιώσει ότι η χώρα του, η δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία στον κόσμο, είναι πλέον ισότιμη με τις ΗΠΑ. Και ότι ο ίδιος, ως ηγέτης τους, είναι ισότιμος με τον Τραμπ. Είναι κάτι που ο Σι επιδιώκει από τότε που ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά του το 2012 και μια κατανόηση που Κινέζοι αξιωματούχοι και αναλυτές λένε ότι θα προμήνυε μια πιοσταθερής σχέσης. Αν ο πρόεδρος των ΗΠΑ είναι ο ηγέτης του ελεύθερου κόσμου και ο Σι Τζινπίνγκ είναι ομόλογός του, τότε τι λέει αυτό για την ηγεσία του Σι Τζινπίνγκ; Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να είναι και παγκόσμιος ηγέτης», δήλωσε ο Γιουν Σουν, διευθυντής του προγράμματος για την Κίνα στο Κέντρο Στίμσον στην Ουάσινγκτον.
Ο Τραμπ νωρίτερα χαρακτήρισε τις συνομιλίες με τον Σι Τζινπίνγκ ως «εξαιρετικές» , μετά από μια σχεδόν δίωρη συνάντηση υψηλού διακυβεύματος στο Πεκίνο. Δεν απάντησε όμως σε ερωτήσεις δημοσιογράφων σχετικά με το αν ο ίδιος και ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ συζήτησαν για την Ταϊβάν κατά τη συνάντησή τους. Πλάνα που κατέγραψε το CNN δείχνουν τον πρόεδρο να δέχεται ερωτήσεις δύο φορές αν συζητήθηκε το θέμα της Ταϊβάν, ενώ πόζαρε για φωτογραφία με τον Σι κατά τη διάρκεια της περιήγησής τους στον Ναό του Ουρανού.
Ο Τραμπ, ο οποίος συνήθως είναι ανοιχτός και συνομιλεί με τα μέσα ενημέρωσης, στάθηκε δίπλα στον Κινέζο ηγέτη για τη φωτογράφιση και δεν απάντησε ενώ δύο δημοσιογράφοι έθεσαν την ερώτηση. Ο Τραμπ και ο Σι περιηγήθηκαν στο Μνημείο Κληρονομιάς της UNESCO μετά από περίπου δύο ώρες συνομιλιών την Πέμπτη το πρωί.
Ο Σι τόνισε ότι «το ζήτημα της Ταϊβάν είναι το πιο σημαντικό ζήτημα στις σχέσεις Κίνας-ΗΠΑ» και προειδοποίησε ότι οι σχέσεις μπορούν να παραμείνουν σταθερές εάν το ζήτημα «αντιμετωπιστεί σωστά», αλλά υπάρχει κίνδυνος να οδηγηθούν σε σύγκρουση εάν δεν γίνει αυτό, ανέφερε η ανακοίνωση του Υπουργείου Εξωτερικών.
Το Πεκίνο όμως έστρωσε παράλληλα το κόκκινο χαλί στον Αμερικανό πρόεδρο που έγινε δεκτός με κανονιοβολισμούς, παιδιά που ζητωκραύγαζαν και μια ξενάγηση στον εκπληκτικό Ναό του Ουρανού του 15ου αιώνα με τον Σι.
«Η Κίνα επιφύλαξε στον Τραμπ μια μεγαλοπρεπή υποδοχή – στην κινεζική διπλωματία, αυτό δεν είναι απλή κολακεία, αλλά έχει πραγματικό βάρος» γράφει η ανταποκρίτρια του BBC στο Πεκίνο. «Στον κόσμο της διπλωματίας της Κίνας, αυτή η προσεκτική χορογραφία, την οποία γνωρίζει ότι θα μεταδοθεί ζωντανά σε όλα τα αμερικανικά δίκτυα, έχει πραγματικό βάρος»
Το θέαμα έχει σχεδιαστεί για να δείξει ότι η πόρτα της Κίνας είναι ανοιχτή στους επισκέπτες. Ο Σι έχει στρώσει το κόκκινο χαλί για αρκετούς παγκόσμιους ηγέτες τους τελευταίους μήνες, συμπεριλαμβανομένων συμμάχων των ΗΠΑ όπως ο Καναδάς, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία – όλοι πρόθυμοι να κλείσουν μια συμφωνία με το Πεκίνο. Και τώρα, αυτή η μεγαλοπρεπής υποδοχή μπορεί να οδηγήσει ορισμένους στο συμπέρασμα ότι η ισορροπία δυνάμεων μετατοπίζεται προς την Κίνα»
«Η Παγίδα του Θουκυδίδη»
«Πρέπει να είμαστε εταίροι, όχι αντίπαλοι», δήλωσε ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ καθώς υποδεχόταν τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο το πρωί της Πέμπτης.«Η «εποικοδομητική στρατηγική σταθερότητα θα πρέπει να είναι μια θετική σταθερότητα που χαρακτηρίζεται κυρίως από συνεργασία, μια καλοήθη σταθερότητα με καλά ρυθμιζόμενο ανταγωνισμό, μια κανονική σταθερότητα με διαχειρίσιμες διαφορές και με προβλέψιμη ειρήνη», δήλωσε ο Σι. «Οι σχέσεις μας θα είναι καλύτερες από ποτέ», δήλωσε ο Τραμπ για τη σχέση ΗΠΑ-Κίνας στις εναρκτήριες παρατηρήσεις του.
