Ραδιοφωνικός σταθμός φέρεται να μεταδίδει κωδικοποιημένες εντολές στα Φαρσί, σε μια πρακτική που παραπέμπει στον Ψυχρό Πόλεμο, με έναν τρόπο μετάδοσης κρυπτογραφημένων μηνυμάτων που χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για την επικοινωνία με κατασκόπους στο εξωτερικό
Το μυστηριώδες μήνυμα ξεκινά με μια φωνή που μιλάει Φαρσί και ακούγεται να λέει τρεις φορές «Tavajjoh! (Προσοχή!)», προτού διαβάσει μια σταθερή ροή αριθμών: «Έξι. Τέσσερα. Μηδέν. Εννέα. Τρία. Εννέα». Τα ηχητικά μηνύματα αποστέλλονται τακτικά μέσω ραδιοφωνικού σταθμού βραχέων κυμάτων μεγάλων αποστάσεων από έναν πομπό κάπου στη δυτική Ευρώπη από τις πρώτες κιόλας ώρες μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Είναι ένα σημάδι ότι η σκιώδης μάχη των μυστικών υπηρεσιών εντός του Ιράν μπορεί να έχει εισέλθει σε μια νέα φάση. Πρώην αξιωματικοί των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών δήλωσαν ότι οι εκπομπές αποτελούν πιθανότατα ένα έκτακτο μέτρο που επιτρέπει στην Ουάσιγκτον να διατηρεί επαφή με πράκτορες εντός του Ιράν. «Είναι πιθανό ότι πρόκειται για εφεδρικές επικοινωνίες για τις πηγές μας εντός του Ιράν. Πρόκειται για ανθρώπους με τους οποίους δεν μπορείτε να χάσετε την επαφή», δήλωσε ο Τζον Σάιφερ, πρώην επικεφαλής σταθμού της CIA στη Μόσχα. «Αποτελεί μια τέλεια εναλλακτική λύση σε καιρό πολέμου».
Η μετάδοση διακόπηκε για λίγο μέσα σε λίγες μέρες από ένα μπαράζ ηλεκτρονικών «μπιπ» και παρεμβολές— ένας ήχος που οι ειδικοί είπαν ότι πιθανότατα ήταν μια προσπάθεια του Ιράν να μπλοκάρει τις εκπομπές. Αλλά η μυστηριώδης ανδρική φωνή μεταφέρθηκε γρήγορα σε μια νέα συχνότητα και άρχισε να διαβάζει ξανά τους αριθμούς της.
Φαίνεται να είναι ένας λεγόμενος αριθμητικός σταθμός: μια μετάδοση βραχέων κυμάτων που χρησιμοποιείται από τις υπηρεσίες πληροφοριών για την αποστολή κρυπτογραφημένων μονόδρομων εντολών και οδηγιών σε κατασκόπους οπλισμένους με ραδιόφωνα και σημειωματάρια για να μεταφράσουν τους αριθμούς σε μηνύματα.
Τα βραχέα κύματα ασυρμάτου, που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στις αρχές του 20ού αιώνα, εξακολουθούν να αποτελούν επιλογή για κατασκοπεία σε καιρό πολέμου.
Ο σταθμός — ο οποίος εντοπίστηκε για πρώτη φορά από ιχνηλάτες βραχέων κυμάτων που τον ονόμασαν V32 — είναι ο πρώτος που έχει εντοπιστεί να εκπέμπει στα Φαρσί εδώ και ένα τέταρτο του αιώνα. Ένας από αυτούς μεταδόθηκε ζωντανά για λίγο κατά τη διάρκεια της αμερικανικής εισβολής στο Αφγανιστάν το 2001. Τα αριθμητικά μοτίβα που χρησιμοποιούσε αυτός ο σταθμός οδήγησαν ορισμένους παρατηρητές να υποψιαστούν ότι μπορεί να λειτουργούσε από τη Ρωσία.
Η μετάδοση στα Φαρσί που ξεκίνησε τον περασμένο μήνα μεταδίδεται τώρα δύο φορές την ημέρα, στις 5:30 π.μ. και στις 9:30 μ.μ. ώρα Ιράν, με διάρκεια περίπου μιάμιση ώρα κάθε φορά. Οι εκπομπές δεν έχουν εντοπιστεί σε συγκεκριμένη πηγή και, καθώς ο σταθμός είναι προσβάσιμος σε οποιονδήποτε διαθέτει ραδιόφωνο βραχέων κυμάτων, δεν είναι δυνατόν να γνωρίζει κανείς ποιος ακούει. Αλλά αυτό ακριβώς είναι που κάνει έναν αριθμητικό σταθμό ελκυστικό.
