Από τα μυθιστορήματα που ταξίδεψαν στο εξωτερικό και τα βραβευμένα έργα του, μέχρι το θέατρο, την ποίηση και τις τελευταίες του συγκινητικές σκέψεις για τη συγγραφή και τη ζωή
Θίψη στον χώρο του βιβλίου, του θεάτρου και του πολιτισμού προκάλεσε ο θάνατος του Αλέξη Σταμάτη σε ηλικία 67 ετών. Ο συγγραφέας, που τα τελευταία χρόνια έδινε μάχη με μια σπάνια ασθένεια του αίματος, άφησε την τελευταία του πνοή στην Κλινική Αθηνών, αφήνοντας πίσω του ένα πλούσιο συγγραφικό έργο, δεκάδες διακρίσεις και μια διαρκή παρουσία στα ελληνικά γράμματα.
Από την αρχιτεκτονική στη λογοτεχνία
Γεννημένος στην Αθήνα, ήταν γιος του αρχιτέκτονα Κώστα Σταμάτη και της ηθοποιού Μπέτυς Αρβανίτη. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο και συνέχισε μεταπτυχιακές σπουδές στην Αρχιτεκτονική και τον Κινηματογράφο στο Λονδίνο.
Από το 1988 εργάστηκε ως αρχιτέκτονας, συμμετέχοντας σε έργα στην Ελλάδα και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο, η μεγάλη του αγάπη αποδείχθηκε η συγγραφή, στην οποία αφιερώθηκε ολοκληρωτικά τα επόμενα χρόνια.
Ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους Έλληνες συγγραφείς
Κατά τη διάρκεια της πορείας του εξέδωσε 20 μυθιστορήματα και συνολικά 34 βιβλία, ενώ παράλληλα δημοσίευσε έξι ποιητικές συλλογές, θεατρικά έργα και παιδικά βιβλία.
Το πρώτο του βιβλίο, «Ο έβδομος ελέφαντας», κυκλοφόρησε το 1998 στη Μεγάλη Βρετανία, ενώ το «Μπαρ Φλωμπέρ», που θεωρείται το πιο γνωστό του έργο, μεταφράστηκε και εκδόθηκε στη Μεγάλη Βρετανία, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία και τη Σερβία.
«Ο έβδομος ελέφαντας» του Αλέξη Σταμάτη
Ιδιαίτερη διεθνή απήχηση γνώρισε και το μυθιστόρημα «Αμερικάνικη Φούγκα», το οποίο εκδόθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 2008 και τιμήθηκε με το International Literature Award από το National Endowment for the Arts.
Το μυθιστόρημά του «Βίλα Κομπρέ» ήταν υποψήφιο για το Βραβείο Αναγνωστών του ΕΚΕΒΙ, ενώ το παιδικό βιβλίο «Ο Άλκης και ο Λαβύρινθος» απέσπασε το Πρώτο Βραβείο του Κύκλου του Παιδικού Βιβλίου.
Οι σημαντικές διακρίσεις
Η προσφορά του αναγνωρίστηκε πολλές φορές. Για τη δεύτερη ποιητική του συλλογή «Αρχιτεκτονική Εσωτερικών Χώρων» τιμήθηκε το 1994 με το Βραβείο Ποίησης «Νικηφόρος Βρεττάκος» του Δήμου Αθηναίων, ενώ τα έργα του απέσπασαν σημαντικές διακρίσεις τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.
Το θέατρο και ο κινηματογράφος
Εκτός από τη λογοτεχνία, άφησε έντονο αποτύπωμα και στο θέατρο. Ο μονόλογός του «Τελευταία Μάρθα» παρουσιάστηκε στην Πολιτιστική Ολυμπιάδα και αργότερα ανέβηκε στο Θέατρο Οδού Κεφαλληνίας με τον Χρήστο Στεργιόγλου.
Ακολούθησαν τα έργα «Δακρυγόνα», «Σκότωσε ό,τι αγαπάς», «Μεσάνυχτα σ’ έναν τέλειο κόσμο», «Innerview», αλλά και τα «Μελίσσια», που παρουσιάστηκαν στο Εθνικό Θέατρο με πρωταγωνίστρια τη μητέρα του, Μπέτυ Αρβανίτη.
Η παράσταση ανέβηκε στο Εθνικό Θέατρο τη σεζόν 2019
Παράλληλα είχε γράψει το σενάριο της κινηματογραφικής ταινίας «Καταιγίδα», το οποίο εγκρίθηκε από το πρόγραμμα «Ορίζοντες» του Ελληνικού Κέντρου Κινηματογράφου.
Τα τελευταία του έργα
Το τελευταίο του μυθιστόρημα, «Το παιδί και ο Άγγελος», κυκλοφόρησε τον Μάρτιο του 2025 από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Την ίδια χρονιά επέστρεψε στην ποίηση, εκδίδοντας τη συλλογή «Η ασθένεια των απλών πραγμάτων» από την Κάπα Εκδοτική.
Παράλληλα δίδαξε δημιουργική γραφή στο Κολλέγιο Αθηνών, στη Σχολή Μωραΐτη, στο Μουσείο Ηρακλειδών και στις εκδόσεις Ψυχογιός, ενώ έγραφε κριτική λογοτεχνίας στην εφημερίδα «Τα Νέα» και αρθρογραφούσε στο «Βήμα».
«Αν δεν έχω ανάγκη να γράφω, θα σταματήσω»
Παρά την πολυετή και επιτυχημένη πορεία του, αντιμετώπιζε τη συγγραφή με αξιοσημείωτη απλότητα. Σε παλαιότερη συνέντευξή του είχε δηλώσει: «Εάν νιώσω ότι πλέον δεν το έχω ανάγκη θα το σταματήσω. Αν συμβεί αυτό δεν θα το θεωρήσω και μεγάλη τραγωδία».
Ο Αλέξης Σταμάτης ήταν παντρεμένος με την ηθοποιό Εύα Σιμάτου, με την οποία απέκτησαν έναν γιο, τον Ερμή, που γεννήθηκε το 2019.