Ο Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτισε το πλαίσιο της συμφωνίας με το Ιράν, παραδέχθηκε ωστόσο ότι «δεν έχει ολοκληρωθεί η διαπραγμάτευση». Τα αγκάθια ανάμεσα στις δύο πλευρές, όπω; το πυρηνικό απόθεμα, ο εμπλουτισμός ουρανίου και οι πύραυλοι δεν έχουν συζητηθεί.
Η προσωρινή συμφωνία που ανακοίνωσε η κυβέρνηση Τραμπ με το Ιράν αυτό το σαββατοκύριακο δεν είναι ειρηνευτική συμφωνία. Δεν είναι πυρηνική συμφωνία. Και δεν είναι πυραυλική συμφωνία. Αυτά μπορεί να συμβούν, ίσως σε λίγους μήνες ή ίσως πολύ περισσότερο, αν το ιστορικό των διαπραγματεύσεων με το Ιράν τηρηθεί. Αλλά προς το παρόν, ο Τραμπ έχει ανακοινώσει μια συμφωνία που θα μπορούσε να παρατείνει την κατάπαυση του πυρός και να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ, εκτονόνωντας τη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στη σύγχρονη εποχή.
Τα καλύτερα νέα από αυτή την αδιέξοδη διαπραγμάτευση μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, με τη μεσολάβηση ενός σκληροπυρηνικού Πακιστανού στρατηγού, είναι ότι μια σύγκρουση που εύκολα θα μπορούσε να είχε ξεφύγει περαιτέρω φαίνεται να αποκλιμακώνεται. Υποθέτοντας ότι τόσο ο πρόεδρος Τραμπ όσο και ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, που κρύβεται για να αποφύγει μία πιθανή απόπειρα δολοφονίας, θα εγκρίνουν την τελική διατύπωση για το σημείο από το οποίο διέρχεται το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πετρελαίου θα πρέπει να ανοίξει ξανά.
Αυτό δεν είναι λίγο σε μια εποχή που οι Ρεπουμπλικανοί φοβήθηκαν ότι θα όδευαν προς τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου με την τιμή της βενζίνης να κυμαίνεται γύρω στα 4,50 δολάρια το γαλόνι και έναν πρόεδρο να συνεχίζει έναν πόλεμο στον οποίο οι περισσότεροι Αμερικανοί αντιτίθενται. Για τους Ιρανούς, το άνοιγμα έρχεται ακριβώς τη στιγμή που η πληγείσα οικονομία τους φαινόταν έτοιμη να καταρρεύσει, λόγω της απώλειας του μεγαλύτερου μέρους των εσόδων τους από το πετρέλαιο.
Αλλά για έναν πρόεδρο που είχε δηλώσει μόλις πριν από 11 εβδομάδες ότι «δεν θα υπάρξει συμφωνία με το Ιράν εκτός «αν υπάρξει άνευ όρων παράδοση», η συμφωνία που ανακοίνωσε αυτό το σαββατοκύριακο ήταν πολύ μικρότερη από αυτό. Και ο τόνος του ήταν σημαντικά διαφορετικός. «Οι διαπραγματεύσεις προχωρούν με τάξη και εποικοδομητικό τρόπο και έχω ενημερώσει τους εκπροσώπους μου να μην βιαστούν να καταλήξουν σε συμφωνία, εφόσον ο χρόνος είναι με το μέρος μας», έγραψε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Μέχρι ο ανώτατος ηγέτης και άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι να βεβαιώσουν τα συμφωνηθέντα, «ο αποκλεισμός θα παραμείνει σε πλήρη ισχύ», έγραψε. Πρόσθεσε: «Δεν μπορούν να γίνουν λάθη! Η σχέση μας με το Ιράν γίνεται πολύ πιο επαγγελματική και παραγωγική».
