Κλιμακώνεται η παγκόσμια ενεργειακή κρίση μετά την ανακοίνωση των ανταρτών Χούθι της Υεμένης ότι επιβάλλουν θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία. Η εξέλιξη αυτή απειλεί να στραγγαλίσει οριστικά την ήδη πιεσμένη αγορά πετρελαίου, την ώρα που το κλείσιμο του Ορμούζ από την Τεχεράνη έχει προκαλέσει ισχυρό σοκ στις παγκόσμιες προμήθειες
Οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι πρόσκεινται στο Ιράν, θα επιβάλουν θαλάσσιο αποκλεισμό στη Σαουδική Αραβία, δήλωσαν χθες (20/7) στραγγαλίζοντας περαιτέρω την παγκόσμια αγορά ενέργειας που έχει ήδη περιοριστεί σε μεγάλο βαθμό από το κλείσιμο των Στενώντου Ορμούζ από το Ιράν. Γι’ αυτό έχει σημασία και τι σημαίνει για τον πόλεμο στο Ιράν και την παγκόσμια ενεργειακή κρίση:
Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας
Δεν είναι σαφές πώς οι Χούθι θα πραγματοποιήσουν τον θαλάσσιο αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, του βόρειου γείτονά της κατά μήκος των ακτών της Ερυθράς Θάλασσας, ή αν αυτό θα περιλαμβάνει την επιστροφή σε επιθέσεις κατά της ναυτιλίας. Η Υεμένη βρίσκεται στο στενό Μπαμπ ελ-Μαντέμπ – τη νότια πύλη προς την Ερυθρά Θάλασσα – και το κλείσιμό της θα άνοιγε ένα νέο μέτωπο στην ενεργειακή κρίση και τη γενικότερη σύγκρουση του Ιράν με τις ΗΠΑ.
Με το Ορμούζ να έχει ήδη διαταραχθεί, η Ερυθρά Θάλασσα έχει γίνει μια κρίσιμη εναλλακτική διέξοδος για το πετρέλαιο του Κόλπου και άλλα προϊόντα. Μια σοβαρή διαταραχή θα σήμαινε ότι και οι δύο κύριες οδοί εξαγωγής πετρελαίου της Μέσης Ανατολής θα κλείσουν ταυτόχρονα.Ο μερικός αποκλεισμός του Ορμούζ από το Ιράν, μετά την επίθεση του Ισραήλ και των ΗΠΑ στις 28 Φεβρουαρίου, διέκοψε τις περισσότερες εξαγωγές πετρελαίου και άλλων πετρελαϊκών προϊόντων από τον Κόλπο, αυξάνοντας τις τιμές και προκαλώντας ένα παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.
Η Σαουδική Αραβία αντέδρασε εκτρέποντας περισσότερο από το 70% των κανονικών ημερήσιων εξαγωγών αργού πετρελαίου στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας. Τα πλοία από το Γιανμπού με προορισμό την Ευρώπη κατευθύνονται βόρεια μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Αυτά που κατευθύνονται προς την Ασία κατευθύνονται νότια μέσω του Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.Οι αποστολές από το Γιανμπού ανήλθαν κατά μέσο όρο σε 4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τις τελευταίες εβδομάδες, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler και της Signal Ocean, από περίπου 973.000 βαρέλια την ημέρα ένα χρόνο νωρίτερα.
Ο συνολικός όγκος πετρελαίου που διέρχεται από το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ανήλθε σε 7,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα τον Ιούνιο, ή περίπου το 7% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler, από 4,2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα πέρυσι.Αυτό έχει προσφέρει μια σανίδα σωτηρίας για την αγορά ενέργειας, διατηρώντας χαμηλά τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει το ενδεχόμενο επέκτασης του αγωγού αργού πετρελαίου προς τις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας, ανέφερε το Reuters την περασμένη εβδομάδα.Όταν οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις σε πλοία της Ερυθράς Θάλασσας τον Νοέμβριο του 2023, οι εξαγωγές πετρελαίου του Κόλπου έρρεαν ελεύθερα.
Ποιοι είναι οι Χούθι και κλείνουν τις ενεργειακές οδούς για λογαριασμό του Ιράν
Οι Χούθι εμφανίστηκαν ως στρατιωτικό, πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα στη βόρεια Υεμένη τη δεκαετία του 1990, διεξάγοντας ανταρτοπόλεμους εναντίον της κυβέρνησης στη Σαναά. Βρίσκονται σε εμφύλιο πόλεμο εναντίον της υποστηριζόμενης από τη Σαουδική Αραβία, διεθνώς αναγνωρισμένης κυβέρνησης για περισσότερο από μια δεκαετία και έχουν επιτεθεί σε γειτονικές χώρες του Κόλπου με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Ωστόσο, η εκεχειρία του 2022 μεταξύ των αντιμαχόμενων πλευρών της χώρας τηρήθηκε σε μεγάλο βαθμό μέχρι την περασμένη εβδομάδα, όταν η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης δήλωσε ότι είχε πλήξει το αεροδρόμιο της Σαναά για να εμποδίσει την προσγείωση ενός ιρανικού αεροπλάνου. Οι Χούθι ανέφεραν ότι η Σαουδική Αραβία ήταν υπεύθυνη και σε απάντηση εκτόξευσαν πυραύλους στο αεροδρόμιο Άμπχα, στα ορεινά νοτιοδυτικά του βασιλείου.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των Χούθι, ο Μοχάμεντ αλ-Φάρα, μέλος του πολιτικού γραφείου, προειδοποίησε στη συνέχεια σε συνέντευξή του στην ιστοσελίδα Press TV του Ιράν ότι εάν η κατάσταση συνεχίσει να κλιμακώνεται, το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ θα κλείσει. Το Ιράν υποστηρίζει τους Χούθι ως μέρος του περιφερειακού «Άξονα Αντίστασης», ο οποίος περιλαμβάνει τη Χεζμπολάχ του Λιβάνου και τις ιρακινές σιιτικές πολιτοφυλακές, αν και οι δεσμοί του με το κίνημα της Υεμένης είναι λιγότερο σαφείς από ό,τι με αυτές τις άλλες ομάδες.