Εκτός αν οι χειριστές κάνουν λάθη ή αν οι κατάσκοποι συλληφθούν επ’ αυτοφώρω να μεταγράφουν μηνύματα, είναι σχεδόν αδύνατο για τις υπηρεσίες αντικατασκοπείας να κάνουν οτιδήποτε σχετικά με τους σταθμούς αριθμών πέρα από το να κάνουν παρεμβολές στις συχνότητές τους. «Δεν είναι τυχαίο ότι ξεκίνησε την ημέρα που ξεκίνησε ο πόλεμος», δήλωσε ο Κρις Σίμονς, πρώην αξιωματικός της αντικατασκοπείας των ΗΠΑ, ο οποίος πέρασε χρόνια κυνηγώντας κατασκόπους που χρησιμοποιύσαν τέτοιους σταθμούς για να λαμβάνουν εντολές από την Κούβα.
«Αν κάποιος βρίσκεται εκεί έξω και διακινδυνεύει τη ζωή του, τότε πρέπει να του δώσεις τα απλούστερα δυνατά εργαλεία, καθώς και κάτι που είναι αποκρύψιμο και εύλογο για να το εξηγήσει».
Διάγραμμα που εξηγεί πώς ένα ραδιοφωνικό σήμα βραχέων κυμάτων μπορεί να ανακλαστεί από την ατμόσφαιρα για να επεκτείνει την εμβέλεια μετάδοσης, καθώς και πώς μπορεί να βρεθεί η πηγή του
Ο σταθμός ξεκίνησε τη λειτουργία του καθώς η κυβέρνηση του Ιράν περιόρισε αυστηρά τις διαδικτυακές συνδέσεις της χώρας με τον έξω κόσμο, όπως έχει κάνει και στο παρελθόν σε στιγμές κρίσης – και καθώς η σύγκρουση με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ θα είχε οδηγήσει σε μια ιδιαίτερα επικίνδυνη στιγμή για οποιονδήποτε πράκτορα στη χώρα.
Ο Σάιφερ, ο οποίος εκπαιδεύτηκε στη χρήση αριθμητικών σταθμών και ήταν επίσης επικεφαλής εκπαιδευτής στο πρόγραμμα μυστικής εκπαίδευσης της CIA, δήλωσε: «Εάν το διαδίκτυο διακοπεί ή οι τηλεφωνικές υπηρεσίες διακοπούν, εξακολουθείτε να έχετε έναν τρόπο να επικοινωνήσετε με τις πηγές σας».
Ο Σάιμονς είπε ότι η εμπειρία του στο κυνήγι Κουβανών διπλών πρακτόρων στις ΗΠΑ τον είχε διδάξει πώς ένα μεμονωμένο άτομο σε καλή θέση που λαμβάνει εντολές μέσω ενός τέτοιου συστήματος θα μπορούσε να προκαλέσει χάος. Οι σταθμοί αριθμών θα μπορούσαν να παραμείνουν μια επιλογή για τους πράκτορες στον τομέα για πολλά χρόνια, ακόμη και όταν η νέα εκπαίδευση ή οι νέες μέθοδοι επικοινωνίας ήταν πολύ επικίνδυνες για να ληφθούν υπόψη, είπε. Τα μηνύματα συχνά επαναλαμβάνονταν, επομένως ο πράκτορας θα χρειαζόταν να αναλάβει το ρίσκο να ακούσει μόνο μία φορά, πρόσθεσε.
Ο σταθμός θα μπορούσε να μεταδώσει οδηγίες σε πράκτορες στο πεδίο ότι ενεργοποιούνται ή εντολές να εγκαταλείψουν τη χώρα ή να κατευθυνθούν προς σημεία συνάντησης, ανέφεραν οι πρώην πράκτορες. Ο Σάιμονς είπε ότι οι αριθμητικοί σταθμοί χρησιμοποιούνταν για την επικοινωνία μόνο με τα πιο κρίσιμα στοιχεία των μυστικών υπηρεσιών. Η χρήση τους μπορεί να αποκρυφθεί σχετικά εύκολα: οι ραδιοφωνικοί επιλογείς μπορούν να απενεργοποιηθούν μέσα σε δευτερόλεπτα και τα σημειωματάρια, γνωστά ως σημειωματάρια μιας χρήσης, να καταστραφούν γρήγορα.
Ο πιο σύγχρονος εξοπλισμός θα μπορούσε να προσελκύσει υποψίες, είπε, ή να αφήσει ίχνη που μπορούν να εξεταστούν εγκληματολογικά. «Αν έχεις ραδιόφωνο εδώ και χρόνια και όλοι ξέρουν ότι το έχεις, γιατί να πιστεύουν ότι είσαι πιθανός κατάσκοπος; Μπορεί να κρύβεσαι σε κοινή θέα», πρόσθεσε.
Μέλη της Priyom, μιας ομάδας παρακολούθησης βραχέων κυμάτων, έχουν τριγωνοποιήσει την κατά προσέγγιση τοποθεσία από την οποία εκπέμπεται το V32 υπολογίζοντας τον χρόνο που χρειάζεται το σήμα του για να φτάσει σε διάφορους δέκτες. Αυτά τα αποτελέσματα δείχνουν προς τη δυτική Ευρώπη.