Ωστόσο, ο Τραμπ ουσιαστικά ενέδωσε στην ιρανική απαίτηση να μεταθέσει τα πιο δύσκολα ζητήματα για το μέλλον, ενώ προφανώς κατάφερε να αναγκάσει τους Ιρανούς να τερματίσουν, τουλάχιστον προσωρινά, τον ασφυκτικό έλεγχο που ασκούν στην πιο ζωτική πλωτή οδό του κόσμου. Στο τέλος, κάθε πλευρά δεν είχε άλλη επιλογή από το να κάνει υποχωρήσεις. Επέλεξαν την λιγότερο κακή από αυτές που η καθεμία θεωρούσε κακές επιλογές. Αλλά το μόνο που καταφέρνουν είναι να επαναφέρουν το status quo περίπου στο σημείο που ήταν στις 28 Φεβρουαρίου, όταν ο Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ξεκίνησαν πόλεμο για να τερματίσουν οριστικά τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν καταφέρει να επιτύχουν αυτούς τους στόχους: Το Ιράν εξακολουθεί να κατέχει περισσότερους από 430 κιλά πυρηνικού καυσίμου, αν και είναι θαμμένα κάτω από τα ερείπια, βαθιά στο υπέδαφος. Ένα πρώιμο σχέδιο για την ουσιαστική πραγματοποίηση πραξικοπήματος, την ανατροπή της κυβέρνησης και την τοποθέτηση στην εξουσία του πρώην σκληροπυρηνικού προέδρου του Ιράν, Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ, δεν υλοποιήθηκε ποτέ.
Εάν τα Στενά ανοίξουν ξανά, οι συνεργάτες του Τραμπ λένε ότι σχεδιάζουν να εισέλθουν σε μια δεύτερη φάση για να επιστρέψουν σε μια σοβαρή διαπραγμάτευση με τους Ιρανούς σχετικά με τα ζητήματα που πυροδότησαν τον πόλεμο. Ανώτερος αξιωματούχος της κυβέρνησης, ο οποίος αρνήθηκε να κατονομαστεί, δήλωσε στους δημοσιογράφους την Κυριακή ότι οι Ιρανοί είχαν ήδη συμφωνήσει γενικά να παραδώσουν το εμπλουτισμένο ουράνιο κατά 60% – το απόθεμα που θα μπορούσε να μετατραπεί σε περίπου δώδεκα βόμβες σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα.
Ωστόσο, οι Ιρανοί δεν έχουν πει τίποτα για την παράδοση αυτού του καυσίμου, το οποίο, μαζί με τη διακοπή της κυκλοφορίας στα Στενά, αποτελεί τον καλύτερο μοχλό τους. Ο Αμερικανός αξιωματούχος παραδέχτηκε επίσης ότι ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο το Ιράν θα διαθέσει το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού παραμένει άλυτο, όπως και το εάν το Ιράν, στο τέλος των διαπραγματεύσεων, θα αποστείλει όλο το επιπλέον ουράνιο που έχει στην κατοχή του, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες δήλωσαν επίσης ότι οι Ιρανοί είχαν συμφωνήσει, προφορικά, σε κάποιο είδος αναστολής του εμπλουτισμού νέου πυρηνικού καυσίμου. Αλλά ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε σε δημοσιογράφους πριν από εννέα ημέρες στο Air Force One ότι οι ηγέτες της Τεχεράνης είχαν αποσυρθεί από τη δέσμευση να αναστείλουν αυτή τη δραστηριότητα για 20 χρόνια και δεν είναι σαφές πού βρίσκονται τώρα επί του θέματος.
Και το Ιράν μέχρι στιγμής έχει αρνηθεί καν να συζητήσει όρια στο μέγεθος και το βεληνεκές των πυραύλων του, θέματα στα οποίθα οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν δηλώσει ότι θα επιμείνουν. Αυτό είναι ένα κρίσιμο ζήτημα για τους Ισραηλινούς, οι οποίοι βρίσκονται εντός εμβέλειας πολλών από τους βαλλιστικούς πυραύλους του Ιράν.
Παρά την εμπιστοσύνη των ΗΠΑ ότι όλα αυτά τα ζητήματα θα επιλυθούν, φαίνεται πιθανό οι διαπραγματεύσεις και η εύθραυστη κατάπαυση του πυρός να καταρρεύσουν ανά πάσα στιγμή. Οι αξιωματούχοι των ΗΠΑ που ενημέρωσαν τους δημοσιογράφους την Κυριακή παραδέχτηκαν επανειλημμένα ότι δεν μπορούσαν να προβλέψουν σε τι θα συμφωνούσε τελικά το Ιράν ή ακόμα και αν ο ανώτατος ηγέτης θα υπέγραφε επίσημα.