Οι Χούθι δεν αναγνωρίζουν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν ως την απόλυτη θρησκευτική τους εξουσία με τον ίδιο τρόπο που το κάνουν η Χεζμπολάχ και οι ιρακινές ομάδες. Τα κίνητρά τους είναι κυρίως εσωτερικά, αν και η ομάδα είναι ιδεολογικά ευθυγραμμισμένη με το Ιράν. Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι το Ιράν έχει εξοπλίσει, χρηματοδοτήσει και εκπαιδεύσει τους Χούθι με τη βοήθεια της Χεζμπολάχ. Οι Χούθι αρνούνται ότι είναι πληρεξούσιοι του Ιράν και λένε ότι αναπτύσσουν τα δικά τους όπλα. Δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό η στάση της οργάνωσης σχετικά με το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα πηγάζει από τις δικές της στρατηγικές προτεραιότητες ή διαμορφώνεται για λογαριασμό του Ιράν.
Τι συνέβη προηγουμένως όταν οι Χούθι επιτέθηκαν σε πλοία της Ερυθράς Θάλασσας;
Μετά την επίθεση της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου του 2023 και την καταστροφική εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να επιτίθενται στο Ισραήλ και τα πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας ότι το έκαναν για να υποστηρίξουν τους Παλαιστίνιους.Οι επιθέσεις προκάλεσαν σοβαρές αναταράξεις στην παγκόσμια ναυτιλία, ωθώντας τις Maersk, Hapag-Lloyd και άλλες μεγάλες εταιρείες να εκτρέψουν τα δρομολόγιά τους από την Αφρική — μια πολύ μεγαλύτερη και πιο ακριβή διαδρομή.
Η κυκλοφορία στην Ερυθρά Θάλασσα δεν έχει ανακάμψει έκτοτε, με την κυκλοφορία μέσω της Διώρυγας του Σουέζ να μειώνεται κατά 52% το 2025 σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2023 και να βρίσκεται στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων τουλάχιστον 50 ετών, σύμφωνα με στοιχεία της Αρχής της Διώρυγας του Σουέζ.Μια αποστολή υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα περιελάμβανε επανειλημμένες επιθέσεις σε στόχους των Χούθι και μια αμυντική εκστρατεία που κατέρριψε εκατοντάδες drones και πυραύλους. Ωστόσο, ορισμένες επιθέσεις των Χούθι συνεχίστηκαν μέχρι το περασμένο καλοκαίρι, και τελείωσαν οριστικά μόνο με την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα τον Οκτώβριο.Τον περασμένο μήνα, οι Χούθι δήλωσαν ότι θα απαγόρευαν την είσοδο σε πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ στην Ερυθρά Θάλασσα, μετά τις νέες στρατιωτικές επιθέσεις του Ισραήλ στο Ιράν .Ωστόσο, η απειλή αυτή δεν υλοποιήθηκε ποτέ και οι ναυτιλιακές ομάδες Maersk και Hapag-Lloyd επαναλαμβάνουν ορισμένες διαδρομές της Ερυθράς Θάλασσας που είχαν εγκαταλείψει κατά τη διάρκεια των επιθέσεων των Χούθι πέρυσι, δήλωσε η Maersk αυτόν τον μήνα.
Τι έχουν κάνει κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ιράν;
Ενώ η Χεζμπολάχ και οι ιρακινές ομάδες εντάχθηκαν στον πόλεμο νωρίς με ρουκέτες και μη επανδρωμένα αεροσκάφη μετά τα πρώτα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν, οι Χούθι ήταν σχετικά ήσυχοι.Ο ηγέτης της ομάδας, Άμπντουλ Μαλίκ αλ-Χούθι, δήλωσε στις 5 Μαρτίου: «Είμαστε στη σκανδάλη ανά πάσα στιγμή, εφόσον το απαιτήσουν οι εξελίξεις». Ιρανοί διοικητές έχουν επανειλημμένα προειδοποιήσει ότι οι Χούθι θα μπορούσαν να ενταχθούν στον πόλεμο.
Οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ στο τέλος Μαρτίου και στις αρχές Απριλίου.Ο διοικητής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης, Εσμαΐλ Καάνι, δήλωσε την 1η Ιουνίου ότι θα μπορούσαν να πνίξουν την Ερυθρά Θάλασσα.Αυτό μπορεί τώρα να έχει αλλάξει με την ανακοίνωση του αποκλεισμού τη Δευτέρα εναντίον αυτού που αποκάλεσαν «εγκληματική» Σαουδική Αραβία σε αντίποινα για αυτό που αποκάλεσαν πολιορκία των λιμανιών και των αεροδρομίων του βασιλείου.