Οι «numbers stations», ήταν ένας τρόπος μετάδοσης κρυπτογραφημένων μηνυμάτων που χρησιμοποιήθηκε ευρέως κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου για την επικοινωνία με κατασκόπους στο εξωτερικό. Το φαινόμενο έχει μειωθεί έκτοτε, αλλά δεν έχει εξαφανιστεί εντελώς. Η Πολωνία, η Ρωσία, η Ταϊβάν και η Βόρεια Κορέα είναι μεταξύ των χωρών που θεωρούνται υπεύθυνες για τακτικά προγραμματισμένους σταθμούς αριθμών.
Ο σταθμός V32 είναι πιο ουδέτερος σε σύγκριση με κάποιους άλλους, όπως ο V13, γνωστός και ως New Star Broadcasting. Αυτός ο σταθμός εκπέμπει από την Ταϊβάν και ακούγεται σε όλη την ανατολική Ασία. Χαιρετίζει τους ακροατές του με μια μελωδία φλάουτου και κλείνει: «Σας ευχαριστούμε που ακούσατε και σας ευχόμαστε υγεία και ευτυχία».
Πιστεύεται ότι απευθύνονται σε πράκτορες που λειτουργούν υπό βαθιά μυστικότητα στις πιο δύσκολες συνθήκες. Σύμφωνα με πληροφορίες, η CIA δυσκολεύεται να διατηρήσει δίκτυα πληροφοριών εντός του Ιράν, το οποίο θεωρείται ένα από τα πιο δύσκολα λειτουργικά περιβάλλοντα, επειδή δεν διαθέτει αμερικανική πρεσβεία. Υπάρχει ιδιαίτερη ανάγκη για μηχανισμούς επικοινωνίας με ασφάλεια που μπορούν να ενεργοποιηθούν όταν άλλα μέσα επικοινωνίας καθίστανται δύσκολα.
«Αν έχετε αφιερώσει χρόνο δουλεύοντας για το Ιράν ή τη Βόρεια Κορέα, τότε αυτά τα πράγματα δεν είναι ασυνήθιστα», είπε ο Σάιφερ. «Είναι ένα από αυτά τα παλιομοδίτικα πράγματα που λειτουργούν».
Τοπίο στην Τεχεράνη μετά τους αμερικανοισραηλινούς βομβαρδισμούς
AP
Ορισμενοι προσφέρουν και άλλες εξηγήσεις για το V32. Ο Ρόμπερτ Γκόρελικ, πρώην επικεφαλής σταθμού της CIA στη Λίμα και τη Ρώμη, υπέθεσε ότι Ιρανοί αντιφρονούντες θα μπορούσαν να χρησιμοποιούν το V32 για να επικοινωνούν με δίκτυα εντός του Ιράν. «Είναι ένας αποτελεσματικός, φθηνός και πολύ ασφαλής τρόπος επικοινωνίας», επεσήμανε. Ωστόσο, είναι απίθανο οι αντιφρονούντες να μπορέσουν να λειτουργήσουν έναν τέτοιο σταθμό χωρίς τη σιωπηρή έγκριση μιας δυτικής υπηρεσίας πληροφοριών.
Το V32 θα μπορούσε εναλλακτικά να σχεδιαστεί για να πυροδοτήσει την παράνοια στους κύκλους της ιρανικής αντικατασκοπείας, υπονοώντας ότι υπάρχουν πράκτορες υψηλού επιπέδου στην Τεχεράνη που περιμένουν εντολές από την Ουάσινγκτον ή το Τελ Αβίβ. «Αυτό αυξάνει την πίεση στην [ιρανική αντικατασκοπεία]. Αν μου το προτείνατε αυτό, και καθόμουν στο Λάνγκλεϊ, θα έλεγα: “Ας το κάνουμε”», είπε ο Γκόρελικ.
Η Τεχεράνη «πιθανότατα θα έβαζε μερικούς κρυπτογράφους να παρακολουθούν τους αριθμούς που έρχονται για να δουν αν μπορούν να διακρίνουν τυχόν μοτίβα», είπε.
Εν τω μεταξύ, οι λάτρεις του ραδιοφώνου έχουν συντονιστεί αναζητώντας στοιχεία για την ταυτότητα του σταθμού, κάνοντας πυρετώδεις εικασίες σχετικά με τη λειτουργία του.
Συζητούν αν η εκπομπή είναι προηχογραφημένη ή αναπαράγεται ζωντανά. Οι ακροατές έχουν εντοπίσει ήχους παρόμοιους με μηνύματα σφάλματος από τα Windows 10 και ήχους που μοιάζουν με χειριστή που κινεί ένα μικρόφωνο. «Είναι παλιάς σχολής», δήλωσε ο Τόνι Ίνγκεσον, ειδικός στην αντικατασκοπεία στο Πανεπιστήμιο του Λουντ, ο οποίος έχει μελετήσει τους αριθμητικούς σταθμούς. «Υπάρχει ακόμα αυτό το οπλοστάσιο αρχαίων τεχνικών επικοινωνίας που λειτουργούν εξίσου καλά τώρα όπως και πριν».