Ωστόσο, ο αξιωματούχος δήλωσε ότι το άνοιγμα των Στενών, το οποίο δεν θα περιλαμβάνει ιρανικά διόδια, θα απομακρύνει την οικονομική πίεση, θα καθησυχάσει τις αγορές και θα δημιουργήσει χώρο για την αντιμετώπιση των πυρηνικών ζητημάτων. Ο αξιωματούχος δεν ανέφερε πώς θα αντιμετωπίσουν οι Ηνωμένες Πολιτείες τον ισχυρισμό του Ιράν τους τελευταίους τρεις μήνες ότι πλέον έχει κυριαρχία επί του Ορμούζ. Ωστόσο, ο αξιωματούχος είπε ότι η συμφωνία με την κυβέρνηση Τραμπ ισοδυναμεί με «υποχώρηση» από τους Ιρανούς, επειδή δεν θα χρεώνουν διόδια.
Ο Τραμπ απλώς ενίσχυσε τις αμφιβολίες το απόγευμα της Κυριακής, όταν δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι «αν κάνω μια συμφωνία με το Ιράν, θα είναι μια καλή και σωστή, όχι σαν αυτή που έκανε ο Ομπάμα», το 2015, η οποία περιόρισε την πυρηνική δραστηριότητα του Ιράν, αλλά δεν την εξάλειψε. «Η συμφωνία μας είναι ακριβώς το αντίθετο, αλλά κανείς δεν την έχει δει ή δεν ξέρει τι είναι. Δεν έχει καν ολοκληρωθεί πλήρως η διαπραγμάτευσή της», παραδέχτηκε. «Οπότε μην ακούτε τους ηττημένους, οι οποίοι ασκούν κριτική σε κάτι για το οποίο δεν γνωρίζουν τίποτα».
Μεταξύ των «ηττημένων» ήταν εξέχοντα μέλη του ίδιου του κόμματος του Τραμπ. Οι Ρεπουμπλικάνοι υποστηρικτές του Ιράν δήλωσαν ότι είχε υποχωρήσει υπό την πίεση και δεν κατάφερε να ολοκληρώσει τη δουλειά. Μεταξύ των πιο σκληρών επικριτών ήταν ο γερουσιαστής Ρότζερ Γουίκερ, Ρεπουμπλικάνος του Μισισιπή και πρόεδρος της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας, ο οποίος είχε προειδοποιήσει ότι «όλα όσα θα επιτευχθούν με την Επιχείρηση Επική Οργή θα είναι μάταια!»
Ο Μάικ Πομπέο, διευθυντής της CIA κατά την πρώτη θητεία του Τραμπ και στη συνέχεια υπουργός Εξωτερικών του, ήταν εξίσου απαξιωτικός, οδηγώντας τον Στίβεν Τσουνγκ, διευθυντή επικοινωνίας του Λευκού Οίκου, να δηλώσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι ο Πομπέο «πρέπει να κλείσει το ηλίθιο στόμα του και να αφήσει την πραγματική δουλειά στους επαγγελματίες». Οι διαπραγματευτές που επί χρόνια αντιτάχθηκαν στις επιθέσεις είχαν επίσης τις αμφιβολίες τους.
«Αυτό συμβαίνει όταν ένας κακώς σχεδιασμένος πόλεμος επιλογής μετατρέπεται σε μια εξαιρετικά ελαττωματική «ειρήνη» ανάγκης», δήλωσε την Κυριακή ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής για τη Μέση Ανατολή, ο οποίος τώρα εργάζεται στο Carnegie Endowment for International Peace. «Εγκαταλείφθηκαν οι αρχικοί, ανέφικτοι πολεμικοί στόχοι», είπε, «και τώρα υπάρχει μικρή επιρροή για να διασφαλιστεί αυτό που πραγματικά έχει σημασία – ο περιορισμός της πυρηνικής ικανότητας του Ιράν και τα μόνιμα ανοιχτά στενά».
Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η κυβέρνηση Τραμπ επέμενε ότι δεν θα συνάψει καμία συμφωνία που δεν θα αντιμετώπιζε εξαρχής το πιο δύσκολο ζήτημα: το πυρηνικό πρόγραμμα. Ωστόσο, οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης υποχώρησαν – εν μέρει επειδή χρειάζονταν να ανοίξουν τα Στενά και εν μέρει επειδή έχουν αναγνωρίσει την πολυπλοκότητα των διαπραγματεύσεων για το τεράστιο πυρηνικό συγκρότημα του Ιράν, ένα έργο που χρειάστηκε στην κυβέρνηση Ομπάμα σχεδόν δύο χρόνια και οδήγησε σε μια συμφωνία 160 σελίδων.
«Δεν μπορείς να συμφωνήσεις για τα πυρηνικά σε 72 ώρες στο πίσω μέρος μιας χαρτοπετσέτας», δήλωσε ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο σε συνέντευξή του στο Νέο Δελχί, όπου βρισκόταν σε διπλωματική αποστολή. «Τα Στενά πρέπει να ανοίξουν ξανά αμέσως και στη συνέχεια θα ξεκινήσουμε, βάσει συμφωνημένων παραμέτρων, πολύ σοβαρές συνομιλίες για τον εμπλουτισμό, για το ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού και για τη δέσμευσή τους να μην αποκτήσουν ποτέ πυρηνικά όπλα».
Όταν ρωτήθηκε γιατί ο Τραμπ φάνηκε να αλλάζει πορεία αυτή τη φορά, ο Αμερικανός αξιωματούχος είπε ότι το Ιράν κάνει σημαντικές προσαρμογές, αλλά οι πιο δύσκολες αποφάσεις είναι ακόμη μπροστά του. Δύο εναπομείναντα μυστήρια είναι το πώς οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αντιμετωπίσουν τελικά τα ιρανικά αιτήματα να ξεπαγώσουν δισεκατομμύρια δολάρια παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων και να άρουν τις πολυετείς κυρώσεις που έχουν επιβληθεί στο Ιράν για να το εμποδίσουν να πουλήσει πετρέλαιο ή να αγοράσει αγαθά και τεχνολογία.
Ο Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι αυτά τα ζητήματα -από τα πιο αμφιλεγόμενα για την ιρανική κυβέρνηση που αντιμετωπίζει οικονομικές δυσκολίες- δεν είχαν καν συζητηθεί ακόμη, αν και κράτησε ανοιχτό το ενδεχόμενο αυτά να αποτελούν μέρος μιας συναλλαγής. «Χωρίς σκόνη, χωρίς δολάρια», είπε ο αξιωματούχος, αναφερόμενος στις επανειλημμένες αναφορές του Τραμπ στην «πυρηνική σκόνη», τον τρόπο που μιλάει για το εμπλουτισμένο ουράνιο που βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό στον πυρηνικό σταθμό του Ισφαχάν, τον οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες βομβάρδισαν τον περασμένο Ιούνιο.
Ο Τραμπ έχει αφήσει να εννοηθεί ότι δεν θα επιστρέψει ποτέ τα χρήματά του στο Ιράν, συγκρίνοντας τον εαυτό του με τον πρόεδρο Μπαράκ Ομπάμα, ο οποίος επέστρεψε 1,7 δισεκατομμύρια δολάρια που είχε πληρώσει το Ιράν για όπλα τη δεκαετία του 1970, τα οποία δεν παραδόθηκαν ποτέ. Ο Ομπάμα «έδωσε στο Ιράν τεράστια ποσά μετρητών και μια σαφή και ανοιχτή πορεία προς ένα πυρηνικό όπλο», έγραψε ο Τραμπ την Κυριακή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. «Η συμφωνία μας είναι ακριβώς το αντίθετο». Αλλά σε αυτά τα ζητήματα, δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία, όπως παραδέχτηκε και ο ίδιος ο Τραμπ.
Πηγή