Ήταν ένα θετικό ξεκίνημα για την πιο αναμενόμενη συνάντηση της χρονιάς που περιλάμβάνει δύσκολα θέματα, όπως το εμπόριο, οι δασμοί, το Ιράν και το «αγκάθι» της Ταϊβάν. Μιλώντας λίγο πριν από τον Τραμπ, ο Σι σημείωσε την παγκόσμια προσοχή στη συνάντηση και είπε ότι ένα σημαντικό ερώτημα για τις δύο χώρες ήταν αν θα μπορούσαν να αποφύγουν την « παγίδα του Θουκυδίδη »
Η « Παγίδα του Θουκυδίδη» αναφέρεται στο πώς οι εντάσεις μεταξύ μιας ανερχόμενης και μιας κυρίαρχης δύναμης συχνά οδηγούν σε πόλεμο. Ο Γκράχαμ Άλισον, καθηγητής του Χάρβαρντ που διέδωσε την έννοια, δήλωσε στο CNBC ότι αναμένει πως η εμπορική εκεχειρία στην οποία κατέληξαν ο Τραμπ και ο Σι στη συνάντησή τους στη Νότια Κορέα το περασμένο φθινόπωρο θα γίνει επίσημη συμφωνία.
Ένα σχόλιο που έκανε ο Ντόναλντ Τραμπ στον Σι Τζινπίνγκ σχετικά με τους ηγέτες της τεχνολογίας που τον συνόδευσαν στο ταξίδι του στην Κίνα αποδείχθηκε δημοφιλές στους Κινέζους χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.
«Δεν ήθελα τον δεύτερο ή τον τρίτο στην εταιρεία. Ήθελα μόνο τους κορυφαίους και είναι εδώ σήμερα για να αποτίσουν φόρο τιμής σε εσάς και στην Κίνα », είπε ο Τραμπ στον Σι. Τα σχόλιά του κατατάχθηκαν δεύτερα στα δημοφιλή θέματα στο κινεζικό κοινωνικό δίκτυο Weibo, σύμφωνα με το AP.
Η σύνοδος κορυφής της Πέμπτης ακολούθησε διμερείς συνομιλίες εμπορικών αντιπροσωπειών από τις δύο χώρες στη Νότια Κορέα μια ημέρα νωρίτερα. Ο Σι δήλωσε ότι οι δύο χώρες κατέληξαν σε ένα «συνολικά ισορροπημένο και θετικό αποτέλεσμα», προτρέποντας και τις δύο πλευρές να διαφυλάξουν τη «θετική δυναμική που αποκτήθηκε με κόπο».
Πέρα από το εμπόριο, ο Κινέζος ηγέτης δήλωσε ότι και οι δύο χώρες θα πρέπει να αξιοποιήσουν καλύτερα τα πολιτικά και διπλωματικά κανάλια, καθώς και τους μηχανισμούς επικοινωνίας μεταξύ στρατιωτικών, και να επεκτείνουν τις ανταλλαγές και τη συνεργασία σε τομείς από την υγεία, τη γεωργία, τον τουρισμό, τις ανταλλαγές μεταξύ λαών έως την επιβολή του νόμου»
Η «διπλωματία των chopsticks»
Kατά τα άλλα το Πεκίνο αναμένεται να επιστρατεύσει και τη διπλωματία των chopsticks στα επίσημα δείπνα που θα παραθέσει προς τιμήν του Τραμπ. Ο όρος αναφέρεται στη χρήση της γαστρονομικής και πολιτιστικής εθιμοτυπίας για την ενίσχυση της καλής θέλησης και των διπλωματικών σχέσεων, ιδίως στην κινεζική εξωτερική πολιτική. Η χρήση των chopsticks ως σύμβολο πολιτιστικής εκτίμησης σημειώνει το BBC θεωρείται μια μορφή ήπιας ισχύος που στοχεύει στην ενίσχυση των αρμονικών σχέσεων και της αμοιβαίας κατανόηση.
Κατά τη διάρκεια της τελευταίας του επίσκεψης το 2017, στον Τραμπ σερβιρίστηκε ένα εξατομικευμένο γεύμα πολλαπλών πιάτων, το οποίο κάποιοι λένε ότι είχε ως στόχο να διευρύνει τις αμερικανικές γευστικές προτιμήσεις όσον αφορά την κινεζική κουζίνα.
Ο Πρόεδρος Τζέραλντ Φορντ και ο Ντενγκ Ξιαοπίνγκ μοιράζονται ένα γεύμα στο Πεκίνο το 1975
Τα πιάτα περιλάμβαναν κοτόπουλο kungpao, κρεμώδη σούπα θαλασσινών και βραστό μοσχαρίσιο φιλέτο σε σάλτσα ντομάτας – μερικά από τα οποία είναι πιο οικεία στους Αμερικανούς παρά στους ιθαγενείς Κινέζους. Ο Τραμπ είναι γνωστό ότι απολαμβάνει τις μπριζόλες του καλοψημένες και τις συνοδεύει συχνά με κέτσαπ.
Οι προκάτοχοι του Τραμπ, ωστόσο, είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν πιο τολμηρά πιάτα. Το 1972, ο Ρίτσαρντ Νίξον δοκίμασε σούπα με πτερύγια καρχαρία, πάπια Πεκίνου και ένα πιάτο με χέλι, μεταξύ άλλων πιάτων.
Ο 37ος πρόεδρος των ΗΠΑ εντυπωσίασε τους Κινέζους ομολόγους του με τις εξαιρετικές του δεξιότητες στα chopsticks, έχοντας κάνει εξάσκηση πολλών ωρών. Η ιστορική επίσκεψη του Νίξον – και η διπλωματία του με τα chopsticks – βοήθησαν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων μεταξύ των δύο χωρών.